Zondag 03/07/2022

Examenstress

Waarom ook ouders steeds meer lijden onder ‘de blok’

Grotere ambities over de opvoeding en carrières van hun kinderen bezorgen ook ouders examenstress. Beeld tom verbruggen
Grotere ambities over de opvoeding en carrières van hun kinderen bezorgen ook ouders examenstress.Beeld tom verbruggen

Niet enkel studenten, maar ook hun ouders lijden in examenperiodes: driekwart ervaart dan meer stress dan normaal, zo toont een enquête van Teleblok. "De laatste tien à vijftien jaar zijn ouders ambitieuzer geworden. Betrokken meedoen met ‘de blok’ hoort daarbij."

Barbara Debusschere

Dat ouders bij hun kinderen in de lagere en middelbare school af en toe woordjes Frans testen of helpen bij een toets wiskunde is vaste prik. Maar nu leven ze zo hard mee met hun blokkende kroost dat ze er zelfs verlof voor nemen en samenvattingen en schema’s maken. En daar krijgen ze zelf aardig wat stress van.

Leeggezogen

Teleblok, de gratis anonieme chatlijn van de CM, ziet in een anonieme enquête bij 1.279 ouders en 2.228 studenten dat de ouders tijdens de blok meer stress hebben dan normaal. Driekwart is dan meer gestrest en angstiger en vier op de tien voelen zich vermoeider. “Ouders slapen slecht door die stress en voelen zich soms leeggezogen”, zegt Griet Speeckaert van Teleblok. “Een minderheid neemt ook speciaal verlof op om zich zo goed mogelijk nuttig te maken in de examenperiode.”

Het zijn taferelen waar mensen die tien jaar of langer zijn afgestudeerd zich weinig bij kunnen voorstellen. Maar vandaag zit dat dus anders, zo bevestigen kenners.

“Het is altijd al zo geweest dat ouders extra betrokken zijn bij de studies in de middelbare school, zeker wanneer rond de leeftijd van 15 zeer vaak schoolmoeheid optreedt. Maar de laatste vijftien jaar zijn er inderdaad steeds meer ouders die ook heel sterk meeleven met de studies van studenten aan de hogeschool of universiteit”, zegt professor onderwijskunde Martin Valcke (UGent).

Helikopterouders

“Mij verbazen die resultaten niet”, reageert ook pedagoog en onderzoeker Pedro De Bruyckere (Arteveldehogeschool). “We zien sinds begin jaren 2000 dat ouders meer betrokken zijn bij de studies van hun kroost aan de hogeschool of universiteit. Vroeger hadden ouders nauwelijks contact met die instellingen, maar de laatste jaren zijn die zelfs op vraag van ouders info-avonden gaan organiseren omdat ze het studieparcours van zoon of dochter willen opvolgen.”

Er zijn verschillende verklaringen voor die evolutie. Zo ziet Teleblok hoe moeders actiever betrokken zijn bij de blok. “Meer dan ooit hebben zij zelf een diploma hoger onderwijs, waardoor ze zich beter kunnen inleven in hun studerende zoon of dochter. Ze bieden praktische en emotionele steun en zorgen ervoor dat ze goed beschikbaar zijn”, zegt Speeckaert.

De Bruyckere en Valcke noemen grotere ouderlijke ambities als een belangrijke oorzaak. “De studies van nabij begeleiden is daar een deel van en dat geldt de laatste jaren ook voor ouders met studenten in het hoger onderwijs”, zegt Valcke.

Sommigen noemen dat de ‘helikopterouder’: vaders of moeders die permanent over alle aspecten van het leven van hun kinderen willen waken. Anderen noemen dat ‘overbeschermend’ ouderschap. “In onderzoek zien we het resultaat: de 18-jarige van vandaag is de 15-jarige van de jaren 70 als het gaat over zelfstandigheid en de nood aan ouderlijke steun”, zegt De Bruyckere.

Economische crisis

Maar ook een complexer onderwijssysteem en economische druk spelen mee. Studierichtingen stel je nu meer op maat samen en studenten hebben een ‘rugzak’ met ‘leerkredietpunten’. “Ook ouders raken daar niet altijd aan uit, terwijl ze meer dan ooit zien hoe belangrijk diploma’s zijn om aan werk te geraken en hoeveel er onderweg gefaald wordt. Zeker sinds de economische crisis zorgt dat voor meer druk”, zegt De Bruyckere.

Ouders zijn bovendien sneller nerveus over studieresultaten omdat studeren ook meer en meer een economische investering is geworden die moet renderen. Het moet en het zal lukken. Valcke: “De boom in het ‘schaduwonderwijs’ – zoals privé studiebegeleiders – illustreert dat eveneens. Ouders stippelen een carrièrepad uit voor hun kinderen en volgen dat veel nauwer op.”

Of die evolutie nu goed of slecht is, laten de twee onderzoekers liever in het midden. Wel waarschuwen ze voor ver doorgedreven meedoen met studeren. De Bruyckere: “Betrokken zijn door praktische en emotionele steun is positief, maar zelf cursussen samenvatten en in schema’s gieten is echt een slecht idee. Dan ga je in plaats van je kind denken en herhalen en het is natuurlijk de bedoeling dat dat in zijn of haar hoofd gebeurt en niet in het jouwe. Wat is dan de volgende stap? Dat jij ook het examen aflegt? Uiteindelijk kun je het handje niet blijven vasthouden en moet je kind de klus klaren. Je moeien met de inhoud omdat je denkt dat je er iets van kent, kan er zelfs voor zorgen dat je zoon of dochter verkeerde zaken leert.”

Kelly Kaesberry probeert er vooral voor haar studerende zonen te zijn als die het echt nodig hebben.  Beeld Photo news
Kelly Kaesberry probeert er vooral voor haar studerende zonen te zijn als die het echt nodig hebben.Beeld Photo news

Kelly Keasberry, moeder van vier zonen: Samuel (15), Timo (14), Aaron (12), Lucas (10)

“Ik ben ervan overtuigd dat kinderen niet doen wat je zegt, maar doen wat je doet. Vanaf dat mijn jongste kind twee was heb ik zelf gestudeerd naast mijn werk. Eerst een bachelor theologie, toen een master religie en interreligieuze dialoog en nu mijn tweede master journalistiek. Daardoor denk ik dat mijn kinderen erg gemotiveerd zijn voor school. Ze zien gewoon van mij hoe interessant en verrijkend studeren is. Of ik heb gewoon geluk gehad met ze, dat kan natuurlijk ook.”

“Het is een bewuste keuze om niet zo achter ze aan te zitten. Ik zat als kind altijd met buikpijn op de bank als er een rapportbespreking aankwam, omdat ik op mijn donder kreeg als er iets slechts gezegd werd. Ik wil niet dat mijn kinderen dat zo voelen. Ik wil dat ze zelf die motivatie hebben.”

“Ik heb er nooit spijt van gehad dat ik ze niet intensiever heb geholpen. Op het moment dat het echt nodig is, ben ik er wel voor mijn kinderen. Als ze echt hulp nodig hebben met overhoren bijvoorbeeld. Ook wanneer een van hen met een slecht cijfer thuiskomt, vraag ik hoe ze dat gaan compenseren. En we maken er altijd een feestje van als ze een goed rapport gekregen hebben. Dan gaan we uit eten of neem ik ze mee naar de film.”

“Als iedereen aan het studeren is in huis merk je dat soms wel aan de sfeer. De oudste zoekt als hij gestrest is bijvoorbeeld gemakkelijker ruzie met zijn jongere broertjes. Ik leer ze altijd dat ze door die stress heen moeten en dat het snel weer voorbij is. Ik luister wel en ik ben er voor ze, maar uiteindelijk moeten ze het zelf doen.”

Cathy Galle, moeder van twee dochters: Janne (15) en Mare (13)

“Ik studeer absoluut niet met mijn dochters mee. Ik zorg gewoon dat ik er voor hen ben. De eerste week van hun examens neem ik verlof. Als ze een zwaar examen hebben gehad, dan kunnen ze als ze thuis komen even bij mij ventileren. Ik denk dat dat heel belangrijk is.”

“Ik blijf niet thuis zodat mijn dochters hogere cijfers halen, dat moeten ze toch echt zelf doen. Ik probeer hen steun te bieden. Ik zorg bijvoorbeeld dat er gezond eten is en soms iets lekkers. Meestal maak ik fruitslaatjes, ook af en toe een pannenkoekje. Als ze hulp willen met ondervragen doe ik dat graag voor ze, maar alleen als ze erom vragen. Ik ga mezelf niet opdringen.”

“Mijn jongste dochter vindt het heel fijn dat ik er ben, maar ze verwacht het niet van me. Mijn oudste dochter zegt wel vaker dat het niet nodig is. Ik hoor ook weleens verhalen dat kinderen boos worden als hun ouders geen vrij nemen. Dat is bij ons zeker niet zo. Ik kan het nu vrij gemakkelijk doen met mijn job, maar wie weet kan dat straks niet meer? Momenteel vind ik het gewoon fijn om iets extra's voor ze te kunnen doen. Het is toch een zware tijd.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234