Donderdag 13/08/2020

Vijf vragen

Waarom niemand te winnen heeft bij de staking bij Lufthansa

Beeld REUTERS

Ook vandaag en morgen blijven de piloten bij Lufthansa staken. De dertiende staking in een jaar tijd is het al bij de Duitse luchtvaartmaatschappij. In de oorlog om hun lonen en vervroegd pensioen voeren de piloten een ware uitputtingsslag. Hoe lang kan dit nog blijven duren? En vooral: wie heeft hier eigenlijk bij te winnen? Vijf vragen en antwoorden over het sociale conflict.

1. Hoe hard voelt u deze staking?

Tienduizenden reizigers zijn de dupe. 84 langeafstandsvluchten van Lufthansa, dat is meer dan de helft, bleven gisteren aan de grond door de staking van de Lufthansa-piloten. Liefst 18.000 passagiers werden door de actie getroffen. Vandaag wordt ze uitgebreid naar de korte en middellange vluchten, waardoor ook daar 700 vluchten geschrapt zijn. Dat is zowat driekwart van het normale programma en daarmee zullen 84.000 reizigers zich moeten aanpassen. Dat is vergelijkbaar met eergisteren, toen de luchtvaartmaatschappij 750 vluchten moest annuleren, waardoor 80.000 mensen getroffen werden.

Op Brussels Airport vallen dus vooral vluchten van en naar Duitsland (met name Frankfurt en München) weg. Brussels Airlines behoudt wel zijn vluchten op Hamburg, Berlijn en Hannover. Tot overmaat van ramp wordt het vliegverkeer vandaag ook gehinderd door een staking van de luchtverkeersleiders in Italië. Door de actie, die tussen 10.00u en 18.00u loopt, zouden nog vluchten kunnen wegvallen.

Beeld AP

2. Waarom staken de piloten eigenlijk?

Pilotenvakbond Vereinigung Cockpit (VC) is woest over het gemorrel van Lufthansa aan het vervroegd pensioen van de piloten. Zij kunnen nu al op hun 55ste op vervroegd pensioen vertrekken en krijgen door het bedrijf nog 60 procent van hun loon uitbetaald tot ze de wettelijke pensioenleeftijd van 65 hebben bereikt. Lufthansa wil daar van af: de leeftijd voor vervroegd pensioen moet omhoog en de som die de piloten daarvoor krijgen moet omlaag. Daar komt nog eens bovenop dat de directie ook wat van de historisch hoge lonen van de piloten wil afvijlen, terwijl de piloten net het tegenovergestelde willen zien gebeuren.

Met stakingen probeert de vakbond de directie op andere gedachten te brengen. De vakbond klaagt de starre, autocratische houding van de directie aan. "Wij zijn altijd klaar om terug aan de onderhandelingstafel te gaan zitten", luidt het bij VC. "Maar dan moet Lufthansa de wil tonen om tot een overeenkomst te komen. Er zijn verschillende parameters waarmee de onderhandelende partijen kunnen schuiven, om zo tot een gemeenschappelijke oplossing te komen."

De directie zelf zit gewrongen, omdat ze in de kosten moet zien te knippen. Lufthansa krijgt op de Europese routes klappen van lagekostenmaatschappijen als Ryanair en easyJet. In de langeafstandsvluchten vreten Etihad, Qatar Airways en Emirates aan de positie van het bedrijf.

Maar volgens vakbond VC gooit Lufthansa het kind met het badwater weg, zeker omdat het bedrijf nog altijd winst maakt. "Die concurrentie mag niet leiden tot een uitverkoop van de waarden die er in belangrijke mate voor zorgden dat Lufthansa is uitgegroeid tot één van 's werelds toonaangevende luchtvaartbedrijven. De sterke identificatie van werknemers met het bedrijf, loyaliteit en enthousiasme voor het vak zijn van fundamenteel belang voor het succes van het bedrijf in een dienstensector."

Beeld GETTY

3. Hoe lang kan dit nog blijven duren?

"Niet zo lang", weet professor Thierry Van Elslander, transporteconoom aan de Universiteit van Antwerpen. Uiteraard hebben de stakingen een zware impact. Het is intussen de dertiende actie in een jaar tijd bij Lufthansa. Vorig jaar kostten die het bedrijf 232 miljoen euro. Die klap was een van de redenen waarom de maatschappij dit jaar geen dividend uitkeerde.

"Dergelijke stakingen kosten handenvol geld", legt Van Elslander uit. "Zoveel langeafstandsvluchten die geschrapt worden. Dat netwerk weer op orde zetten, waarbij alle vliegtuigen en crews zich weer op de juiste plaatsen bevinden, is een heel zware kost." Dit kan dus niet blijven duren. "Lufthansa had niet zozeer de reputatie van het grote comfort, maar wel van betrouwbaarheid. Neem je dat weg, dan blijft er niet zo veel meer over om te concurreren met die lagekostenmaatschappijen."

Dat is exact de analyse die ook Peter Gerber, CEO van Lufthansa Cargo, maakte bij Reuters. "Wij hebben gelukkig erg loyale klanten. Maar als dit nog lang blijft duren, en we kunnen de betrouwbaarheid niet bieden die we nodig hebben, dan kan het een probleem worden voor onze klanten."

Beeld EPA

4. Wie wint hier eigenlijk bij?

De vraag wie gelijk heeft, de piloten of de directie, valt vandaag nog moeilijk te beantwoorden. Na een jaar van cijferbombardementen en 'position papers' van beide zijden is een oordeel vellen bijzonder moeilijk geworden. Daarom kan je beter de vraag stellen wie hierbij te winnen heeft.

In theorie zouden de piloten uiteindelijk hun slag thuis kunnen halen. "Als piloot kan je het bedrijf op de knieën dwingen, als je dat echt wilt. De directie kan nu eenmaal niet zelf vliegen", aldus Van Elslander. "Maar de kans is groot dat ze dan hun bedrijf kapotgestaakt hebben. Winnen en verliezen ligt dicht bijeen. Je kan als piloot op korte termijn je loon hebben veiliggesteld. Maar als je daardoor massaal klanten hebt verloren, ben je eraan voor de moeite." Als je dan in dat geval toch een winnaar wilt aanduiden: de concurrentie.

Daar komt nog eens bovenop dat de Lufthansapiloten de publieke opinie niet echt mee hebben, omdat ze van oudsher goed betaald worden. Hun slogan tegen de directie, 'Stoppt die Profitgier' ('Stop de hebzucht naar winst'), kwam vorig jaar daarom als een boemerang in hun gezicht terug. De piloten werden op het internet en in de pers zelf weggezet als 'luxestakers' met lonen tot 260.000 euro per jaar. "De duurst betaalde piloten, die 21.000 euro per maand verdienen, verdienen ruim tien keer zoveel als buschauffeurs", zo schreef de tabloid Bild toen. Een populistische vergelijking, maar als je weet dat Lufthansa-piloten ook een derde tot de helft meer verdienen dan hun collega's bij andere luchtvaartmaatschappijen, besef je hoezeer de piloten met de staking op een slappe koord wandelen.

De slogan van de piloten tegen de directie, 'Stoppt die Profitgier' ('Stop de hebzucht naar winst'), kwam vorig jaar daarom als een boemerang in hun gezicht terug.Beeld GETTY

5. Hoe hard weegt dit op Brussels Airlines?

Brussels Airlines is een dochter van Lufthansa. Nu de Belgische luchtvaartmaatschappij vorig jaar eindelijk weer richting zwarte cijfers vloog - het nettoverlies werd beperkt tot 4,2 miljoen euro, vijf keer minder dan in 2013 - kan het een klap van bovenaf missen als kiespijn.

Het bedrijf meldde dat het - net als de andere Lufthansadochters Germanwings, Eurowings, Swiss, Austrian Airlines en Air Dolomiti - niet getroffen was door de staking van de voorbije dagen. Maar Thierry Van Elslander zegt dat Brussels Airlines ongetwijfeld een impact zal ondervinden, al is het maar doordat er minder passagiers zullen zijn op de Lufthansahubs waar de maatschappij op vliegt.

Bovendien bestaat het risico ook dat Lufthansa eventuele financiële moeilijkheden op langere termijn afwentelt op zijn buitenlandse dochtermaatschappijen. "Dat gebeurt wel vaker bij grote internationale groepen." Belangrijke nuance wel: een Swissair-scenario, waarbij een armlastige moedermaatschappij haar dochter (toen Sabena) mee de dieperik intrekt, is zeker nog niet aan de orde, zo vertelde Van Elslanders collega Eddy Van de Voorde onlangs in onze krant. Daarvoor zijn de financiële fundamenten van beide luchtvaartgroepen te goed.

Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234