Vrijdag 28/01/2022

Analyse

Waarom Obama nu een 'lame duck president' is

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Met de inname van de Senaat controleren de Republikeinen na het Huis nu het hele Congres. Wat betekent dit voor president Barack Obama en de Amerikaanse politiek?

Maarten Rabaey

De Midtermverkiezingen waren een referendum over het leiderschap van Barack Obama. De president is door een meerderheid van de kiezers teruggefloten voor zijn beleid. De komende twee jaar wordt hij een 'lame duck president', alleen regerend in het Oval Office terwijl de Republikeinen het wetgevende Congres in handen hebben.

Misschien meer dan de verkiezingsresultaten zelf spreken de exit-polls die peilden naar de motivaties van de kiezers om gisteren de Republikeinen terug aan de macht te brengen: bijna zes op tien Amerikanen zegt negatieve gevoelens te hebben gehad over Obama's regering. De kiezers bleken diep pessimistisch over de staat van het land. Zeven op tien mensen vinden de economie slecht en verwachten geen beterschap.

Toch hebben de Democraten hun nederlaag vooral aan zichzelf te danken. Veel van hun traditionele kiezers, die in 2008 en 2012 Obama verkozen, bleven deze keer gewoon thuis. In veel staten was de opkomst onder Democraten historisch laag. De partij stortte zich de voorbije maanden als lemmingen in de afgrond, want deed te weinig inspanningen om positieve evoluties in de verf te zetten: het begrotingstekort dat werd gehalveerd, de werkloosheid die daalde onder zes procent, de brandstofprijs die is gedaald en een goed derde kwartaal van economische groei.

Tijdens de campagne hebben sommige Democratische kandidaat-Senatoren en Congresleden een strategische fout gemaakt door zich te distantiëren van de president. Uit de uitslagen blijkt dat verslagen kandidaat-Senatoren zoals Kay Hagan in North Carolina en Michele Nunn in Georgia door hun kiezers afgestraft werden om mee te stappen in het Republikeinse negativisme over de president. In swingstaat New Hampshire daarentegen werd Senator Jeanne Shaheen herverkozen, dankzij een positief verhaal.

Grote uitdagingen

De president staat nu voor de uitdaging om nog zoveel mogelijk te halen uit de laatste twee jaar van zijn presidentschap. Hoewel hij met presidentiële decreten zelf nog zijn stempel kan drukken op het beleid, en met veto's Republikeinse wetten kan blokkeren, zal hij naar een machtsevenwicht moeten streven met het nieuwe Congres. Obama en de Republikeinen zijn tot samenwerken veroordeeld om het land bestuurbaar te houden. Komende vrijdag zal Obama al de Republikeinse leiders ontvangen in het Witte Huis om te kijken rond welke gedeelde belangen ze kunnen samenwerken.

Republikeins boegbeeld Mitch McConnell, na zijn verkiezing in Kentucky zo goed als zeker de nieuwe voorzitter van de Senaat, kondigde gisteren alvast aan dat hij bereid is om compromissen te sluiten. "Het is niet omdat we een tweepartijensysteem hebben dat we in een oneindig conflict verwikkeld moeten blijven", zei hij.

Met de blik op de volgende presidentsverkiezingen van 2016 is het in het belang van de Republikeinen om terug het politieke midden op te zoeken. Wie binnen twee jaar het Witte Huis wil veroveren kan niet zonder de onafhankelijke centrumkiezers, die de balans in het voordeel van een partij laten doorslaan. Ook rond heikele dossiers zoals immigratiehervorming en regularisering van miljoenen documentloze migranten worden omwille van dezelfde electorale logica akkoorden mogelijk. Geen van beide partijen kan het zich veroorloven de Hispanic-gemeenschap van zich te vervreemden, die demografisch een steeds belangrijker kiezersreservoir wordt.

De situatie nu lijkt op 1998, toen het Republikeinse Congres uit eigenbelang compromissen sloot met Democratisch president Bill Clinton - al eindigden ze met een polariserende, mislukte, afzettingsprocedure.

Ongetwijfeld zullen er ook nu Republikeinen zijn die op het gaspedaal willen staan en zo ver willen gaan om president Obama volledig in de hoek te drummen. Een Tea Party-Senator zoals Joni Ernst, verkozen in de sleutelstaat Iowa, zal niet aarzelen om wetsvoorstellen in te dienen om Obama's historische zorgwet af te schaffen, de omstreden Canadese teerzand-olie-pijplijn Keystone XL toch aan te leggen, om de wapenwetgeving te versoepelen en belastingen op alle domeinen terug te schroeven.

Samen- of tegenwerken?

Ongetwijfeld zullen er ook nu Republikeinen zijn die op het gaspedaal willen staan en zo ver willen gaan om president Obama volledig in de hoek te drummen. Een Tea Party-Senator zoals Joni Ernst, verkozen in de sleutelstaat Iowa, zal niet aarzelen om wetsvoorstellen in te dienen om Obama's historische zorgwet af te schaffen, de omstreden Canadese teerzand-olie-pijplijn Keystone XL toch aan te leggen, om de wapenwetgeving te versoepelen en belastingen op alle domeinen terug te schroeven.

McConnell en Huis-leider John Boehner, wiens Republikeinse fractie zijn positie verstevigde, zullen binnen hun eigen partij grote inspanningen moeten doen om de neuzen in dezelfde richting te houden. In die interne Republikeinse tweespalt schuilt voor Obama nog de opportuniteit om te verdelen en te heersen.

De vraag stelt zich ook hoe de president zich de komende twee jaar zal verhouden tot zijn eigen partij. Democratische presidentskandidaten voor 2016, met op kop senator Hillary Clinton, zullen ongetwijfeld in functie van hun eigen ambities het Witte Huis-beleid sterk proberen te beïnvloeden. In die context is de kans groot dat onder druk van de machtigste Democratische Senatoren de president de komende weken gedwongen zal worden om zowel zijn staf als regering te herschikken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234