Donderdag 24/10/2019

Suïcide

Waarom stappen vooral mensen van middelbare leeftijd uit het leven?

Beeld Fernando Leon

Waarom liggen de zelfdodingscijfers bij 45- tot 60-jarigen in Vlaanderen zo hoog? Die vraag probeert de UGent te beantwoorden. Een van hun hypothesen is de crisis. "Een job kwijtraken op die leeftijd kan een grote impact hebben."

In de Excels met Vlaamse sterftecijfers door zelfdoding vallen al verschillende jaren drie lijntjes op. Het zijn die waarin mannen en vrouwen tussen de 45 en 49, 50 en 54 en 55 en 59 jaar opgenomen zijn. Het aantal zelfdodingen per 100.000 inwoners blijkt bij hen tussen 2000 en 2015 niet gedaald. Waarom lukt in deze leeftijdsgroep niet wat bij jongeren en ouderen wel lijkt te lukken?

Die vraag stelt professor Gwendolyn Portzky (UGent) zich al lang, omdat ook in absolute getallen deze groep eruit springt. Met de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek gaat ze daarom 'psychologische autopsies' uitvoeren.

Bij zulke autopsies worden de naasten van een door zelfdoding overleden persoon gehoord. Het idee is dat ze aan hulpverleners uitleggen wat voor leven hun broer/zus/partner/kind voor hun zelfdoding leidde. Hadden ze een job, veel sociale contacten, een goede gezondheid? Hebben er ingrijpende gebeurtenissen plaatsgevonden? "We hopen de komende maanden informatie over zo'n honderd overleden personen te verzamelen en zo voor het eind van het jaar nog de risicofactoren in kaart te brengen", aldus Portzky. 

In 2005 deed ze al een gelijkaardige 'autopsie' bij 15- tot 19-jarigen. "Toen hebben we onder meer ontdekt dat relatiebreuken bij deze groep niet onderschat mogen worden."

De hypothese die de professor voor de veertigers, vijftigers en zestigers naar voor voren, is de economische crisis. "Het zou kunnen dat deze leeftijdsgroep hierdoor zwaarder wordt getroffen", zegt ze. "Voor iemand die op zijn 50ste een job kwijtraakt, kan de impact op de toekomst veel groter zijn dan voor iemand die zoiets op zijn 30ste meemaakt." Ze heeft het dan over een impact op financiën en relaties, die iemand in een negatieve spiraal doen terechtkomen. 

Portzky benadrukt wel: je mag niet denken dat een suïcidaal proces meteen start op dag één van een crisis. Je moet zelfs niet eens ontslagen worden. "Je kan ook gewoon lijden onder de dreiging. Ga ik straks ook te oud en te duur bevonden worden? Ga ik nergens meer aan de bak geraken?"

Aan de UGent wijzen ze erop mensen van middelbare leeftijd niet alleen in Vlaanderen opvallen in de suïcidestatistieken. Ook in andere landen, als het Verenigd Koninkrijk en Nederland, wordt de groep tussen 45 en 60 jaar het kwetsbaarst genoemd. "Maar tot nog toe is nog nooit in kaart gebracht welke onderliggende factoren hier spelen."

Niet enkel crisis

Portzky denkt niet uitsluitend aan de crisis. Mensen op middelbare leeftijd ondervinden volgens haar nu eenmaal veel veranderingen op grote levensdomeinen. "Velen zoeken net dan een nieuw evenwicht: de kinderen zijn het huis uit, relaties komen ten eind, de gezondheid begint te slabakken."

Professor psychiatrie Ronny Bruffaerts (KU Leuven) gelooft niet dat de psychologische autopsie straks alleen in de richting van de crisis zal wijzen. "De kans dat dit bijna tien jaar later nog een effect heeft, lijkt me klein en is bij eerdere crisissen ook nooit expliciet aangetoond." Volgens hem zal zo'n autopsie vooral aantonen wat we nu al weten: "dat zelfdoding een heel complex gegeven is, dat veroorzaakt wordt door een combinatie van risicofactoren." 

Wie vragen heeft rond zelfdoding, kan terecht op de zelfmoordlijn via het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234