Woensdag 21/04/2021

Waarom zijn alle Ethiopische ogen op Brussel gericht?

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Ben Rawlence zegt ons wat we moeten weten over de Ethiopische premier Meles Zenawi, die momenteel in een Brusselse kliniek verblijft. Rawlence is onderzoeker over Afrika bij Human Rights Watch.

De afgelasting van een gisteren geplande persconferentie om de gezondheidstoestand van de Ethiopische premier Meles Zenawi toe te lichten, bracht de geruchtenmolen op gang. Omdat de man momenteel wordt behandeld in een Brussels ziekenhuis (DM 18/7) willen de Belgen misschien wel weten waarom de Ethiopiërs de gebeurtenissen in Brussel zo intens volgen.

Nogal wat despoten die beweren dat ze het Chinese ontwikkelingsmodel volgen - economische groei eerst, daarna pas mensenrechten - hanteren dat argument om de onderdrukking van dissidente stemmen in eigen land goed te praten. Ook Ethiopië prijst de Chinese aanpak en benadrukt ondertussen dat zijn grondwet in overeenstemming is met de principes van de mensenrechten en dat de wet gerespecteerd wordt. Donateurs, die de Ethiopische groei graag steunen en de pogingen van het land om de armoede te verminderen, zijn bereid de schendingen van de mensenrechten door de vingers te kijken in ruil voor veiligheidspartnerschappen en gezonde statistieken die vooruitgang aantonen op het vlak van de Millenniumontwikkelingsdoelen.

Massaprotest neergeslagen
Ondertussen laat de regering-Zenawi ernstige mensenrechtenschendingen door de veiligheidsdiensten - onder meer ook oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid - ongestraft. Ze zet een resem repressieve wetten in om kritische stemmen in de media en de civiele maatschappij op te sluiten, onafhankelijke mensenrechtenactivisten de mond te snoeren of te verlammen en de ijzingwekkende boodschap te sturen naar Ethiopische burgers dat elke stap buiten de krijtlijnen zware gevolgen heeft.

Vorige week mondde het proces tegen 24 journalisten, oppositieleiders en anderen die beschuldigd waren van terroristische activiteiten - een proces dat gekenmerkt werd door ernstige schendingen van de rechtsregels, een gebrek aan verdediging en meldingen van folteringen door de beklaagden - uit in levenslange gevangenisstraffen en een gevangenisstraf van achttien jaar voor de gevierde schrijver Eskinder Nega. Dezelfde dag werd massaprotest door moslims die demonstreerden tegen de staatscontrole van moskeeën, neergeslagen door de politie, met tientallen arrestaties.

In december 2011 veroordeelde Ethiopië twee Zweedse journalisten tot elf jaar gevangenis voor hetzelfde vergrijp. De twee probeerden verslag uit te brengen over de afgesloten regio Ogaden, waar volop de rechten geschonden worden van de inheemse Somalische bevolking.

Je zou denken dat zo'n aanpak Zenawi en zijn regering tot internationale paria zou maken. Maar het tegendeel is waar: Ethiopië krijgt meer steun van de EU en de VS dan gelijk welk ander Afrikaans land.

De huidige landenstrategie van de Europese Unie aangaande Ethiopië stelt: 'De promotie van duurzame veiligheid, de toepassing van de wet en een inclusief beleid dat ter verantwoording geroepen kan worden, hangen uiteindelijk af van een bevorderlijk politiek klimaat.' Het klimaat in Ethiopië is er een waar de democratie dood is en kritiek leidt tot de zwaarste straffen. Bovendien weegt de stormloop van Ethiopië richting economische groei alsmaar zwaarder op het welzijn en het dagelijkse leven van de burgers die de regering beweert te vertegenwoordigen.

In Gambella gaat het 'verdorpingsprogramma' zijn tweede jaar in. De overheid heeft al duizenden inheemse mensen tegen hun zin uit hun huis gezet en ze ondergebracht in nieuwe gebieden die vaak onvruchtbaar zijn en scholen en ziekenhuizen ontberen.

In Zuid-Ethiopië doet een ambitieus nieuw suikerproject niet eens de moeite om de lokale gemeenschappen te consulteren alvorens ze van hun land te verdrijven en hun manier van leven te verwoesten. Een nieuw rapport van Human Rights Watch beschrijft hoe 245.000 hectare door de staat uitgebate suikerplantages ontwikkeld wordt zonder een berekening van de milieu- en sociale gevolgen, wat de Ethiopische wet nochtans eist. De overheid ontruimt het gebied, zegt de mensen dat ze moeten opkrassen, legt honderden kilometers irrigatiekanalen en suikerplantages aan en heeft plannen klaarliggen voor zes suikerverwerkingsfabrieken.

Europese steun
De plek waar dat alles gebeurt, is de vallei van de Lage Omo in Zuid-Ethiopië, een werelderfgoedsite van Unesco. De Mursi, Suri, Bodi, Hamer en andere groepen maken van het gebied een van de cultureel opmerkelijkste en biologisch meest diverse valleien van de wereld. De 200.000 mensen die op de oever van de Omo wonen zijn afhankelijk van de rivier om hun gewassen te telen en hun vee te laten grazen. Hun manier van leven en hun identiteit zijn bedreigd.

Volgens het internationaal recht, de VN-Verklaring aangaande de Rechten van Inheemse Volkeren, het Afrikaans Charter en de Ethiopische grondwet mogen inheemse gemeenschappen niet van hun land verdreven worden als ze dat niet wensen. En als het toch moet gebeuren, dan moet dat de laatste optie zijn en moeten ze daar eerlijk voor gecompenseerd worden.

De Europese Unie is een van de donateurs die financiële steun geven aan de districtoverheden van Ethiopië die vallen onder het programma 'Protection of Basic Services', ook districten waar mensen worden verdreven in Zuid-Omom en Gambella. De kans bestaat dat de EU en andere instanties het salaris betalen van de functionarissen die de plannen uitvoeren.

De Ethiopische ogen zijn op Brussel gericht. Maar velen in Ethiopië zouden willen dat Brussel meer aandacht besteedde aan wat Meles Zenawi zoal uitricht in zijn eigen land.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234