Donderdag 19/09/2019

Gendergelijkheid

Waarom proffen meestal mannen zijn: “Een man is geniaal, een vrouw werkt gewoon hard”

Slechts 27 procent van de proffen is een vrouw. Beeld BELGA

Amper een kwart van de proffen aan de Vlaamse universiteiten is een vrouw. De laatste paar jaar is hun aandeel gestegen, maar die inhaalbeweging verloopt te traag, vinden de universiteiten. Een groep jonge academici start een bewustwordingscampagne.

Het is een pijnlijke vaststelling voor de academische wereld: vandaag is slechts 27 procent van de proffen een vrouw. Die ongelijke genderverdeling is opmerkelijk aangezien de instroom studenten quasi gelijk verdeeld is over jongens en meisjes. Maar met elke volgende stap in de academische carrière neemt het aandeel vrouwen gestaag af, een evolutie die weleens ‘de lekkende pijplijn’ wordt genoemd.

Het aandeel vrouwen onder doctoraatsstudenten blijft nog min of meer gelijk met 46 procent. Bij postdoctorale onderzoekers ligt dat aandeel al een pak lager met 38 procent. Op het eindpunt van een academische carrière is dat dus slechts één op de vier. Ook het rectorenschap ging in Vlaanderen nog maar drie keer naar een vrouw. Niet toevallig is Caroline Pauwels, huidig rector aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), een van de boegbeelden van de campagne.

Caroline Pauwels, rector van de Vrije Universiteit Brussel (VUB), is een van de boegbeelden van de bewustwordingscampagne. Beeld Illias Teirlinck

In 2010 was 20 procent van de professoren een vrouw. In 1996 lag dat zelfs maar rond de 12 procent. De instroom van nieuwe proffen toont dat vrouwen de achterstand wel inlopen. In 2017 en 2018 ging het grootste deel van de vacatures naar vrouwen (103 op 141). In de twee jaar daarvoor was de verhouding nog omgekeerd (184 nieuwe mannelijke proffen tegenover 112 vrouwen). 

Er is dus verbetering merkbaar, al vinden enkele jonge wetenschappers, verenigd in de Jonge Academie, dat die evolutie te traag gaat. “Anders bereiken we pas tegen 2050 een status van gelijkheid”, klinkt het. Ze starten daarom vandaag met de bewustwordingscampagne ‘Wetenschap = m+v+x’.

Vooroordelen

De campagne moet academici bewust maken van de impliciete vooroordelen die er bestaan rond vrouwen in de academische wereld. Die vooroordelen vormen nog altijd de moeilijkst te overkomen hindernis op weg naar de top, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek.

De voorbeelden zijn legio: de taal waarin vacatures worden opgesteld, bevoordeelt vaak onbewust mannen. “Die bevatten vaak termen die we typisch associëren met mannen”, zegt Heleen Dewitte, postdoctoraal onderzoeker in de farma en lid van de Jonge Academie.

“Daarenboven plaatst het huidige academische klimaat veel aandacht op individuele excellentie, bijvoorbeeld door nadruk te leggen op het aantal publicaties. Het idee van het persoonlijke genie speelt daar nog sterk: bij een man worden tien publicaties toegeschreven aan zijn genialiteit. Bij een vrouw aan hard werk”, zegt ethicus Kristien Hens (UAntwerpen), ook lid van de Jonge Academie.

Actieplan

De Jonge Academie hoopt dat de campagne tegen de zomer resulteert in een nieuw actieplan gendergelijkheid. Vijf jaar geleden stelde elke universiteit al zo’n plan op. De maatregelen uit dat plan worden nu tegen het licht gehouden binnen de Vlaamse interuniversitaire raad (VLIR), in samenwerking met de Jonge Academie. Ook de universiteiten geven immers toe dat “de vooruitgang veel te traag verloopt”, aldus Koen Verlaeckt, secretaris-generaal van de VLIR.

“Sinds mijn aanstelling als rector ben ik daar toch enkele keren op aangesproken”, erkent ook VUB-rector Pauwels. “Daarnaast kan je ook niet om de cijfers heen: door het zijn beloop te laten gaan, komt er klaarblijkelijk geen oplossing uit de bus.” Bedoeling is om tegen de zomer met een nieuwe actieplan  te komen.

Correctie

“In 2017 en 2018 ging het grootste deel van de vacatures naar vrouwen (103 op 141)”, stond in het artikel ‘De prof is nog altijd te vaak een man’ (DM 11/2). Die cijfers waren berekend op basis van het aantal fte’s zoals weergegeven in de personeelsstatistieken van de VLIR. Die statistieken geven een onvolledig beeld. De jongste cijfers van expertisecentrum ECOOM tonen dat steeds meer nieuwe vacatures naar vrouwen gaan, maar de kloof nog steeds niet is gedicht. In het academiejaar 2016-2017 gingen 82 van de 214 nieuwe aanstellingen naar een vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234