Woensdag 23/10/2019

Gerecht

Waarom rechters verkrachters vrijlaten

Beeld thinkstock

De verkrachtingszaak rond de Gentse radiopresentator blijft over de tongen gaan. Want hoe kan dat nu: schuldig zijn, zonder straf? Een poging tot reconstructie. 'Dit is geen stereotiep verhaal.'

Laat hier alvast geen twijfel over bestaan: de Gentse plaatjesdraaier J.V. (33) is wel degelijk schuldig aan verkrachting. De feiten zijn bewezen, de dader heeft bekend, punt aan de lijn. Maar hoe kan het dan dat de man er met een blanco strafblad vanaf komt? Het is de vraag die bij elke buitenstaander op de lippen brandt, in de hoofden maalt en aan de magen knaagt.

Ons land telt minstens honderd verkrachtingen per dag, waarvan er maar tien ooit worden aangegeven. Hallucinante cijfers zijn het, van daden die levens verwoesten. Dan hoef je niet eens lid te zijn van een vrouwenbeweging om te steigeren bij het idee dat daders hier doodleuk mee wegkomen. Kijk naar justitieminister Koen Geens (CD&V), die prompt kwam aandragen met lessen 'seksuele delinquentie' voor rechters en in één adem ook zwaardere straffen beloofde. "Want een neen is een neen."

Het slachtoffer in de Gentse verkrachtingszaak riep het tot vijf keer toe: nee. Toch dreef de radio-dj van Urgent.fm zijn zin door. "Hij was toen al zo opgewonden dat hij die signalen negeerde", liet persrechter Mieke Dossche eerder optekenen. "Pas nadat de vrouw een laatste keer duidelijk had gemaakt dat ze niet wou, hield hij op."

Achttien maanden cel hadden de Gentse rechter Hans De Waele en zijn twee bijzitters kunnen opleggen. Het werd een opschorting, waardoor de dader zijn blanco strafblad behoudt. Rondvraag leert dat zo'n vonnis hoogst uitzonderlijk is, maar allesbehalve een primeur. Sla je er het vonnis op na, dan valt op hoe drie elementen meespelen in de uitspraak: de oprechte spijt van de dader - hij bood vlak na de feiten al zijn excuses aan via Facebook -, zijn vlekkeloze verleden en de specifieke context van de verkrachting.

Vooral dat laatste ligt de publieke opinie zwaar op de maag: hoezo, specifieke context? "Dit is geen stereotiep verhaal", duidt Francis De Decker, advocaat van de radiopresentator. Aan het seksueel misdrijf was "een en ander voorafgegaan dat je als een soort van verleidingsspel kunt omschrijven", liet persrechter Dossche al verstaan. Volgens haar gaf het slachtoffer op de terechtzitting zelf aan dat het "geen zwart-witverhaal" was. Of zoals het vonnis over de "vriendschapsrelatie" tussen de vrouw en haar belager vermeldt: "Voorafgaand aan de feiten voerden ze seksueel getinte gesprekken. Die prikkelden de beklaagde en creëerden bij hem verkeerdelijk de verwachting dat zij seksuele betrekkingen wou. (...) Het feit dat mevrouw tot op een bepaald moment meeging in gesprekken en aanrakingen, belet vanzelfsprekend niet dat zij het recht had om elke volgende stap te weigeren."

Hans De Waele staat bekend om zijn afgemeten vonnissen. Beeld © karoly effenberger

Als een couturier

Rechter Hans De Waele is formeel in zijn vonnis: "De feiten zijn ernstig en wijzen op een gebrek aan respect voor de fysieke en seksuele integriteit van het slachtoffer." Toch ging een gevangenisstraf voor hem en zijn twee bijzitters te ver. "De rechters hebben zeker niet zomaar opschorting verleend", duidt Gents strafpleiter Frank Scheerlinck. "De Waele is geen dictator, noch een softie. Hij is altijd bereid naar alle partijen te luisteren en staat juist bekend om zijn afgemeten vonnissen. Als couturier, zo snijdt hij zijn uitspraken op maat van elk individu."

Bovendien, zo gaat Scheerlinck verder: "Het vonnis ligt dan misschien voor het rapen, het hele strafdossier niet. Zolang je dat niet kunt inkijken, sta je maar wat aan de zijlijn te roepen. Dat is wat nu helaas massaal gebeurt."

Toch blijft het wringen: een rechter van 37, niet bepaald van de oude stempel dus. En dan die twee vrouwen naast hem. Hadden zij dan niks in de pap te brokken bij het vonnis? Of is het bij dezen definitief bewezen dat vrouwen elkaars grootste vijand zijn? Scheerlinck: "Vergis je niet, die bijzittende rechters beslissen volwaardig mee. Dat zijn geen bloempotten om het decor te vullen. Bij de beraadslaging, achter gesloten deuren, moeten de rechters tot een tweederdemeerderheid komen." Kortom: minstens een van de vrouwelijke rechters onderschrijft het vonnis volledig.

Man of vrouw, wat maakt het ook uit, stelt advocaat Francis De Decker. "Het vonnis spruit voort uit wat ze gezien hebben op de zitting. En die is heel sereen verlopen. Ik ga niet zeggen dat beide partijen tot begrip zijn gekomen, maar iedereen had wel het gevoel gehoord te zijn."

Staan er in het strafdossier daadwerkelijk nog meer nuances dan in het openbare vonnis? Of oordeelden de drie rechters te mild? Daarvoor blijft het afwachten wat het hof van beroep zegt, nu ook dat wordt ingeschakeld. Door welke elementen in het vonnis het parket precies beroep aantekent, daarover blijven de lippen stijf op elkaar.

Advocaten Dimitri Vantomme en Frank Scheerlinck. Beeld belga
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234