Dinsdag 14/07/2020
Een betoger in Tucson.

Verenigde StatenDood George Floyd

Waarom politiegeweld in de VS steevast leidt tot gewelddadige straatrellen

Een betoger in Tucson. Beeld AP

Politiegeweld tegen zwarte Amerikanen dat leidt tot gewelddadige straatrellen, met nog meer polarisatie tot gevolg. Sinds de jaren zestig hebben de VS nooit anders gekend. Omdat vredige protesten toch nooit iets opleveren?

“Het was geen gospellied dat mijn mensen van hun ketenen bevrijdde. Het was oorlog”, riep de zwarte activist Tay Anderson in Denver in een megafoon. “Nu ik jullie aandacht heb en jullie steden in brand staan, wil ik jullie horen zeggen: black lives matter, zwarte levens doen ertoe!’”

Het was een opvatting die de afgelopen dagen vaker weerklonk in de Verenigde Staten. Met brave demonstraties bereiken we niets, zeiden betogers, we worden alleen gehoord als we brand stichten, plunderen, chaos veroorzaken, angst inboezemen.

Bijna overal in de VS werd geprotesteerd tegen politiegeweld tegen zwarte Amerikanen. In sommige steden werd een avondklok ingesteld.Beeld nyt

De directe aanleiding voor de rellen in Minneapolis en andere steden was, zoals zo vaak, dodelijk geweld van de politie tegen een zwarte man. In dit geval: de 46-jarige George Floyd, die sigaretten zou hebben willen kopen met een vals bankbiljet. De achtergrond is de hardnekkige achterstand van de zwarte bevolking in de Verenigde Staten.

De onvrede hierover komt periodiek tot uitbarsting. Zo was het al in 1965, toen in Los Angeles de arrestatie van een beschonken zwarte automobilist uit de hand liep. Daarna braken ongeregeldheden uit die een week duurden, voor 40 miljoen dollar aan schade opleverden en 34 mensen het leven kostten. In de zomer van 1967, die ironisch genoeg als Summer of Love te boek staat, vielen 83 doden bij rellen in 159 steden. Wat het aantal slachtoffers betreft, was het geweld in de jaren zestig veel ernstiger dan dat van de afgelopen dagen, toen 4 doden werden geteld.

Politiegeweld

In 1967 stelde president Johnson een commissie in, die tot de conclusie kwam dat racisme en gewelddadig politieoptreden de belangrijkste oorzaken voor de rellen waren. Meer dan vijftig jaar later hebben de Verenigde Staten deze problemen nog altijd niet opgelost.

De aandacht voor het politiegeweld is sterk toegenomen sinds een politieman in 2014 de 18-jarige Michael Brown doodschoot, in de plaats Ferguson. Mede door het verplichte gebruik van bodycams is er meer aan het licht gekomen. Niettemin constateerde The New York Times vorige week dat het moeilijk is de politiecultuur te veranderen. Volgens de American Civil Liberties Union zou de voorzitter van de politievakbond in Minneapolis in 2015 gezegd hebben dat klachten van burgers worden beschouwd als fouten in het basketbal: wie er te weinig krijgt, werkt niet hard genoeg.

Daarnaast worden agenten vaak niet veroordeeld. De wet geeft de politie veel ruimte om geweld te gebruiken en jury’s hebben vaak begrip voor politiemensen die in een fractie van een seconde een beslissing moeten nemen.

Strikte geweldloosheid

De jaren zestig waren gewelddadiger dan nu. De belangrijkste zwarte leider toen, Martin Luther King, werd vermoord door een witte racist, hoewel hij strikte geweldloosheid predikte. Toch was er destijds meer hoop op verzoening, vindt CNN-commentator Julian Zelizer. De rellen van nu spelen zich af in een gepolariseerd land, waar de raciale scheidslijnen alleen maar dieper lijken te worden. Zwarte activisten zijn bitter over het uitblijven van verbeteringen. Aan de andere kant gebruikt president Trump de rellen om het sentiment onder zijn aanhangers op te stoken.

Tay Anderson (midden) houdt een speech in Denver: ‘Ik wil jullie horen zeggen: black lives matter, zwarte levens doen ertoe!’’ Beeld AP

Vrijdagavond verzamelde zich een menigte in de buurt van het Witte Huis. De meeste demonstranten waren vreedzaam, al gooiden sommigen stenen en flessen naar de politie, die de toegang tot de ambtswoning van de president afsloot. Als de demonstranten door het cordon zouden breken, tweette Trump, “zouden ze verwelkomd worden door de meest valse honden en de verschrikkelijkste wapens die ik ooit heb gezien. Veel agenten van de geheime dienst wachten op actie: we zetten de jongeren vooraan, meneer, ze zijn er dol op.”

Hier tweette geen president die een natie in crisis bij elkaar probeert te houden, maar een straatvechter die overal een cultuurstrijd van maakt omdat hij maar één doel voor ogen heeft: zijn herverkiezing in november.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234