Zondag 23/02/2020

Libanon

Waarom streetart het gezicht van de Libanese revolutie is

Roula Abdo aan haar muurschildering in Beiroet. “We willen de demonstranten motiveren en een artistieke kant van de revolutie te laten zien.”Beeld Bruno Struys

Voor de opstanden was kunstenares Roula Abdo (33) niet bezig met politiek, nu voert ze elke dag actie met verf en kwast in de straten van Beiroet. Zowel in haar werk als in de revolutie staat de vrouw centraal. Toch krijgt de nieuwe regering, met voor het eerst zes vrouwen, weinig krediet. ‘We willen vers bloed.’

Na meer dan honderd dagen van protesten sinds oktober, is er ook dit weekend opnieuw betoogd in hoofdstad Beiroet. Sinds kort staan er metershoge betonblokken voor de toegangsstraat van het parlement en de ‘Grand Serail’, waar de regering zit, maar voor sommige demonstranten vormen ze één groot canvas. Op een van de blokken heeft de 33-jarige Roula Abdo twee handen geschilderd die een opening in de muur lijken te maken. Op een andere muur schilderde ze een oog dat door een sleutelgat kijkt. 

“Ik wil ermee tonen dat onze autoriteiten gevangen zitten achter de muren die ze zelf optrekken”, zegt Abdo. “Deze namiddag maak ik alweer ergens anders een tekening. Ik ga een muis schilderen die door een hand wordt weggetrokken van een stuk kaas. De muizen staan symbool voor de corrupte politici die de kaas onder elkaar verdelen.” 

Een werk van Roula Abdo in Beiroet.Beeld Roula Abdo

De oorspronkelijke aanleiding van de protesten waren een aangekondigde belasting op WhatsApp-berichtjes, maar het ongenoegen over corrupte politici, de torenhoge werkloosheid en de ongelijkheid gaat veel dieper. 

“Wat de mensen op straat heeft gejaagd, is de sociaal-economische en financiële situatie van het land”, zegt oud-generaal van het Libanese leger Khalil Helou, die we spreken in de Belgische ambassade vlak bij de Place des Martyrs, het epicentrum van de protesten. Helou is een stem met enige autoriteit die de demonstraties van bij het begin steunt. “Burgers hebben geen menswaardig leven meer.”

De werkloosheid onder jongeren in Libanon bedraagt meer dan 30 procent. Volgens de Wereldbank kan tot de helft van de Libanese bevolking in armoede belanden, ten opzichte van een op de drie in 2018. 

“Er zijn ook wetten die simpelweg gemaakt zijn om nooit toe te passen”, zegt generaal Helou. “Zoals de anticorruptiewet die clausules bevat die meer op mijnenvelden lijken. Als u een een proces voor corruptie wil inspannen tegen iemand, moet u een waarborg van 25 miljoen Libanese pond (15.000 euro) aan de bank betalen. Als u uw zaak verliest, belandt u zelf in de gevangenis. Dat is echt ontzettend motiverend om iemand voor corruptie aan te klagen.”

De Libanese oud-generaal Khalil Helou steunt de protesten. “Burgers hebben geen menswaardig leven meer.”Beeld Bruno Struys

De opstanden in oktober brachten een massa op de been die tot dan onmondig was. “Ik was voordien totaal niet met politiek bezig, maar volledig gewijd aan kunst”, zegt Abdo. 

Toen de protesten uitbraken, was Abdo eigenlijk bezig aan een eerste grote muurschildering, maar dan eentje op bestelling van een organisatie. Omdat er zo veel volk op straat kwam, mocht ze om veiligheidsredenen de hoogtewerker niet meer gebruiken. Abdo ging dan zelf naar de protesten en daar kwam ze gelijkgezinden tegen. Zo ontstond het idee van de ‘revolutiemuren’. 

“We wilden de straten bombarderen met onze kunst en ideeën om de demonstranten te motiveren en een artistieke kant van de revolutie te laten zien. Nu ben ik dag in dag uit bezig met deze muurschilderingen, maar ik heb toch niets anders te doen, want door de crisis ben ik werkloos, zoals zoveel jongeren in Libanon. Ik draag liever mijn steentje bij voor de goede zaak dan thuis te zitten kniezen.”

Roula Abdo voor haar muurschilderingBeeld Bruno Struys

“De revolutie is een vrouw”

De Libanese opstand heeft geen duidelijke leider. Dat is volgens Abdo een les uit de protesten tegen de afvalcrisis in 2015, toen de leiders van You Stink in diskrediet werden gebracht en voor de rechter gesleept. Dit keer zijn het enkele iconische beelden in de straten rond de Place des Martyrs die het gezicht van de revolutie vormen. 

Zoals het beeld van een vrouw die een zwaarbewapende agent in het kruis schopte. Of het eerste beeld van Abdo dat bekendheid verwierf: het gezicht van een vrouw met het Arabische opschrift ‘de revolutie is een vrouw’.

“Als je kijkt naar het verloop van deze protesten, dan zijn de vrouwen de iconen”, zegt Abdo. “Vrouwen hebben deze keer echt grenzen verlegd door op straat het voortouw te nemen. Er zijn weinig vrouwen in de Libanese politiek, ze hebben nooit hun rechten opgeëist. Nu gaan alle vrouwen de straat op. Moeders met dochters stonden in de frontlinie om clashes tussen de politie en de demonstranten te vermijden.”

‘De revolutie is vrouw’, luidt het opschrift van deze schildering van ROula Abdo.Beeld Roula Abdo

Mannenclubje

De protesten in Libanon hebben geleid tot het aftreden van premier Saad Hariri. Sinds kort is er een nieuwe regering, onder premier Hassan Diab, met zes vrouwelijke ministers, een record in de geschiedenis van Libanon. Het zijn nog altijd maar zes vrouwen op een totaal van twintig ministers. 

“We moeten afwachten wat ze doen, maar het is wel echt een mannenclubje”, zegt Abdo. “We wilden vers bloed! Dertig jaar van corruptie zijn heel moeilijk om te hervormen.”

Dinsdag is er een vertrouwensstemming in het parlement, die de regering moeiteloos zal halen, maar demonstranten willen de toegangswegen blokkeren en zo de stemming saboteren. Dit weekend kwamen ze op straat onder de banner ‘geen vertrouwen’.

“Mensen zijn ontevreden, er is geen geld meer, niet bij de banken, niet elders”, zegt Helou. “Alle ingrediënten zijn er om verder te protesteren. Als er niet snel iets verandert, in de kortst mogelijke tijd, dan vrees ik dat we zelfs in een revolutie van uitgehongerden zullen belanden. Dan zal er van rede nog weinig sprake zijn. Dan spreek je tegen de buik.”

“Ik ga de hoop niet opgeven, omdat ik vind dat we beter verdienen”, zegt Abdo. “Er is in Libanon zo veel talent, zo veel potentieel, zo veel competente mensen.”

Beeld Roula Abdo
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234