Maandag 21/09/2020

Olympische Spelen

Waarom Rusland er belang bij heeft om de dopingcrisis nóg groter te maken

Russische sporters dreigen uitgesloten te worden van de komende Olympische Spelen in Tokio.Beeld AFP

Rusland wacht uitsluiting van diverse sportevenementen nu is gebleken dat testresultaten van Russische sporters zijn verwijderd of vervalst. Daardoor zal van veel van die sporters nooit duidelijk worden of ze doping hebben gebruikt. En dat is precies wat Rusland wil.

Rusland is geen dopingzondaar meer, maar een schaamteloze dopingrecidivist. Die conclusie heeft een onderzoekscommissie van het mondiale antidopingagentschap Wada getrokken. Maandag krijgt het land van het Wada te horen of het voor vier jaar wordt uitgesloten. Eerder is het geschorst wegens een staatsdopingprogramma tijdens de Winterspelen van Sotsji.

Indien het Wada volgens verwachting instemt met de aanbevolen straffen, krijgt Rusland een van de zwaarste schorsingen uit de sportgeschiedenis. Het land mag niet meedoen aan de Zomerspelen van 2020, de Winterspelen van 2022 en op WK’s in andere sporten. Het mag geen sporttoernooien organiseren in Rusland en geen regeringsvertegenwoordigers afvaardigen naar internationale sportbonden en op tribunes. Russische sporters mogen alleen deelnemen aan sportwedstrijden onder de neutrale vlag. Ze moeten dan kunnen aantonen dat ze niet eerder betrapt zijn en geen dopingtests hebben gemist.

Russische sporters dreigen uitgesloten te worden van de komende Olympische Spelen in Tokio.Beeld AFP

De onderzoekcommissie van het Wada ontdekte tienduizenden verwijderingen en vervalsingen van testresultaten van Russische sporters. Ook probeerde Rusland het Wada om de tuin te leiden met vervalste e-mails tussen dopingfunctionarissen.

Het nieuwe bedrog roept de vraag op waarom Rusland de dopingcrisis nog groter maakt dan die al was – Rusland werd uitgesloten van de Olympische Winterspelen van 2018 en van de Paralympische Spelen van 2016. Bestudering van uitgelekte delen van Wada’s onderzoeksrapport leert wat Rusland wilde bereiken met de manipulatie en deels ook wist te bereiken.

Het decor van het bedrog was ditmaal geen dopinglaboratorium met gaten in de muur waardoor geheim agenten ’s nachts urinestalen smokkelden, zoals bij de Spelen in Sotsji, maar de digitale database van het antidopingbureau in Moskou. De database bevat testuitslagen die de Russen beschikbaar moesten stellen aan het Wada. Dan zou het Wada eindelijk kunnen vaststellen welke Russische sporters onderdeel waren van het staatsdopingprogramma en kon er een streep worden gezet onder het hele schandaal.

Digitale shredder

Maar zo liep het niet. Het eerste geknoei met de database stamt uit 2016, het laatste uit januari 2019. Terwijl Grigori Rodtsjenkov, de gevluchte klokkenluider en oud-directeur van het Moskouse antidopinglaboratorium, vanuit Amerika het hele Russische staatsdopingprogramma uit de doeken deed, liep er in Moskou alweer een nieuw programma. Doelstelling: verwijdering van de sporen zodat tal van dopinggevallen nooit bewezen kunnen worden.

Alleen al op 6 januari 2019, een week na het verstrijken van de deadline voor overdracht van de database, gingen er volgens de onderzoekers van het Wada 15.325 bestanden en mappen met dopingdata door de digitale shredder. In overgebleven testresultaten werden de percentages verboden middelen omlaag geschroefd.

Russische sporters dreigen uitgesloten te worden van de komende Olympische Spelen in Tokio.Beeld AFP

Het Wada kwam tot die conclusie door de database te vergelijken met een database die het had ontvangen van Rodtsjenkov, het voormalige brein achter het staatsdopingprogramma. Die bevatte opmerkelijke waarden voor honderden sporters. Het Wada hoopte uitsluitsel te krijgen over die sporters via de Moskouse database, maar die is zo hevig vervalst dat ze niet meer als bewijs kan dienen. Van minstens 145 sporters zal het Wada waarschijnlijk nooit kunnen vaststellen of zij doping hebben gebruikt. Hun podiumplaatsen en records staan voor altijd in de boeken. En het zou zomaar kunnen dat sommige van deze 145 sporters komende zomer bij de Spelen van Tokio nieuwe overwinningen boeken.

‘Nu zullen we nooit weten of zij de echte onschuldigen zijn’, zei Travis Tygart, de directeur van het Amerikaanse antidopingagentschap, onlangs. Hij en andere dopingbestrijders pleiten voor een collectieve schorsing van alle Russische sporters. Maar het Internationaal Olympisch Comité, dat het Wada voor de helft financiert, is tegen zo’n collectieve schorsing. Dat weet ook Rusland.

Diskrediet

Het minder succesvolle deel van het databasebedrog moest klokkenluider Rodtsjenkov in diskrediet brengen. In de database trof het Wada berichten aan die suggereren dat Rodtsjenkov met twee collega’s de waarden van testresultaten manipuleerde om zo geld van sporters af te troggelen. “Verander alle bestanden volgens het schema, en je gaat met een bonus naar huis”, staat in een van de berichten van Rodtsjenkov. Maar de berichten blijken vervalst.

Tientallen andere berichten zijn verwijderd. Die waren gericht aan of verstuurd door Jevgeni Koedrjavtsev, een functionaris die volgens Rodtsjenkov nauw betrokken was bij het dopingprogramma. Koedrjavtsev noemt Rodtsjenkov een leugenaar en getuigde bij de succesvolle beroepsprocedures van 28 Russische sporters bij sporttribunaal CAS, waardoor ze alsnog konden meedoen aan de Winterspelen van 2018.

Ook nu is de kans groot dat Rusland straffen gaat aanvechten bij het CAS. Rusland kan daar opnieuw stellen dat individuele sporters (die van het Wada moeten bewijzen dat ze niet betrokken waren bij het dopingprogramma) gestraft worden voor iets waar de sporters niet verantwoordelijk voor zijn, namelijk vervalsing van een dopingdatabase. De mensen die daar wel verantwoordelijk voor zijn lijken hun belangrijkste doel al te hebben bereikt: de urinesporen van zeker 145 sporters, onder wie mogelijk Ruslands huidige sportofficials, zijn verdwenen.

Tijdlijn van de Russische dopingcrisis

December 2014 Een documentaire van de Duitse ARD onthult een dopingprogramma binnen de Russische atletiek. De atletiekbond blijkt atleten onder druk te zetten om verboden middelen te gebruiken en manipuleert dopingtests met het antidopingbureau. De documentaire is gebaseerd op getuigenissen van een atlete en een medewerker van het antidopingbureau.

November 2015 Een onderzoek van antidopingagentschap Wada bevestigt het bestaan van een staatsdopingprogramma en een ‘een diepgewortelde cultuur van valsspelen’ bij de Russische atletiek.

Februari 2016 Binnen een maand komen twee voormalige directeuren van Ruslands antidopingbureau onverwachts te overlijden. Een van de twee vertelde vlak voor zijn dood aan een Britse journalist dat hij informatie wilde delen.

Mei 2016 De directeur van Ruslands antidopinglaboratorium, Grigori Rodtsjenkov, vlucht naar de VS en onthult grootschalig Russisch dopinggebruik in alle sporten. Opdrachtgever van het dopingprogramma is het sportministerie, met medewerking van de geheime diensten. Het stelt Rusland bij de Winterspelen van Sotsji in staat om het medailleklassement te winnen. 

Juli 2016 De beschuldigingen worden bevestigd in een Wada-onderzoek, maar het Internationaal Olympisch Comité (IOC) wil geen collectieve schorsing bij de zomerspelen in Rio. Alleen Russische atleten en gewichtheffers worden geweerd. Rusland wordt wel collectief uitgesloten van deelname aan de Paralympische Spelen.

December 2016 Weer een nieuw Wada-onderzoek stelt dat meer dan duizend sporters geprofiteerd hebben van het dopingprogramma tussen 2011 en 2015.

Februari 2018 Het IOC sluit Team Rusland uit van deelname aan de Winterspelen in Pyeongchang. Russen die nooit betrapt zijn mogen alleen meedoen onder de olympische vlag.

September 2018 Het Wada heft na vier jaar de schorsing van het Russische antidopingbureau op wegens hervormingen bij het bureau. De voorwaarde is dat de Russen het Wada toegang geven tot de database met testgegevens.

Januari 2019 Rusland mist de deadline voor het overhandigen van de database, die grootschalig gemanipuleerd blijkt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234