Vrijdag 25/06/2021

AchtergrondCoronavaccins

Waarom zijn er zulke verschillen tussen de prijzen van de vaccins? En worden producenten er rijk van?

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker (Open Vld) gaf – per abuis – geheime details vrij van de deal tussen Europa en de farmabedrijven. We weten nu hoeveel elk vaccin kost. Met veel nieuwe vragen tot gevolg.

1. Waarom zijn er zulke grote prijsverschillen?

Voor het vaccin van AstraZeneca betalen we 1,78 euro per dosis, voor dat van Moderna is dat 18 dollar (14,7 euro). Wat je noemt een stevige prijsvork. Door het geheime karakter van de onderhandelingen is het moeilijk te achterhalen waar de verschillen exact vandaan komen. Tegelijk zit net daar een deel van de verklaring. De bedrijven weten niet van elkaar hoeveel ze zouden krijgen, dus konden ze de prijzen niet op elkaar afstemmen.

Toch lijkt vooral de productiekost bepalend. Moderna maakt net als Pfizer (12 euro) en Curevac (10 euro) een vaccin dat werkt met de mRNA-techniek, waarbij je – simpel gesteld – een stukje genetisch materiaal krijgt ingespoten. Het productieproces van het vaccin gaat sneller, maar is complexer dan de ‘traditionele' techniek van AstraZeneca of Johnson&Johnson (8,5 dollar of 6,95 euro). Daarbij bestaat het vaccin uit onschuldige virusdeeltjes die worden ‘opgekweekt’.

“Ik kan me voorstellen dat voor de productie van mRNA-vaccins heel wat nieuwe toestellen zijn aangekocht”, zegt viroloog Johan Neyts, die aan het Rega-instituut zelf bezig is met de ontwikkeling van een vaccin. “Moderna is bovendien een eerder kleinere speler. Zij worden daarvoor allicht bijgestaan door derde partijen, wat de kostprijs verder de hoogte kan injagen.” Producenten rekenen soms ook verpakking en transport door in de prijs. Pfizer levert het vaccin in speciale koelboxen met droogijs om een temperatuur van -70 graden te garanderen. Ook dat drijft de prijs mogelijk op.

2. Worden de producenten nu rijk van de vaccins?

Enkel AstraZeneca heeft expliciet beloofd zijn vaccin te verkopen aan productieprijs. Pfizer maakt er geen geheim van ook aan het vaccin te willen verdienen. “Toch lijken de marges eerder beperkt”, schat Neyts in. “Mijn indruk is dat de Europese Commissie scherp heeft onderhandeld.” Om een idee te geven: een griepprik voor deze winter kost in Vlaanderen 16,64 euro, het spuitje dat Kind&Gezin elke 1-jarige aanbiedt tegen mazelen, bof en rubella kost de overheid tussen 22 en 25 euro.

Het blijft moeilijk vergelijken. De schaal is compleet anders. Voor het eerst moet zowat de volledige bevolking in één keer ingeënt worden. Voor elk vaccin geldt dat de winst niet zit in de prijs, eerder in de grote hoeveelheden. Bij het coronavaccin zijn die gigantisch.

Tegelijk blijft het opletten met de prijzen die nu bekend werden, waarschuwt Dimitri Eynikel, die voor Artsen Zonder Grenzen de farmasector opvolgt. “Europa heeft al voorschotten betaald en ook subsidies gegeven aan producenten. Die zien we niet in de tabel, maar vergroten wel de marges.”

null Beeld rv
Beeld rv

3. Waarom al die geheimzinnigheid?

“Dit is nu eenmaal hoe de procedure werkt”, klonk het op de persbriefing van de Europese Commissie. “Zonder geheimhouding hadden we geen vaccins.” Het is in het voordeel van de farmabedrijven dat hun concurrenten geen toegang hebben tot hun bedrijfsgegevens, maar volgens de commissie versterkt het ook de eigen onderhandelingspositie. Ze kan niet tegen andere grote landen of blokken van landen worden uitgespeeld die tegen elkaar gaan opbieden. Eynikel is sceptisch. “De farmasector claimt dat ze zo lagere prijzen kan aanbieden aan minder rijke landen, in de praktijk zien we het tegendeel: ze betalen soms net meer.”

4. Welke consequenties heeft deze uitschuiver?

De flater van De Bleeker werd snel in heel Europa en daarbuiten opgepikt, zelfs door The New York Times. Eerder circuleerden al variërende bedragen in de pers, het is voor het eerst dat een officiële bron een exacte prijs op de vaccins kleeft. Het is onduidelijk of er juridische stappen van de betrokken bedrijven komen. Europa zit in elk geval verveeld met de kwestie, het is momenteel nog in onderhandelingen met twee andere producenten. Ook binnen de federale regering werd niet meer gecommuniceerd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234