Zondag 05/12/2021

Reportage

Waarom Sparta nee zegt tegen Europa

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Naast het gemeentehuis van Sparta wapperen de vlaggen van Sparta, Griekenland en Europa. Maar van restauranteigenaar Takis (35) mag de laatste per direct worden neergehaald. Als de Grieken zondag stemmen over een akkoord met de schuldeisers, zal hij nee stemmen. "Ik ben voor Europa", zegt de gespierde Griek. "Maar niet voor een Europa waarin Schäuble en Merkel alles dicteren wat we moeten doen."

Onder de sinaasappelbomen van het restaurant, dat zijn grootvader oprichtte, praat Takis Frans tegen de Franse gasten en Engels tegen de Engelsen. Hij voelt zich Europees, zegt hij. "Maar ik had altijd een Europa in gedachten waarin alle landen een stem kregen. Griekenland is een klein land, maar we hebben een sterk volk. We hebben genoeg van het opvolgen van bevelen."

Sparta is enthousiast over het referendum. Studenten die sigaretjes roken voor de Akropolis van de militaire stadstaat uit de Oudheid speculeren vrolijk over het uiteenvallen van Europa. Restauranthouders proosten met Tsipouro op hun verzet tegen de door Europa geëiste verhoging van het btw-tarief voor restaurants. Het is vele eeuwen geleden dat de Spartanen tot strijders werden opgeleid, maar ze voelen zich sterk genoeg om te vechten tegen de eisen van de andere Europese landen. "We komen uit dezelfde stad als Leonidas", zegt restauranteigenaar Takis. "Als het nodig is, zijn wij krijgers."

Vechten voor onafhankelijkheid is haast een traditie in deze zuidelijke landtong van Griekenland. Eeuwen na de successen van Leonidas begon ook hier de onafhankelijkheidsstrijd tegen de Ottomaanse bezetters. In het rotsige achterland onder Sparta zijn de meeste gebouwen neergezet in de vorm van torens. Ondoordringbaar en ideaal om de vijand in de gaten te houden.

"De Turken durfden hier niet eens binnen te dringen", zegt priester Dimitros Mariolis (38). Zo'n 80 kilometer onder Sparta stapt hij in het havendorpje Gerolimenas met een legerbroek onder zijn gewaad in een vissersbootje. Behalve priester is hij ook jager, vertelt hij. En iedere avond vangt hij zelf de vis die hij als avondeten eet.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Onafhankelijk

"De mensen hier waren altijd onafhankelijk", zegt Mariolis. "Ze verbouwden hun eigen groente en vingen hun eigen vis. Daarom is niemand nu bang. We geloven dat we dat opnieuw kunnen doen, als we uit de euro gaan." Hij balt zijn vuist en recht zijn rug. "Wij zijn sterke mensen met veel trots. Ik denk dat de hele regio nee gaat stemmen - al denk ik dat de uitslag uiteindelijk 'ja' wordt."

Maar onafhankelijk is deze zuidelijke punt van de Peloponnesos allang niet meer. Veel vissers hebben tegen een vergoeding hun boot ingeleverd om voor grotere bedrijven te gaan werken. Op de terrassen die met rotsblokken in de droge heuvels zijn gebouwd, groeit geen graan meer. Hier en daar staan olijfbomen en bijenkorven, maar verder wordt er nauwelijks iets verbouwd. De meeste bewoners zijn decennia geleden al naar de stad getrokken.

In Lagia is het vaste aantal inwoners tien. "En het zijn ook nog allemaal gepensioneerden", klaagt bareigenaar Giorgios. Er zitten zes toeristen op zijn terras, maar veel omzet draait hij niet. Nu het geld in alle banken in de buurt op is en kapitaalcontroles de betalingen belemmeren, begint hij in de problemen te komen. Toch kijkt hij trots naar de televisie in de hoek van zijn cafe als bondskanselier Angela Merkel in beeld verschijnt. "Wat Tsipras doet is heel goed", zegt hij. "Hij buigt niet. Hij komt op voor de Grieken."

Nu het geld verdwijnt, is alleen de trots nog over, zeggen de inwoners van de Peloponnesos. De schaduwzijde van die trots is terug te vinden langs de kant van de landweggetjes. Vijftien kogelgaten in een verkeersbord. XA, staat op de achterkant gespoten. Ook bushokjes zijn met nazi-tekens gekenmerkt door aanhangers van Xrisi Avgi, de Gouden Dageraad. De leiders van die neofascistische partij - berucht om haar knokploegen en gewelddadige aanvallen tegen migranten - komen uit deze streek. Bij terugkomst uit Athene worden ze hier soms met pistoolschoten onthaald.

Collaborateurs

'Door de armoede en onzekerheid zijn ze hier populair. Zelfs de zoons van de priester zijn aanhanger', zegt Alexandros (81), een gepensioneerde scheepswerf-bouwer die even buiten het dorp zijn kippen voert. Zodra hij met pensioen mocht, is hij vanuit Athene teruggekeerd naar zijn geboorteplaats. De bedrijvigheid van vroeger is verdwenen, maar de populariteit van Gouden Dageraad doet hem wel terugdenken aan zijn jeugd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog vochten zijn broer en andere dorpsgenoten met de communisten tegen de Duitsers, maar de rest van het dorp collaboreerde zo innig dat van bezetting eigenlijk geen sprake was. 'Op een dag kwamen de Duitsers ons huis binnen en sloegen ons in elkaar', zegt Alexandros. 'Ze braken mijn moeders ribben en sloegen mijn gehandicapte broertje. Mijn dorpsgenoten hielpen daarbij. De kinderen van die collaborateurs zitten nu bij Gouden Dageraad.'

Alexandros gaat nee stemmen bij het referendum. Zijn pensioen is gehalveerd en het merendeel ervan stuurt hij naar zijn werkloze kinderen in Athene. Toch hoopt hij ook dat zijn nee geen vertrek uit de euro betekent, juist vanwege Gouden Dageraad. 'Ik vrees voor wat er gebeurt als we nog armer worden', zegt hij. 'Tijdens de burgeroorlog zijn hier veel doden gevallen. Ik vrees voor nog een oorlog.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234