Dinsdag 31/03/2020

Skateboarden

Waarom skaten de beste springplank is voor een succesvolle carrière

Beeld Thomas Sweertvaegher

Opvallend veel creatieve geesten hebben een skateboardverleden. Op hun plank leerden ze naar eigen zeggen doorbijten, risico's nemen en blind vertrouwen op hun intuïtie. "Skaten geeft je kracht voor de rest van je leven."

"Eens een skater, altijd een skater: ook al draag je later een pak, de skatementaliteit krijg je er niet meer uit", pleit jongerentrendwatcher Tom Palmaerts, zelf ook een voormalig skater. Net als chef-kok Kobe Desramaults, muzikant Pharrell Williams, modeontwerper Tim Coppens, designer Jaime Hayón, filmmaker Spike Jonze, de leden van de Beastie Boys, designer Michaël Verheyden, architect Julien De Smedt, streetartist Banksy, kunstenaar Ed Templeton en ga zo maar door.

Hoe het komt dat zo veel creatievelingen een skateverleden hebben? Misschien wel omdat skateboarden zo individualistisch is. Anders dan bij voetbal speel je niet in een ploeg, is er geen vittende coach en zijn er geen echte spelregels, noch winnaars of tegenstanders. Skaten doe je voor jezelf. Jij moet zelf de drang hebben om te excelleren en continu je grenzen te verleggen.

"Skaten is survival", zegt Tom Palmaerts, die voordat hij in de trendwatching belandde, vijf jaar lang onderzoek deed naar subculturen onder jongeren. "Je moet voluit durven te vertrouwen op je eigen intuïtie. Als je schrik krijgt of te lang nadenkt, gaat het mis en val je. Die mindset creëert ondernemingszin en creativiteit. Skaten maakt niet alleen je lichaam soepel, maar ook je geest. Je traint jezelf om continu alert te zijn, impulsief te reageren en niet eerst na te denken. Skateboarden geeft je ook een ultiem gevoel van vrijheid. Je hebt eigenlijk niks nodig: je plank, de straat en wat vrienden.

"Bij de meeste subculturen zijn muziek en kleding essentieel. Bij skaten is dat veel minder. Hier draait alles om skills: volharden en excelleren. Het gros van de skaters hangt hun plank aan de haak als het volwassen hoofdstuk aanbreekt van jobs, hypotheken, kinderen. Maar zelfs als je niet meer skatet, draag je de attitude en motoriek nog met je mee. Een deel van de dingen die je deed als tiener, staan voorgoed gegrift in je DNA. Een voorbeeld: na een lezing vragen mensen mij soms of ik vroeger geskateboard heb, zonder dat ik daar een woord over gezegd heb."

Dertig keer op je bek

Wie als tiener leert vallen en opstaan, zal als twintiger ook kunnen volharden en de pijn verbijten. Erg handig in een artistiek parcours dat doorgaans meer doorzettingsvermogen en geduld vraagt dan de zoektocht naar een kantoorjob. Dat zei ook modeontwerper Tim Coppens in een eerder interview: "Skaten doe ik allang niet meer, maar er blijft wel iets van hangen. Om te skaten, moet je soms dertig keer op je bek gaan. Die durf en het doorzettingsvermogen dat je kweekt, komt later in je carrière op een andere manier van pas."

Maar skaten helpt ook om je persoonlijke kwaliteiten te ontdekken, pleit Menno Becht van Lockwood Skatecamp in Antwerpen. "Skaten is eigenlijk heel breed. Het begint natuurlijk met trucjes oefenen op je plank. Maar als je verder wilt komen, moet je je acties filmen of fotograferen. En wie een cool T-shirt of een uniek board wil hebben, begint zelf te knutselen. Zo ontdekken veel jongeren via het skateboarden hun creatieve talenten. Dingen waar ze eerst niet bij stilstonden."

Een mooi voorbeeld hiervan is Thomas Sweertvaegher - beter bekend als Switn - die als tiener zijn skatende vrienden fotografeerde. Hij maakte furore met zijn beelden, trok naar het KASK en werd fotograaf. "Tien jaar was ik heel intensief bezig met skatefotografie, maar intussen ben ik toe aan een nieuw hoofdstuk. Nu trek ik graag de straat op met mijn camera. Zonder vooropgezet plan zie ik wel wie of wat ik tegenkom. Verder werk ik als freelancer, onder meer voor De Morgen."

Ook fotograaf Karel Duerinckx, die vaak werkt voor De Morgen, heeft tien jaar lang geskateboard. "Mijn eerste foto's waren actiefoto's en portretten van skaters. Onder mijn vroegere skatemakkers zijn nu artdirectors, chef-koks en architecten."

Vertrouwen kweken

Skateboarden ontstond in de jaren 70 in Californië, toen een clubje waaghalssurfers, de zogenaamde Z-Boys, met hun skateboards leegstaande zwembaden indoken en trucs deden. Eerst was skaten een hobby, een tijdverdrijf bij te lage golven. Maar al snel werd het hun hoofdjob en veroverden ze pleinen, stoepen en bankjes met hun plank.

Onder hen ook Rodney Mullen, de godfather van streetskating. Op zijn tiende kreeg hij zijn eerste skateboard en op zijn veertiende was hij al wereldkampioen. Een titel die hij jarenlang vasthield. Hij is de bedenker van tientallen trucs en is in freestyle nog altijd onovertroffen.

De Amerikaan is intussen een late veertiger en een graag geziene keynote speaker, onder meer op TEDx-evenementen: "Skaters doen eigenlijk niet anders dan vallen en opstaan. Een geslaagde truc duurt amper een paar seconden, maar daar moet je uren, dagen, soms weken op oefenen. Een vriend van me zei ooit: een goede skateboarder worden, gaat er gewoon om hoe hard je kunt zijn. Om de top te bereiken, moet je veel pijn doorstaan. Dat geeft je kracht voor de rest van je leven", aldus Mullen als binnenkomer van zijn TEDx-talk 'On getting up again', vorig jaar in Californië.

Natuurlijk kwam hij het podium op gerold. Hij skatet nog altijd. "Het grootste obstakel voor creativiteit is een gebrek aan vertrouwen. Veel mensen hebben goede ideeën, maar om die te vertalen naar iets tastbaars, dat is een ander verhaal. Zeker als niemand het je voordoet. Dat geldt ook voor skaters. Pas als je gelooft dat de truc mogelijk is, kan het lukken. Anders niet. Dit is niet uniek voor skateboarden, het geldt voor alle domeinen. Met mijn verhaal hoop ik anderen te inspireren."

In een andere TEDx-Talk - getiteld 'Pop an ollie and innovate' - legt Mullen een onverwachte link: "Skaters zijn net als hackers. Hacken is de technologie zo goed beheersen dat je hem kunt manipuleren. Ze gebruiken computersystemen voor dingen waarvoor ze nooit bedoeld zijn. Dat is zeker niet altijd negatief. Hackers maken een systeem soms stabieler of veiliger.

"Hetzelfde geldt voor skaters. Wij gebruiken trapleuningen, bankjes en trottoirs ook niet om op te zitten of over te wandelen. De skatecommunity is echt open source. Alle skaters putten uit dezelfde set basistrucs om er nieuwe trucs mee te maken. Andere skaters pikken die weer op. Ze verbeteren hem of voegen er iets van zichzelf aan toe. Daarna geven we de truc weer terug aan de gemeenschap, bijvoorbeeld door hem te filmen en op internet te zetten. Zo geraakt de skatescene als geheel vooruit. Dat is de schoonheid van skateboarden: niemand is de beste. Alles draait rond je eigen stijl."

Geen toeval

"Mijn belangrijkste leerschool", noemde architect Julien De Smedt skateboarden ooit. De Smedt groeide op in Brussel en was jarenlang een fervent skater. Nu runt hij een internationaal architectenbureau met kantoren in Brussel, Kopenhagen en Sjanghai en heeft hij dertig man op de payroll.

"In mijn werk is de dynamiek tussen architectuur en publieke ruimte essentieel", vertelt hij. "Die visie is echt gevormd door het skateboarden. Als skater moet je zien te overleven in de stedelijke ruimte vol beton, steen en staal. Op mijn zestiende, een hoogtepunt in mijn skateperiode, wist ik dat ik architect wilde worden. Dat ik continu op en rond gebouwen aan het skaten was, heeft daar zeker mee te maken. Via mijn werk ontmoet ik heel veel ex-skaters, steevast in creatieve domeinen. Dat kan geen toeval zijn. Als skater moet je vindingrijk zijn en heel snel kunnen reageren: een duidelijke parallel met een creatieve job."

Naast gebouwen en meubels maakt De Smedt ook planning op grotere schaal. In die projecten houdt hij vaak rekening met skaters: "Een plek bedoeld om te skateboarden, zou ik nooit ontwerpen. Wel eentje met een potentieel om te skateboarden. Skaters geven nu eenmaal graag hun eigen invulling aan een plek.

"Vroeger werden skateboarders gezien als iets negatiefs, maar dat is nu aan het veranderen. Ik zag ooit een filmpje over een achterstandsbuurt in Australië waar de criminaliteitscijfers drastisch gedaald waren sinds er skateboarders rondhingen. Hun continue aanwezigheid schrok inbrekers en consorten af. Boarders hebben geen slechte bedoelingen. Het enige waar zij op uit zijn, is wat publieke ruimte."

Niet blèten

Een skateboard heeft hetzelfde effect heeft als een hond of een sigaret. Zoals hondenuitlaters en rokers gemakkelijk een praatje slaan, zo hebben skaters onmiddellijk een klik. Waar je ook bent ter wereld, skaten schept een band. Trendwatcher Tom Palmaerts: "Als ik in een nieuwe stad ben, vraag ik altijd waar de meeste skaters zitten. Dat zijn sowieso interessante plaatsen.

"Aan skateboarden kleeft de sfeer van rebellie en vrijheid. Achternagezeten door de politie snel wegrollen, maakt skaten extra spannend en aantrekkelijk. Dat zag je duidelijk toen de stad Mechelen een paar jaar geleden skaters het centrum uit wilde. Plots begon die scene te floreren. De pressie van de politie zorgde ervoor dat de skaters begonnen te excelleren. Ook ik ben vroeger nog op mijn board gevlucht voor de politie die ons op de hielen zat. Dat hoort er een beetje bij. Je weet dat het niet mag. Skaters zoeken de edgyness op."

Die cool trok ook chef-kok Kobe Desramaults aan. Voor hij zijn passie voor horeca ontdekte, wisselde hij vaker van school dan van sokken en stond hij liefst op zijn skateboard: "Ik begon te skaten op mijn dertiende. Vooral omdat ik erbij wilde horen. Mijn hele pubertijd stond in het teken van het skaten. Ik maakte er mijn beste vrienden, onder wie chef-kok en mede-Flemish Foodie Jason Blanckaert. Ook topslager Hendrik Dierendonck is een skater. De derde Flemish Foodie, Olly Ceulenaere, heeft nooit op een skate gestaan. Dat zou anders wel grappig geweest zijn", lacht Desramaults die verwijst naar de bekendste skatetruc: de ollie.

"Van skaten leerde ik doorbijten", vervolgt Kobe. "Een echt goede skater was ik niet, maar op de half-pipe liet ik me niet kennen. Ik wilde zeker niet afgaan tegenover mijn maten. Blèten in een hoekje was geen optie. Als ik viel, stond ik op en probeerde nog eens. Er was veel sociale druk. Toen ik een paar jaar later stage deed in de keuken van Oud Sluis, ging dat ook met vallen en opstaan.

"Tegenwoordig sta ik nog zelden op mijn board. Maar een van de weinige trucs die ik echt goed kon, de Yo Flip, heb ik nooit verleerd. Als goed voornemen wilde ik dit jaar eigenlijk een plank kopen en de draad weer oppikken. Als ik dan toch moet sporten, dan liefst op mijn skateboard."

Ruig en ruw

Ook designer Michaël Verheyden is een skater. "Dat skaten je doorzettingsvermogen zou geven, vind ik een beetje vergezocht. Maar ik begrijp wel dat er zo veel creatievelingen een skateverleden hebben, omdat we ons niet thuis voelen in de mainstream. Underground subculturen matchen een stuk beter met creatieve geesten.

"Dat veel mensen skaten afwijzen, maakt het aantrekkelijker. Ik vond bij de skaters gelijkgestemden. Veel subculturen worden na verloop van tijd mainstream, maar skateboarden is altijd marginaal gebleven. Skaten is ruig, ruw en best gevaarlijk. Het is extreem en alternatief. En daarom zo aantrekkelijk. Helemaal anders dan snowboarden. Dat is veel te fancy en spreekt me niet aan."

Voor volgend jaar plant Verheyden een vakantie naar de Amerikaanse westkust, San Francisco en Los Angeles. En dat is geen toeval. "Rond skateboarden hangt een relaxed L.A.-aura. Ik kijk er nu al ontzettend naar uit om daar te zijn. Het blijft toch het skatewalhalla. Ik ben intussen 36, maar blijf de skater van vroeger. Mijn board staat nog altijd in de gang en soms doe ik eens wat onnozel op de oprit. En vorige week bestelde ik online nog nieuwe skateschoenen. Een stukje rebellie onder mijn nette kleren.

"Ook als ontwerper rebelleer ik soms. Er zijn in de designwereld bepaalde regels waaraan ik me zou moeten houden. Maar ik rek die graag een beetje op."

10x een tienertijd op wieltjes

1. Spike Jonzee

• Regisseur
• Werkte als tiener in een BMX-winkel
• Begon zijn carrière in de jaren 80 en 90 met skatevideo's en foto's voor skatemagazines
• Maakte videoclips voor onder andere Björk en films als 'Being John Malkovic' en 'Her'
• Zegt: "Mijn skatevideo's hebben mijn latere filmwerk zeker beïnvloed. Een goed voorbeeld is de videoclip 'Sabotage' van de Beastie Boys. Gewoon een bende vrienden, een camera en filmen maar."

Spike Jonze.Beeld DM

2. Jaime Hayón

• Designer
• Ontwerpt voor onder meer Fritz Hansen, Established & Sons en Moooi
• Zijn designs zitten in verschillende museumcollecties
• Skatet al sinds zijn elfde
• Zegt: "Skaten had een grote invloed op mijn carrière als ontwerper. Als je skatet, leer je in je eentje risico's nemen. 'No risk, no glory'. Het skaten heeft me geleerd dat je altijd 'the next thing' kunt bereiken. Als je maar probeert."

Jaime Hayón.Beeld DM

3. Pharrell Williams

• Muzikant
• Staat ook bekend als Skateboard P
• Heeft thuis zijn eigen half-pipe
• Zegt: "Skateboarden had een enorme impact op mijn leven. Ik begon op mijn twaalfde en het leerde me wat het was om cool te zijn en credibility te hebben. Ik rapte over skateboarden en ik had de totale look: baggy jeans en Vans-schoenen. Die laatste draag ik nog altijd."

Pharrell Williams.Beeld DM

4. Ed Templeton

• Was tot voor kort professioneel skateboarder
• Is ook een gerespecteerd kunstenaar. In 2010 had hij een solo-expo in het SMAK
• Heeft zijn eigen skateboardbedrijf, Toy Machine
• Zegt: "Als kind zag ik ooit een skater op straat een ollie doen. Het coolste wat ik ooit gezien heb. Ik kon niet begrijpen dat die kerel gewoon kon doorskaten zonder te stoppen om zijn board op te rapen. Ik was daar zo van onder de indruk dat ik zelf ook ben begonnen."

Ed Templeton.Beeld DM

5. Tom Palmaerts

• Trend Forecaster
• Partner van het bekende jongerentrendbureau Trendwolves
• Deed jarenlang onderzoek naar subculturen, onder andere skaters
• Zegt: "De meeste subculturen draaien rond stijl, maar skaten draait rond skills. Die focus op excelleren stimuleert ondernemerszin en creativiteit."
• Begon met skateboarden op z'n dertiende omdat hij hield van de levensstijl en de muziek

Tom Palmaerts.Beeld DM

6. Kobe Desramaults

• Flemish Foodie
• Runt nu drie restaurants: In de Wulf in Dranouter, en De Vitrine en De Superette in Gent
• Zegt: "Als je valt op de half-pipe is blèten in een hoekje geen optie. De sociale druk om op te staan en door te gaan, is groot. Net als in de keuken van een toprestaurant

Kobe Desramaults.Beeld DM

7. Michaël Verheyden

• Designer
• Begon als handtassenontwerper, maakt nu vooral kleine gebruiksvoorwerpen en meubels
• Gaat volgend jaar op reis naar skate-walhalla Californië
• Zegt: "Skaten is nooit mainstream geworden. Dat trekt creatieve geesten aan."

Michaël Verheyden.Beeld DM

8. Tim Coppens

• Mode-ontwerper
• Heeft sinds 2011 zijn eigen mannenmodemerk in New York
• Baseerde zijn wintercollectie 2013 op zijn jeugd als skateboarder
• Zegt: "Skaten doe ik al lang niet meer, maar de durf en het doorzettingsvermogen dat ik ermee kweekte, zijn blijven hangen. Dat kwam in mijn carrière al goed van pas."

Tim Coppens.Beeld DM

9. Hendrik Dierendonck

• Slager
• Is de bekendste slager van het land en hofleverancier bij toprestaurants
• Opende in januari zijn restaurant Carcasse in Sint-Idesbald
• Verzamelt skateboards
• Zegt: "Skate or die. Skateboarder blijf je voor de rest van je leven. Mijn motto is dan ook: no pain, no gain. Om respect te krijgen, moet je het afdwingen."

Hendrik Dierendonck.Beeld DM

10. Julien De Smet

• Architect
• Realiseert wereldwijd grote architectuurprojecten
• Maakte van zijn tiende tot zijn twintigste Brussel onveilig op zijn skateboard
• Zegt: "Mijn visie op architectuur en de stad heb ik te danken aan mijn skateboard."

Julien De Smet.Beeld DM
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234