Woensdag 15/07/2020

AchtergrondMondmaskers

Waarom Walen wél overal een mondmasker dragen

Passanten op de Antwerpse Meir met mondmaskers aan. Een zeldzaamheid: slechts 14 procent van de Vlamingen zegt er eentje te dragen op publieke plaatsen buiten de supermarkt.Beeld Tine Schoemaker

Er is iets merkwaardigs aan de hand. ­Hoewel beide landsdelen gedurende de coronacrisis dezelfde officiële richtlijnen kregen over het dragen van mondmaskers, blijken Walen ze vaker te dragen dan ­Vlamingen. Waarom? 

Mondmaskers zijn in Wallonië veel populairder dan in Vlaanderen. Dat blijkt uit een enquête van Test-Aankoop. De consumentenorganisatie heeft eind mei duizend Belgen bevraagd en stelde vast dat er een kloof gaapt tussen beide landsdelen. Geeft 81 procent van de Walen aan dat ze een mondmasker dragen in de supermarkt, dan is dat bij de Vlamingen slechts 38. Ook zegt 53 procent van de Walen dat ze een mondmasker dragen op andere publieke plaatsen, terwijl dat bij Vlamingen amper 14 procnet is. Waarom zijn Walen schijnbaar meer overtuigd van het nut van mondmaskers dan Vlamingen?

Viroloog Emmanuel André (KU Leuven) was in Wallonië als woordvoerder van Sciensano wekenlang hét gezicht van de coronacrisis. Hij stelt dezelfde kloof vast, maar heeft het moeilijk om een heldere verklaring te geven. “Misschien is het debat over de mondmaskers in Wallonië minder warrig gevoerd? In Wallonië ben ik altijd zeer helder geweest: ‘Mondmaskers zijn belangrijk, maar pas in een latere fase, want er heerst voorlopig een tekort.’ Er is over die maskers een breed publiek debat gevoerd, maar daarin had je eigenlijk niet zoveel tegenstrijdige geluiden. Niemand ontkende het nut van die maskers. Er was in Wallonië wel een strekking die hamerde op een onmiddellijke verplichting voor de hele bevolking, maar die had je in Vlaanderen ook.”

‘Misschien is het debat over mondmaskers in Wallonië minder warrig gevoerd?’, denkt viroloog Emmanuel André (KU Leuven). Beeld Photo News

André verwijst naar de vele experts die in Vlaamse media opgevoerd werden. “Het lijkt alsof Vlaanderen het concept van BV’s tijdens de crisis doorgetrokken heeft naar de academische wereld. Academici werden mediafiguren. In Wallonië hebben we dat concept van ‘Bekende Walen’ niet, dus bleef het debat beperkt tot de officiële overheidscommunicatie enerzijds en academische standpunten anderzijds. Ik denk dat er daardoor minder ruis zat op de boodschap. Bij jullie werden experts voortdurend in de meest uiteenlopende tv-programma’s en krantenartikels opgevoerd. Die legden allemaal hun eigen accenten over het nut van mondmaskers. Dat kan voor verwarring hebben gezorgd. Maar dat is mijn persoonlijke inschatting, het is geen wetenschappelijke stelling.”

Meer schrik en verschil in mentaliteit

Volgens Christophe Deborsu, politiek journalist en presentator bij RTL-TVI, is er meer aan de hand. “Er leeft hier ook meer schrik voor het virus dan in Vlaanderen, omdat wij zwaarder getroffen zijn. Ik lees in Vlaanderen soms andere berichten, maar kijk naar de sterftecijfers: die liggen verhoudingsgewijs hoger in Brussel en Wallonië.”

Deborsu verwijst in dat opzicht ook naar de terughoudendheid bij Waalse ouders om hun kinderen terug naar school te sturen. “Toen de scholen opnieuw openden, stuurde in Vlaanderen 90 procent van de ouders zijn kinderen naar school. In Wallonië deed slechts de helft van de ouders dat.”

Al speelt er volgens Deborsu ook nog iets anders: een verschil in mentaliteit. “Walen zijn een stuk wantrouwiger tegenover elkaar. Een Europese studie uit 2014 toonde aan dat 75 procent van de Walen zijn medeburger wantrouwt, terwijl dat bij Vlamingen 62 procent is. Ergens is dat logisch: wie het economisch minder goed heeft zal de andere sneller als een bedreiging zien. In deze crisis vertaalt wantrouwen zich naar schrik om besmet te geraken. Wie wantrouwiger is, zal volgens mij dus sneller een mondmasker dragen.”

Het andere mentaliteitsverschil zit volgens Deborsu in de volgzaamheid van Walen. “Sinds de jaren 80 is de kloof tussen Vlaanderen en Wallonië op vlak van onderwijs breder geworden. Vlamingen zijn gemiddeld gezien hoger opgeleid en welvarender. Het is een feit dat zulke mensen meer geëmancipeerd zijn, kritischer denken en dus minder gedwee de raadgevingen van de overheid opvolgen. Ik denk dat daar ook een deel van de verklaring zit.”

Het veelvoud aan potentiële verklaringen toont volgens viroloog Emmanuel André vooral aan dat er een wetenschappelijke studie nodig is. “Sociologen zouden hiermee aan de slag moeten gaan, want het verschil is te frappant om toeval te zijn.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234