Zondag 20/09/2020

ReconstructieBlack Lives Matter

Waarom schoot de politie van Louisville de 26-jarige Breonna Taylor dood in haar huis?

Een enorm werk in Annapolis, Maryland, eert Taylor als gezicht van Black Lives Matter.Beeld Getty Images

Ze is een icoon, Breonna Taylor, sinds ze op 13 maart door de politie werd doodgeschoten. De vrouw staat symbool voor de maatschappelijke crisis die de VS beheerst. Wat er die avond precies gebeurde, wordt maar mondjesmaat duidelijk. 

Breonna Taylor had net vier nachtshifts gedaan in het ziekenhuis waar ze als hulpverpleegkundige op de spoedafdeling werkte. Om wat op adem te komen hadden zij en haar vriend, Kenneth Walker, een avond in elkaars gezelschap in gedachten: etentje in een steakrestaurant, daarna een film in bed.

Meestal gingen ze naar zijn appartement, waar zij een tandenborstel en een stijltang had liggen. Maar die avond gingen ze naar het optrekje dat ze deelde met haar jongere zus, die die avond weg was. Het was donker toen het koppel de parkeerplaats opreed en daarna de deur van appartement 4 achter zich sloot.

Het was een jaar van grote plannen voor de 26-jarige vrouw. Haar huis lag vol post-itbriefjes en enveloppes waarop ze lijstjes schreef. Ze had net een nieuwe auto gekocht. Het volgende op het lijstje: haar eigen woning kopen. En proberen een kind te krijgen met Walker. Ze hadden al een naam.

Ze viel op 13 maart net na middernacht in slaap naast hem, de film was nog niet gedaan. “Het laatste wat ze zei, was: ‘Zet de tv uit’”, zei Walker in een interview.

Op de parking zagen undercoveragenten die Taylors appartement in de gaten hielden voor een drugsinval alleen de blauwe gloed van de televisie. Toen ze de deur met een stormram inbeukten, greep Walker, die dacht dat ze overvallen werden, naar zijn geweer. Hij schoot één keer en verwondde een agent. Die schoot samen met een andere agent terug, terwijl een derde blind door het raam en de deur naar de patio begon te vuren. Kogels reten door bijna elke kamer van haar appartement en twee aanpalende. Ze gingen door een zeepschaaltje, een stoel en een tafel, en verbrijzelden een glazen schuifdeur.

Taylor werd vijf keer geraakt en bloedde dood op de vloer.

Beeld NYT

Sindsdien is ze uitgegroeid tot een icoon. Haar silhouet is een symbool van politiegeweld en rassenongelijkheid. Michelle Obama en Kamala Harris vermeldden haar naam tijdens hun speech voor de Democratische Conventie. Oprah Winfrey ruimde voor het eerst plaats op de cover van haar magazine om de jonge zwarte vrouw te eren, en betaalde voor affiches met haar beeltenis in Louisville. Beyoncé deed een oproep om de drie witte agenten die de schoten afvuurden als misdadigers te berechten. NBA-sterren zoals LeBron James verwezen in interviews na wedstrijden naar haar om haar naam in het nieuws te houden.

In het centrum van Louisville werd avond na avond gedemonstreerd. De meeste overheidsgebouwen en veel bedrijven installeerden beschermende platen. Toen de woede bleef toenemen, ontsloeg de stad een van de agenten en het hoofd van de politie. Tegelijk vaardigde ze ‘Breonna’s Law’ uit, die politieagenten voortaan verbiedt zonder huiszoekingsbevel en zonder voorafgaande waarschuwing woningen binnen te vallen. Voor de demonstranten gaat dat niet ver genoeg.

Zes maanden na de dood van Taylor is veel nog niet gezegd over wat er die avond precies gebeurde, over wat eraan voorafging en wat erop volgde. Over de dood van George Floyd is veel geweten, omdat camera’s vastlegden hoe witte politieagenten in Minneapolis op zijn nek knielden. De laatste momenten van Taylor blijven in schaduw gehuld, omdat er geen beelden van bestaan.

Geen ambulance

Maar in de loop van tientallen gesprekken met overheidsinstanties en mensen die haar kenden en na lezing van 1.500 pagina’s aan politiedocumenten, waaronder bewijsverslagen, transcripties van gevangenisopnamen en camerabeelden, kwam een duidelijker beeld naar voren. Het Louisville Metro Police Department weigerde simpele vragen over de zaak te beantwoorden of mensen beschikbaar te stellen voor een interview, naar eigen zeggen omdat het onderzoek nog aan de gang is.

Taylor was de dochter van een tienermoeder en een man die sinds haar kinderjaren in de gevangenis zat. Ze liep school en volgde een opleiding tot hulpverpleegkundige. Ze hoopte verpleegster te worden. Maar ze had ook al jaren een relatie met een tot twee keer toe veroordeelde drugsdealer, wiens spoor de politie tot aan haar deur bracht op die noodlottige avond.

In de uren voor de inval was haar woning in de gaten gehouden, maar erg slordig. De agenten wisten daardoor niet dat Walker in huis was, en verwachtten een vrouw alleen aan te treffen. De risico’s werden nog wat groter doordat de agenten de protocollen niet naleefden en routineveiligheids- maatregelen veronachtzaamden, zoals het plaatsen van een ambulance buiten.

De politie had een gerechtelijke toelating voor een ‘no-knock entry’ (binnenvallen zonder aan te kloppen) om op zoek te gaan naar drugs en drugsgeld, maar de richtlijnen waren kort tevoren veranderd in ‘knock and announce’, wat inhield dat de politie zich bekend moest maken. Volgens de agenten deden ze dat wel degelijk, Walker zegt dat hij niets gehoord heeft. In gesprekken met een tiental buren zei slechts een van hen dat hij de politie één keer ‘Politie!’ hoorde roepen.

Taylor tijdens de uitreiking van haar diploma medisch hulpverlener.Beeld AFP

Sam Aguiar, een advocaat die de familie van Taylor vertegenwoordigt, acht de ‘catastrofale fouten’ door het politiedepartement verantwoordelijk voor de dood van de jonge vrouw. “Breonna Taylor”, zegt hij, “wordt doodgeschoten in haar eigen huis, terwijl haar vriend iets doet wat even Amerikaans is als appeltaart, namelijk zichzelf en zijn vrouw verdedigen.”

Taylor wilde een toekomst met Walker uitbouwen. Maar ze raakte maar moeilijk verlost van haar knipperlichtrelatie met de 30-jarige Jamarcus Glover, die vele jaren in de gevangenis had doorgebracht, ook al had ze een maand voor de inval de banden met hem doorgeknipt. Toen de agenten de deur van haar appartement inbeukten, legde Walker later uit, schoot hij met zijn geweer omdat hij dacht dat het haar ex was die gewelddadig binnen wilde dringen.

Paradoxaal genoeg lag een poging tot hervormingen bij de politie aan de basis van de mislukte inval die leidde tot de dood van de jonge vrouw.

De aanleiding was een incident in de lente van 2019, toen een filmpje viraal ging van een zwarte tiener die door de politie aan de kant werd gezet met zijn auto en handboeien aan kreeg. Hij was de homecoming king van zijn school. Zijn vergrijp: hij had een te brede bocht gemaakt.

De week waarin de video op YouTube verscheen, viel samen met een bezoek aan het politiedepartement van Robin Engel, directeur van het Center for Police Research and Policy van de University of Cincinatti. Mede dankzij haar onderzoek was een model gecreëerd dat de politie in staat moest stellen de gewelddadige misdaad in Cincinatti en Las Vegas te verminderen.

Ze herinnert zich dat de politiechef destijds, Steve Conrad, haar vroeg: “Hoe kunnen we beter doen?”

De spanningen tussen het politiedepartement in Louisville en de zwarte inwoners van de stad waren alleen maar toegenomen na decennia van gespierd politieoptreden en discriminerende praktijken. “Het trauma, en de realiteit ervan gaf velen van ons het gevoel dat dat agentschap gewoon niet voor ons bedoeld was”, zegt Charles Booker, een zwart parlementslid in Kentucky.

Engel stelde voor weg te manoeuvreren van de traditionele praktijken in Louisville en andere steden. In plaats van een groot gebied af te bakenen voor frequente verkeerscontroles of gerichte acties tegen criminelen, was het beter het vizier te richten op micro-omgevingen: een winkel, een parkeerruimte, een huizenblok. Het idee was plekken te identificeren die de misdaad in de hand werken en daar remedies voor te ontwikkelen, zoals het maaien van hoog gras in een buurt waar criminelen wapens verstoppen, of het plaatsen van parkeerverbodsborden in een straat waar drugdealers rondhangen in auto’s.

Vrij op borgtocht

In december richtte het politiedepartement van Louisville de eenheid ‘Place-Based Investigations’ op. Na een analyse van de misdaadstatistieken besloot die de aandacht te richten op Elliott Avenue, een straat met vervallen en leegstaande huizen.

Tegen het einde van 2019 aan had de stad beslag gelegd op ongeveer de helft van de leegstaande panden. Het was de bedoeling ook de rest te verwerven, waaronder de nummers 2424, 2425, 2426 en 2427. Volgens gerechtsdocumenten gebruikten Glovers en zijn kompanen die panden om cocaïne, marihuana en voorschriftpillen op te slaan.

Op 30 december, amper een paar dagen na de oprichting van de nieuwe eenheid, deed de politie huiszoekingen in Elliott Avenue 2424 en 2426 en een huis een paar straten verder. Ze legde beslag op acht geweren, een bewakingssysteem en 4,9 gram crack, volgens een politielogboek. Glover werd gearresteerd, samen met vijf anderen, en kwam al snel op borgtocht vrij.

Leden van de NFAC-militie (Not Fucking Around Coalition) knielen tijdens een demonstratie die gerechtigheid eist voor Breonna Taylor.Beeld Getty Images

Op 2 januari vroeg detective Joshua Jaynes van de eenheid Place-Based Investigations dat een camera geïnstalleerd zou worden om huizenblok 2400 van Elliott in de gaten te houden, blijkt uit een intern rapport dat hij ondertekende. Daarop was te zien dat in het bestek van een uur tussen vijftien en twintig auto’s kort halthielden voor het nummer 2424. “Indicatief voor drugshandel”, stelt het rapport.

Om 17.53 uur hield een witte Chevrolet Impala halt voor het huis, en Glover stapte uit. De auto stond op naam van Breonna Taylor, stelt het rapport.

Sinds de dood van Taylor wijzen bankuittreksels, telefoongegevens, borgformulieren, geluidsopnamen van politieverhoren en andere documenten erop dat Taylor en Glover een complexe relatie hadden, die terugging tot 2016. Uit rechtbankdocumenten blijkt dat Glover veroordeeld werd voor cocaïnehandel en vele jaren in de gevangenis doorbracht. Dat begon in 2008 in zijn geboortestaat Mississippi, waar hij een celstraf van zeventien jaar opliep. In 2014, nadat hij naar Kentucky verhuisd was, werd hij veroordeeld voor een tweede drugsvergrijp. In 2016 begon hij een relatie met Taylor, volgens een verklaring die hij aflegde aan de politie.

In de daaropvolgende jaren, waarin Glover voortdurend naar de gevangenis moest voor drugsfeiten, betaalde Taylor minstens 7.500 dollar (6.340 euro) borg voor hem en een kompaan in 2017 en 2019, blijkt uit borgformulieren.

Een paar uur na de inval en de dood van Taylor beweerde Glover in een opgenomen telefoongesprek in de gevangenis tegenover een andere vriendin dat Taylor duizenden dollars voor hem beheerde. Tijdens dat gesprek vroeg Kiera Bradley, met wie hij een dochter heeft, waar ze geld kon vinden voor de borgsom.

“Bre had zowat 8.000”, zei hij.

“Bre had 8.000 van jouw geld?”, antwoordde Bradley met stijgende stem.

“Ja”, zei hij. Toen een andere man zich bij het gesprek voegde, zei hij nog: “Ze had de 8.000 die ik haar die dag heb gegeven, en ze pikte nog eens 6.000 op.” Later zei hij: “Maak er niet te veel van, maar Bre had al mijn geld.”

Politie niet horen roepen

Op de avond van de inval in maart reden de agenten in burger die het appartement van de jonge vrouw in Springfield Drive in het oog hielden rond middernacht nog een laatste keer voorbij. Jonathan Mattingly zei dat hij en detective Mike Campbell toen ze het appartementsgebouw passeerden het blauwe licht van de tv in Taylors slaapkamer zagen, blijkt uit een verklaring die hij aflegde.

Ook al hadden zij als taak het appartements­gebouw in de gaten te houden, toch hadden ze niet gemerkt dat ze niet alleen was toen haar auto een paar uur eerder was gearriveerd, blijkt uit verklaringen van de politie en rechtbankdocumenten.

“Toen we allemaal opgesteld stonden, klopte ik op de deur”, vertelde Mattingly onderzoekers. “Het was onze bedoeling haar ruim de tijd te geven om naar de deur te komen, omdat we tegen elkaar gezegd hadden dat ze waarschijnlijk alleen was. We klopten, maar er was geen reactie. We klopten opnieuw. Geen reactie. Op dat moment zeiden we wie we waren: ‘Politie, wilt u alstublieft naar de deur komen?’”

Aan de andere zijde van de deur bevond zich een ongeveer negen meter lange hal, die door de woonkamer en langs de slaapkamer van haar zus leidde en eindigde op de deur van Taylors slaapkamer. Het luide kloppen maakte haar wakker. “Het maakte haar doodsbang”, zei Walker aan onderzoekers. “Het eerste wat ze zei, was: ‘Wie is daar?’ Geen reactie”, vertelde hij. “Opnieuw gebons op de deur. Zij roept zo hard mogelijk: ‘Wie is daar?’ Geen reactie.”

Het gebons ging door. Walker, die een vuurwapenvergunning heeft en beweert dat hij zijn geweer nooit buiten een schietbaan heeft afgevuurd, greep naar zijn Glock 9 mm. Ze slopen de slaapkamer uit, door de hal naar de voordeur, die daverde door het harde geklop. “Ze roept uit volle kracht, en ik op dat moment ook: ‘Wie is daar?’ Geen antwoord. Geen reactie, niks”, zei Walker.

Bij de agenten die aan de deur stonden, waren mannen die opgeleid werden door David James, de voorzitter van de gemeenteraad. Tijdens zijn negentien jaar lange carrière als politieagent had hij rekruten aan de plaatselijke opleidingsacademie het principe van de ‘dynamische toegang’ bijgebracht. Zeker als je ’s nachts een huiszoeking doet, drukte hij hen naar eigen zeggen op het hart, moet je zo hard mogelijk ‘politie’ roepen, zodat de bewoners je zeker niet nemen voor een inbreker. “Zodat iedereen het kan horen”, zegt hij. “Buren. Mensen in de straat.”

Volgens zowat alle versies van de feiten gebeurde dat niet bij appartement 4.

Een tiental buren die we voor dit artikel spraken, beweerden dat ze de politie niet hoorden roepen. Onder hen ook Clifford Tudor, die buiten een sigaret stond te roken. Slechts één persoon, een vrachtwagenchauffeur die net klaar was met werken, zei dat hij de agenten had horen roepen. Aaron Julue Sarpee had zijn tweejarig kind toevertrouwd aan de zorg van de vrouw die net boven Taylor woonde. Even voor de politie zich in positie zette, was hij naar boven gegaan om zijn slapende kleuter op te pikken. Hij kwam net de trap op toen hij de agenten zag.

Voor ze hem bevalen terug binnen te gaan, zei Sarpee, hoorde hij minstens drie harde bonzen toen ze op de deur klopten, en hij hoorde één of meer agenten roepen: “Politie!” – één keer slechts. Hij stelde formeel dat ze het slechts één keer zeiden.

Walker beweerde dat hij niet wist wie aan de deur stond, en maakte een tragische veronderstelling: er werd ingebroken, en niet door gelijk wie. Hij dacht dat het ging om Taylors ex-vriend, vertelde hij later aan de politie.

Mattingly verklaarde achteraf dat hij zodra de deur ingebeukt was en voorbij de drempel was, tot het einde van de gang kon zien. Hij zag het silhouet van een man en een vrouw. De handen van de man waren gestrekt, en hij hield een voorwerp vast.

“Toen we naar de deur kwamen, schoot die deur ineens precies uit haar hengsels”, zei Walker. “Het was als een explosie.” Ze waren bang, zei hij. Hij dacht dat iemand wilde binnenbreken. Hij wilde zijn lief beschermen. “Dus boem, één schot. En ineens zijn er aan alle kanten schoten. Ik hoorde haar roepen.”

Ondertussen is Taylor een wereldwijd symbool. Ook in Londen wordt haar beeltenis mee­gedragen. Beeld Photo News

De wet in Kentucky is duidelijk. Volgens het ‘stand your ground’-principe hebben burgers het recht dodelijk geweld te gebruiken tegen indringers in hun eigen huis. Maar zoals in wel meer rechts­gebieden huldigt Kentucky ook het principe dat politieagenten uit zelfbescherming dodelijk geweld mogen gebruiken.

Ergens tussen 00.41 en 00.42 uur, volgens de loggegevens, kwamen die twee rechten met elkaar in aanvaring.

“Toen ik geraakt werd, voelde ik meteen de hitte in mijn been”, zei Mattingly in zijn verklaring. “En dus schoot ik terug.”

De kogel trof de dij van de agent en verscheurde de slagader. Hij strompelde naar buiten en viel neer op de parkeerruimte.

Terwijl buiten agenten toesnelden om hem te helpen, bekommerde niemand zich om Taylor. Pas om 00.47 uur beseften de mensen van de spoeddiensten dat ze ernstig gewond was, nadat haar vriend 911 had gebeld. “Ik weet niet wat er gebeurt. Iemand heeft de deur ingetrapt en op mijn lief geschoten”, schreeuwde Walker tijdens het opgenomen telefoongesprek.

Toen de medewerker vroeg of de jonge vrouw alert was en kon praten, zei hij: “Nee.” En toen: “O, mijn god. O, mijn god.”

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234