Vrijdag 26/04/2019

Internet

Waarom wil Rusland zich zo graag loskoppelen van het wereldwijde web?

Beeld Pexels.com

Rusland wil zich in de toekomst beschermen tegen cyberaanvallen door zich af te sluiten van het wereldwijde web. De overheid steunt Russische internetproviders bij het bekostigen van de nodige infrastructuurwerken. Maar wat is nu precies de bedoeling van dat grote afschakelplan?

Al het internetverkeer tussen Russen en Russische instanties moet in de toekomst langs Russische servers lopen. Dat bepaalt een nieuwe wet die in de pijplijn zit in Moskou. Verkeer dat Rusland wil verlaten of binnenkomt, wordt eerst gecontroleerd door de plaatselijke telecomwaakhond Roskomnadzor. 

Op die manier wil de overheid ervoor zorgen dat het land zich volledig kan onttrekken aan het wereldwijde web. Een Russisch persagentschap meldt dat internetproviders dit voorjaar de eerste experimenten zullen uitrollen. Op het eerste gezicht lijkt die strategie een logisch antwoord op binnen- en buitenlandse cyberdreiging. De Russische overheid kan dankzij de nieuwe wet het internet in de gaten houden en mogelijke cyberagressie verijdelen.

Praktisch is dat geen eenvoudige operatie. De Russische internetproviders lieten verstaan dat de kosten voor zulke infrastructuurwerken enorm zouden oplopen. Bovendien zouden ze tijdens de werken de betrouwbaarheid van het Russische netwerk niet kunnen verzekeren. Natalya Kaspersky, mede-oprichter van cyberbeveiligingsbedrijf Kaspersky en voorzitter van de Russische werkgroep, liet in lokale media optekenen dat “de doelen van de wet goed zijn, maar dat de implementatie ervan nog veel vragen oproept”. Moskou liet al verstaan dat het de internetproviders zou vergoeden voor de grote infrastructuurwerken.

Virtuele douane

Maar het doel heiligt nu eenmaal de middelen, volgens de Russische autoriteiten. German Klimenk, die president Poetin adviseert over het internet, zei vorig jaar nog dat het Westen maar op een knop hoeft te drukken om Rusland van het wereldwijde web te bannen. Poetin zelf noemde het internet een paar jaar geleden al een project van de Amerikaanse inlichtingenorganisatie CIA.

De Verenigde Staten zien het land van president Poetin dan weer als een van de grootste bronnen van cybergeweld. “De VS hebben vorig jaar laten verstaan dat ze niet meer passief zullen afwachten tot er cyberaanvallen plaatsvinden. Ze gaan actief op zoek en infiltreren netwerken waarvan zij vermoeden dat er dreiging van uitgaat”, zegt Sico van der Meer, onderzoeker bij Instituut Clingendael. Met andere woorden: de Russische vrees voor cyberaanvallen is wel degelijk gegrond.

Het initiatief van de Russische overheid doet alleszins denken aan China, dat al jaren zo veel mogelijk controle houdt over het internetverkeer op zijn grondgebied. “China heeft een strenge firewall uitgebouwd die bepaald internetverkeer toelaat en ander verkeer weert. Iemand uit China kan niet naar Facebook of Twitter surfen, maar de website van de KU Leuven bezoeken is geen enkel probleem”, zegt professor computerveiligheid aan de KU Leuven Bart Preneel. Hij heeft de indruk dat Rusland zich volledig wil isoleren van het wereldwijde web. “Waar China een virtuele douane heeft geïnstalleerd, lijkt het erop dat Rusland gewoon de wegen wil afsluiten.”

Wat het precieze plan van Rusland ook is, Sico van der Meer maakt zich zorgen over deze evolutie. Het internet afsluiten om cruciale infrastructuur zoals ziekenhuizen, kernreactoren en spoorlijnen te vrijwaren van cyberaanvallen lijkt logisch, maar is enorm moeilijk. De strategie zou theoretisch kunnen helpen om een DDOS-aanval, waarbij hackers met behulp van een groot netwerk van computers de capaciteit van onlinediensten of ondersteunende servers onder vuur nemen, te beëindigen.

Drogreden

Maar daar gelooft de onderzoeker van Instituut Clingendael niet in. “Een geavanceerde cyberoorlog voer je niet met DDOS-aanvallen. Alles gebeurt veel geniepiger. Tegen dat je doorhebt dat er een cyberaanval plaatsvindt, is het veel te laat om je netwerk af te sluiten van de buitenwereld.” Het Russische experiment heeft volgens Van der Meer dan ook weinig te maken met cyberbeveiliging. “Rusland is een autoritaire staat die het lastig heeft met het niet te controleren, vrije internet. Het land wil kijken hoever het kan gaan met het afsluiten van de eigen bevolking van het wereldwijde web om de burgers beter te kunnen monitoren.”

Ook mensenrechtenorganisaties en parlementsleden vrezen dat Rusland een drogreden zoekt om massasurveillancetechnologie in de steigers te zetten. “Dit heeft helemaal niets met het beschermen van het Russische internet te maken”, reageerde Sergei Ivanov van de Liberaal-Democratische Partij van Rusland. “Weten jullie hoe het Chinese internet werkt? Daar bestaat een lijst van verboden websites die je niet kan bezoeken vanuit China. Of er zijn zoektermen die je maar niet kan vinden. Is het dat wat we willen?”

Rusland heeft alleszins al een kwalijke reputatie op het vlak van internetvrijheid. Zo belandden verschillende jonge Russen achter de tralies nadat ze op sociale media hadden gelachen met het Kremlin en de orthodoxe kerk. Daarnaast probeert de telecomwaakhond al jaren – zij het tevergeefs – de populaire berichtendienst Telegram te blokkeren in Rusland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.