Maandag 30/11/2020

Waarom MR en PS zoveel modder naar elkaar gooien

Het incident tussen PS-vicepremier Laurette Onkelinx en haar MR-collega Didier Reynders - Reynders had gezegd dat PS’ers te mijden zijn na de vele schandalen, waarop Onkelinx dreigde met ontslag uit de regering - is gesloten. Dat heeft premier Herman Van Rompuy (CD&V) laten horen tijdens het vragenuurtje in de Kamer. In het zuiden van het land woedt een ongewoon harde strijd om de macht, aldus Pascal Delwit. ‘Het lijkt erop dat persoonlijke en strategische motieven de bovenhand hebben genomen op de confrontatie van standpunten.’

In Franstalig België heeft de campagne voor de regionale verkiezingen in Brussel en Wallonië sinds tien dagen een opvallende wending genomen. In pers en communiqués nemen de leiders van de PS en de MR diametraal tegenovergestelde posities in. In het weekend van 16 en 17 mei beleefden we een nieuw hoogtepunt met de bijzonder zware woorden van Philippe Moureaux aan het adres van de MR en van Didier Reynders en Louis Michel aan het adres van de PS, waarop dan weer een scherpe reactie kwam van Laurette Onkelinx.Die confrontatie is enerzijds niet abnormaal. Op sociaaleconomisch vlak hebben de socialisten en liberalen totaal verschillende en tegenovergestelde projecten en programma’s. In de Franstalige politiek zijn de plannen het verst van elkaar verwijderd. In een democratie via vertegenwoordiging vormt de confrontatie van standpunten de inzet van de verkiezingen. Maar die dimensie was redelijk afwezig in het wapengekletter van de afgelopen dagen. Het lijkt erop dat persoonlijke en strategische motieven de bovenhand hebben genomen.Hoe moeten we inschatten wat sommigen beschouwen als een vlucht vooruit? Verscheidene elementen spelen een rol.Het eerste is zonder twijfel de enorme frustratie en de wraakgevoelens die sommige verantwoordelijken van de MR koesteren omdat ze na de regionale verkiezingen van 2004 in de oppositie werden geduwd in Wallonië. In de ogen van die liberale verantwoordelijken heeft de PS haar woord gebroken en een voorakkoord niet gerespecteerd.Een tweede element, gedeeltelijk het gevolg van het eerste, is een wijziging in de strategie van de leiding van de MR. Tussen de helft van de jaren negentig en de helft van de jaren 2000 heeft Louis Michel de MR op de kaart gezet‚ via een alliantiestrategie van voorafgaande akkoorden voor als het verkiezingsresultaat zou tegenvallen, ook al haalde de MR in 2003 een opmerkelijk hoge score. In 2004 behaalde de MR weliswaar een goed resultaat, maar verloor ze niettemin terrein ten opzichte van 2003. Het gevolg was dat de liberalen de strategie van Louis Michel opgaven. De nieuwe voorzitter, Didier Reynders, trok zijn conclusies en mikte op een maximaal verkiezingsresultaat. Dat doel werd op spectaculaire wijze bereikt in juni 2007, maar dat creëerde ook een risico: dat de MR geïsoleerd zou worden.

Brandjes blussen

Het derde is de strategie van de PS, of juist het ontbreken van een strategie. Na de moeizame jaren negentig proefde de PS in mei 2003 en juni 2004 opnieuw van de verkiezingsoverwinning. Nogal wat socialistische topmensen gaven blijk van een arrogantie en een extreme zelfverzekerdheid. Op die manier boden ze de MR een stok aan die de MR met beide handen gegrepen heeft. Sindsdien proberen de partij en de voorzitter tevergeefs om het ene brandje na het andere te blussen. Van Charleroi tot Didier Donfut, via Anne-Marie Lizin in Hoei en de dure reis naar Californië van José Happart en Jean-Claude Van Cauwenberghe: de PS lijkt te blijven bevestigen dat we bij een keerpunt zijn aanbeland na 21 jaar socialistische aanwezigheid in de federale en de regionale regeringen.Het vierde element zijn uiteraard de score van en de gevolgtrekkingen uit de verkiezingen van 10 juni 2007. De MR won de verkiezingen en is de PS voorbijgestoken. Maar doordat ze zich geïsoleerd had, is ze er niet in geslaagd politieke munt te slaan uit die prestatie. De PS had wel een verkiezingsnederlaag opgelopen, maar door een alliantie met cdH is ze erin geslaagd in de federale regering te stappen en de plannen van de MR te dwarsbomen.Met de regionale verkiezingen in het vooruitzicht zijn de verhoudingen grotendeels dezelfde gebleven. PS en cdH zien zich in zee gaan met Ecolo, terwijl de MR de meest geïsoleerde partij lijkt. Bovendien lijkt de partij zich in een minder gunstige situatie te bevinden dan in juni 2007. Het is die tendens die Didier Reynders en de partijtop van de MR willen doorbreken. Niet zozeer om een alliantie tot stand te brengen met cdH en Ecolo, maar om de ‘onmogelijkheid’ van een coalitie van socialisten, humanistische democraten en groenen aan te tonen. In die context werden de groenen verplicht een positie in te nemen aangaande de stelling ‘groen stemmen is stemmen voor de socialisten’. En vooral: bepaalde mensen binnen de PS worden ‘te mijden’. Wie dan nog met hen in zee wil gaan, moet zich bekendmaken. Verslagen, zo niet knock-out, probeert de PS de electorale schade te beperken.De strategie van de MR kan werken. Maar ze houdt ook een risico in, aangezien ze beide partijen stemmen kan kosten. De groenen profiteren ervan: zij moeten niets doen om te stijgen in de peilingen. Een andere prijs die ze moeten betalen, is dat persoonlijke relaties geschaad worden. Dat is nooit een goede zaak als je samen moet regeren en onderhandelen.Tot slot moeten ook de gevolgen voor de federale regering bekeken worden. De spanningen tussen de twee vicepremiers baren de premier zorgen. Vooral de samenstelling van de coalitie kan aangetast worden door deze campagne en het verkiezingsresultaat. Onnodig te zeggen dat het werk en de sfeer op de vergadering van voorzitters van de Franstalige politieke partijen een tijdlang te lijden zullen hebben van deze campagne op het scherp van de snee.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234