Woensdag 12/08/2020

AnalyseExitstrategie

Waarom we niet klaar zijn voor de exit

Premier Sophie Wilmès tijdens de persconferentie afgelopen vrijdag.Beeld Photo News

Fases die elkaar te snel opvolgen, een gebrek aan ‘coronaspeurders’ en onzekerheid over tests en mondmaskers. Het plan voor een geleidelijke versoepeling uit de lockdown wordt een weekend later alweer openlijk in vraag gesteld.

Vanaf 4 mei kunnen heel wat bedrijven weer beginnen te draaien, een week later kunnen alle winkels weer open, zo kondigde premier Sophie Wilmès (MR) vrijdagavond aan. De lockdown kon versoepeld worden, zij het onder strikte voorwaarden. Zondagochtend klonk het in De zevende dag : “Er is helemaal geen zekerheid.” 

De grote vraag is of ons land op dit moment klaar is om te versoepelen. “Neen”, luidt het stellige antwoord van professor Erika Vlieghe (UZA). Zij is voorzitter van de expertengroep die de regering adviseert over de exitstrategie (GEES). “Ik heb dat ook zo duidelijk uitgesproken voor de regering op de Nationale Veiligheidsraad.” 

1. Te vroeg, te snel 

Zeker de heropening van de winkels op 11 mei baart de experts zorgen. Zij hadden een week later voorgesteld voor de meeste winkels, maar de politiek besliste anders. 

Probleem daarbij is dat de data van 4 mei en 11 mei te dicht bij elkaar liggen. Het duurt meer dan een week voor de effecten van de eerste ‘heropstartgolf’ zichtbaar zullen zijn in het aantal besmettingen. Mochten die effectief weer opflakkeren, dan heeft ons land de maatregelen net verder versoepeld, terwijl juist een verstrenging wenselijk is. 

Bovendien moeten de komende dagen het aantal nieuwe ziekenhuisopnames nog verder dalen. De daling lijkt daar ingezet, maar de cijfers, ook van het aantal overlijdens, blijven wel hangen op een nog altijd verontrustend hoog niveau. Volgens viroloog Marc Van Ranst (KU Leuven) moeten we richting 100 ziekenhuisopnames per dag, terwijl we al enkele dagen rond de 200 schommelen. “Dit aantal daalt al een week niet meer”, waarschuwt hij. 

2. Gezocht: coronaspeurders

Even zorgwekkend is dat het sluitstuk voor de hele exitstrategie ontbreekt: de zogenaamde ‘tracers’, die nieuwe besmette gevallen en hun omgeving in kaart brengen. Door mensen te contacteren, te testen en eventueel in quarantaine te plaatsen, kunnen ze nieuwe uitbraken meteen in de kiem smoren. “Ik heb het belang daarvan wel vijf keer expliciet herhaald aan de tafel vrijdag”, zegt Vlieghe. “Ik hoop dat iemand in de politiek zijn nek uitsteekt en dit snel laat functioneren.”

Het ziet er niet goed uit. Pas afgelopen maandag kregen de regionale ministers voor Welzijn de expliciete opdracht om op zoek te gaan naar die ‘tracers’. In totaal zouden er 2.000 in dienst moeten komen, van wie 1.200 in Vlaanderen. Voor de aanwerving doet Vlaams minister Wouter Beke (CD&V) een beroep op een externe consultant. Die zal pas ten vroegste halfweg deze week kunnen worden aangesteld, enkele dagen voor de eerste openingsgolf op 4 mei. Minstens tot dan moet Vlaanderen het doen met de twintig tracers die nu in dienst zijn.

“We zijn ons wel degelijk aan het voorbereiden”, vertelt Joris Moonens van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. De draaiboeken en vragenlijsten die de ‘coronaspeurders’ moeten afwerken worden op punt gesteld en een onlineopleiding wordt uitgewerkt. 

Al in het eerste rapport van de exitgroep begin april werd gewezen op de urgentie van de aanwerving van de tracers. Alleen, er gingen weken verloren door een hopeloos getouwtrek tussen de gewestelijke en het federale niveau. Blijft hier ook wel de vaststelling: als er nog te veel besmettingen zijn, wordt tracing een onbegonnen werk. Nu zijn er dagelijks 800 nieuwe gevallen, wat opvolging onmogelijk zou maken.

3. Tests, welke tests? 

Belangrijk is tegelijk dat er voldoende getest kan worden. Als je niet weet wie effectief het virus heeft, kan je die persoon niet isoleren. Volgens de expertengroep moeten er dagelijks 25.000 tests worden uitgevoerd, terwijl dat afgelopen zaterdag er nog ‘maar’ 12.000 waren. Ook daar moet een inhaalrace ingezet worden, maar die is doenbaar. 

De capaciteit in de labo’s is aanwezig. Alleen, tot nu waren tests gereserveerd voor de ziekenhuizen en de woon-zorgcentra. Minister Philippe De Backer (Open Vld) onderzoekt nu of wie milde klachten heeft zich ook kan laten testen bij de huisdokter. Daarover is overleg bezig met de sector. Nu wordt aangeraden om net niet naar de dokter te gaan, maar telefonisch contact op te nemen. Er wordt bekeken hoe zo’n consultatie veilig kan verlopen.

4.  Mondmaskers

En dan zijn er de mondmaskers, die verplicht worden op school en op het openbaar vervoer. Elke Belg zou er een krijgen van de overheid. Zoiets klaarspelen voor 4 mei wordt onmogelijk, kondigde bevoegd minister Koen Geens (CD&V) al aan. Pas vorige vrijdag heeft de regering een bestelling geplaatst bij twee grote Belgische textielproducenten voor 22 miljoen filters, die in de mondmaskers geïntegreerd kunnen worden. Elke Belg zal tussen 4 mei en 20 mei twee van die filters krijgen.

De mond wordt bedekt op de metro in Brussel.Beeld Photo News

“Op zich hoeft dat geen ramp te zijn”, meent Vlieghe. “Mensen zullen zelf mondmaskers kopen of maken, krijgen er een van de werkgever, of ze gebruiken een bandana of sjaal. Vergeet ook niet: vanaf 4 mei zullen heel veel mensen ook nog gewoon binnen blijven.”

Waarheen met de kinderen?

Ook op andere vlakken blijven er nog vragen over de heropstart. Waar kunnen de kinderen heen, als er vanaf 4 mei steeds meer ouders uit werken gaan? De scholen worden pas vanaf 15 mei, stap voor stap en onder strikte voorwaarden, weer opgestart. 

De opvang op school wordt uitgebreid, maar ook alternatieven, zoals kinderen onderbrengen in bibliotheken en sporthallen, worden bekeken. Maar veel scholen zitten met grote vragen. Vlaams onderwijsminister Ben Weyts (N-VA) overlegt maandag verder met de sector.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234