Zaterdag 19/06/2021

Waarom Musharraf moest vertrekken

Tariq Ali benadrukt de rol van het leger in Pakistan

Tariq Ali is een Brits-Pakistaanse historicus, politiek commentator en auteur van The Duel: Pakistan on the Flight Path of American Power, dat in september zal verschijnen.

Er valt altijd wel iets te beleven in Pakistan. Gisteren diende de president en ex-generaal Pervez Musharraf na een lange, onsamenhangende en pathetische speech zijn ontslag in, nadat hij het land verschillende maanden had doen wachten. Pakistan was van een uitgeholde dictatuur veranderd in een uitgeholde democratie. Veel burgers vroegen zich af of de verandering wel een stap vooruit betekende.

Vijf maanden na de verkiezingen van februari ging het morele klimaat in Pakistan alsmaar verder achteruit. De hoopvolle idealen van de jeugd en de armen van het land - politieke moraliteit, wettigheid, burgermoed, voedselsubsidies, vrijheid en gelijke kansen - liggen nog maar eens aan gruzelementen. De weduwnaar van Bhutto en zijn medestanders zijn extreem onpopulair. De vergane kameleonpolitici en herrezen staatsambtenaren zijn dagelijks te bezichtigen. Met de afzetting van Musharraf, die zo mogelijk nog onpopulairder is, kunnen de politici misschien even de steun van het volk, die ze zo hard nodig hebben, voor zich winnen, maar niet voor lang.

Terwijl het land vorige week zijn 61ste verjaardag vierde, werd president Musharraf niet toegelaten bij de officiële parade en werden op de staatstelevisie al plannen besproken om hem af te zetten. Binnen ten laatste enkele dagen zal Musharraf het land verlaten. Pakistans corrupte politici beslisten hem tegen te werken nadat de legerchef Ashfaq Kayani had laten weten dat er geen militaire acties ondernomen zouden worden om zijn voormalige baas te verdedigen.
En ook Washington bekende kleur. Met Kayani staat er een professionele en loyale militaire leider op hen te wachten, van wie ze verwachten dat hij wel naar hun pijpen zal dansen.

Eerder had John Negroponte, de Amerikaanse minister van Binnenlandse Zaken, Musharraf in functie willen houden zolang Bush in het Witte Huis zat, maar ze beslisten om hem alsnog te laten vertrekken. Anne Patterson, de Amerikaanse ambassadrice, probeerde samen met een aantal Britse diplomaten een akkoord te onderhandelen in het voordeel van Musharraf, maar de politici waren niet langer bereid om het spel mee te spelen en drongen erop aan dat hij het land zou verlaten.

Toevluchtsoorden in Manhattan, Texas en het Turkse eiland Büyükada zouden al concreet overwogen worden. De generaal zou liever een groot domein in Pakistan hebben, liefst dicht bij een golfterrein, maar veiligheidsoverwegingen maken dat plan wellicht onhaalbaar. Er werden drie moordpogingen op Musharraf ondernomen terwijl hij aan de macht was, en hem beschermen na zijn afzetting zou een dure veiligheidsmacht vergen.

Mocht Musharraf vreedzaam vertrokken zijn toen zijn grondwettelijke termijn er opzat in november 2007, dan zou hij nog op respect hebben kunnen rekenen. In plaats daarvan kondigde hij de noodtoestand af en ontsloeg hij het hoofd van het hooggerechtshof, die een petitie hoorde die Musharrafs positie in vraag stelde. En dus vertrekt hij nu in schande, in de steek gelaten door de meeste van zijn maatjes die land en geld vergaarden tijdens zijn termijn en nu overlopen naar de nieuwe machthebbers.

Te midden van alle kabaal was er één ontzettend bepalend moment: toen Asif Zardari, de interim-leider van de Pakistaanse Volkspartij en de op een na rijkste man van het land (dankzij geld dat hij vergaarde toen zijn overleden vrouw Benazir Bhutto eerste minister was), Musharraf beschuldigde van corruptie en het doorsluizen van Amerikaanse fondsen naar privérekeningen.

Musharrafs vertrek zet de problemen die het land bedreigen nog eens extra in de verf, nu Pakistan in de greep is van een voedsel- en energiecrisis die voor zware problemen zorgt in zowat iedere stad. De inflatie grijpt om zich heen. De prijs van gas, dat door velen gebruikt wordt om thuis te koken, is met 30 procent gestegen. Tarwe, basisvoedsel voor het gros van de bevolking, heeft een prijssprong van 20 procent gemaakt sinds november 2007.

Terwijl de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN toegeeft dat de voedselvoorraden overal in de wereld lager dan ooit staan, is de crisis een stuk ernstiger in Pakistan. Om in de noden van de NAVO-legers te voorzien wordt er namelijk te veel tarwe naar Afghanistan gesmokkeld. Daarbij worden de armen het zwaarst getroffen, maar ook gezinnen uit de middenklasse ontsnappen niet aan de voedselcrisis. Volgens een enquête van juni vinden 86 procent van de Pakistanen het steeds moeilijker om dagelijks bloem te vinden, een probleem dat ze de nieuwe regering verwijten.

En dat is lang niet het enige probleem. Zo blijven de politici verdeeld over de rehabilitatie van de rechters die Musharraf de bons gaf. Het hoofd van justitie, Iftikhar Muhammad Chaudhry, is de meest gerespecteerde man van het land. Zardari staat niet te springen om hem opnieuw aan het hoofd te zien van het hooggerechtshof. Het presidentschap zou een compromis kunnen zijn: het zou zeker het land voor korte tijd verenigen.

En dan is er nog het leger. Vorige maand ging Yousuf Gilani, de machteloze eerste minister van het land, op staatsbezoek in de VS. Op 29 juli werd hij geïnterviewd door Richard Haass, voorzitter van de Council on Foreign Relations. Haass: "Een vraag die niet over president Musharraf gaat: denkt u dat er tegenwoordig meer bereidheid is bij het leger om de eigen rol in te perken? Denkt u dat de komende generatie legerofficiers bereid is om te aanvaarden dat hun rol eerder in de kazernes dan in de politiek ligt?"

Gilani: "Jazeker. Sinds de verkiezingen van 18 februari van dit jaar hebben we een mandaat bij de gematigde en de democratische troepen in Pakistan. En de gematigde en democratische troepen hebben de regering gevormd. De mensen hebben tegen de dictatuur en voor de democratie gestemd, en het hoofd van de legerstaf is hoogst professioneel en helemaal voor de democratie, zowel in de toekomst als in het heden."

Pure nonsens die niemand weet te overtuigen. In de voorbije vijftig jaar hebben de VS vooral samengewerkt met het Pakistaanse leger, hun geliefkoosde instrument bij uitstek. Er is niets veranderd. De vraag is dan ook hoe lang het zal duren voor de politici er een zootje van maken en het leger het heft weer in handen neemt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234