Donderdag 19/09/2019

'Waarom moeten we Janssens steunen?'

Vlaams minister en SP-kopstuk Steve Stevaert krijgt het op de zenuwen van al dat gerommel over voorzitter Patrick Janssens. 'Het gaat bij de gemeenteraadsverkiezingen niet fout lopen. Het gaat op sommige plekken fout lopen.' Ondertussen moet de partij vernieuwen. 'Eigenlijk verliezen we geen kiezers. Ze sterven gewoon uit.'

Bart Brinckman en Bart Eeckhout

Lees er de interviews met SP-kopstukken maar op na. Het zijn veelal klaagzangen over hoe moeilijk het wel is om de partijboodschap te vertalen. Steve Stevaert lijkt de uitzondering op de regel. Met simpele zinnen vertolkt hij de socialistische stand der dingen: "Het beeld van die eenvoudige jongen stoort me niet. Het klopt gewoon niet, net zomin Frank Vandenbroucke professor Zonnebloem is. Hij kan erg to the point zijn.

"De SP heeft een traditie in slechte communicatie, al hebben we de jongste jaren heel wat geleerd. Onze boodschap is erg genuanceerd. Dat is goed, maar erg moeilijk te verhalen in een medialandschap waar iemand die zijn voornaam kent een reis naar Brazilië wint en iemand die zijn achternaam kent een auto. Ik stel ook vast dat we ondanks ons goede werk van de afgelopen jaren een kleine partij zijn geworden. We hebben daarom Peter Renard (gewezen journalist bij Knack, BBR / BE) aangetrokken om de communicatie naar de volledige partij door te trekken, van de top naar de basis. Het is niet omdat de top van de partij goed communiceert dat alle partijgeledingen dat ook doen."

Goed werken garandeert geen goede uitslag.

"Zo is het. Ik hoop dat we goed werken. Ik stel zelfs vast dat jullie dat schrijven. Waarvoor dank."

Tijdens de een-meitoespraken leek het alsof jullie het beu waren om als de 'maïzena' van de regering te worden bestempeld. Lang leve de profilering.

"Neen, die complimenten zijn plezant. Natuurlijk zijn er binnen de partij negatieve geesten die zich afvragen wat die journalisten nu weer in hun schild voeren. De profileringsdrang heeft gewoon te maken met dossiers die zich opdringen. We moeten gewoon ons werk doen. Maar laten we eerlijk zijn: als ministers denken dat er nu wordt afgerekend, dan hebben ze het mis. Zoiets gebeurt pas in 2003.

"Het was wel de bedoeling om concreter te worden. Zelf praat ik niet veel over de actieve welvaartsstaat. De mensen zitten daar niet op te wachten. Zij willen resultaten zien. Als je een restaurant binnengaat, bestel je geen recept maar een gerecht. Het heeft geen zin om recepten te communiceren. Zo'n highbrow debat kan best zinvol zijn in intellectuele kringen maar dat moet je niet rondvertellen."

Eén mei leek de terugkeer van het biefstukkensocialisme.

"Als ik mijn voorstel voor een eengemaakt statuut voor zelfstandigen en werknemers twintig jaar geleden had gelanceerd dan was ik prompt geslacht. Overigens is het biefstukkensocialisme zinvol geweest, jullie hoeven daar niet denigrerend over te doen. Tijdens mijn boodschap heb ik ook de ecologische dimensie aangehaald. Associeer dat niet met biefstukkensocialisme. Dat sociale zekerheid niet alleen door arbeid maar ook ecotaksen moet worden gefinancierd is niet bepaald een populistisch verhaal. Ik weet niet of onze achterban daarvoor staat te springen.

"Het is niet zo dat iedere doelgroep langs de kassa mag passeren. Al jaren word ik geconfronteerd met de uitbuiting van zelfstandigen. Het zijn precaire statuten die bijvoorbeeld dikwijls in de mediasector worden gebruikt. Het zelfstandigenstatuut zou als minimum moeten inhouden dat de persoon in kwestie er zelf voor kiest, niet de werkgever. Bovendien is het onvoorstelbaar dat in het jaar 2000 mensen nog de keuze hebben om zich niet te verzekeren tegen kleine risico's. Dat leidt tot kleine drama's. Het is ten slotte niet correct dat mensen swappen van het zelfstandigen- naar het werknemersstatuut wanneer ze fysiek minder mee kunnen, of dat goedverdienende werknemers zelfstandig worden om minder bijdragen te moeten betalen. Dat is nu een voorbeeld van een correct maar moeilijk uit te leggen verhaal."

Kortom, er werden gerechten opgediend.

"Jazeker. Die fiscale korting van 12.000 frank is een gerecht. Al moet je natuurlijk opletten in restaurants waar ze menukaarten zonder prijzen hebben (lacht)."

Heeft voorzitter Patrick Janssens een communicatieprobleem?

"Wat zou het. Hij weet dat hij zuinig en verstandig met woorden moet omspringen."

Weet de militant dat ook?

"Dat is iets anders. De militant vraagt om de voorzitter alle dagen op tv te zien, het liefst met zware uitspraken. Maar wee de voorzitter als die op een dag onder de lat door moet."

Dus toch een probleem.

"Inderdaad. Maar dat is een interne kwestie. Daar moeten we aan werken.

"Niemand belet hem om te doen wat hij wil, tenzij zijn verstand. Zie ik eruit alsof ik hem iets zou beletten? Ik heb nog nooit tegen Janssens gezegd wat hij al dan niet mag doen. Ik geef hem wel raad."

Zoals?

"Je kunt evengoed vragen welke raad hij mij geeft.

"Het is bij de SP een traditie dat de voorzitter onder druk staat. Op dit ogenblik is er erg veel eensgezindheid bij de top. Goed, de top is de basis niet, maar ik ben blij dat jullie al schrijven dat hij de militanten inspraak wil geven. De voorzitter moet de partij boetseren naar de toekomst. Daar kozen we voor. Hij is op zijn minst geen tafelspringer."

Ook geen vierkante tafelspringer?

(Fijne glimlach) "Ik ben nog steeds onder de indruk van zijn kwaliteiten. Laat anderen dan twijfelen. Janssens is een totale breuk met het verleden. Hij vaart een totaal andere koers dan bijvoorbeeld Louis Tobback.

"Waarom zouden we hem moeten steunen? We hebben de gewoonte om mensen te steunen die in de problemen zitten. Janssens zit niet in de problemen. Wat is het probleem wel? Binnenkort zijn er gemeenteraadsverkiezingen. En dan rekent men op die nieuwe voorzitter voor een vooruitgang. Vervolgens kunnen ze die uitslag aan hun geniaal verstand toeschrijven. Het daagt bij sommigen dat dit geen evidentie is. En die maken zich zorgen. Of ze waren liever minister of voorzitter geworden."

De SP sloeg bij de jongeren niet aan op 13 juni.

"Een beangstigende vaststelling. Eigenlijk verliezen we geen kiezers. Ze sterven gewoon uit. Ze worden ouder en ze gaan dood. Nog goed dat Vandenbroucke op Sociale Zaken zit. Meer sociale zekerheid garandeert een langer leven, zo houden we nog wat stemmen over. De instroom is echt een probleem. Ik kan me daar niet zo gemakkelijk van afmaken tenzij met de opmerking dat het in Hasselt of in Limburg niet zo is.

"In de eerste plaats heeft het met het oubollige karakter van de SP te maken. Ik twijfel niet aan de inhoud van de partij, wel aan bepaalde personen die die moeten verkopen, die haar moeten representeren. En als je krimpt, betaalt de jeugd de rekening. Wees maar zeker dat we na de gemeenteraadsverkiezingen snel conclusies zullen trekken. Waar een goede partijwerking is, zal de uitslag dat ook zijn. Mensen moeten leren hun hand in eigen boezem te steken. Ik vind het dan ook totaal fout dat een SP-minister het niet nodig vindt om op de plaatselijke lijst te gaan staan (Luc Van den Bossche, BBR / BE)."

Sneuvelt de partijnaam als het op 8 oktober fout loopt?

"Maar het gaat niet fout lopen. Het gaat op sommige plekken fout lopen, op andere plekken zal het goed lopen. Die naamsverandering is een fetisj, ik ben daar niet voor of tegen. Vlaamse sociaal-democraten? Ik ben er gewoon niet mee bezig. Lenin sprak al over de sociaal-democraten. Je moet niet denken dat sociaal-democraten softies zijn. We moeten in de eerste plaats inhouds- en personeelsmatig vernieuwen.

"We hebben de afgelopen jaren op cruciale momenten electorale treinen gemist: de Vlaamse en ecologische ontwikkelingen of evoluties rond nieuwe politiek. Die trein kan je alleen maar nemen als je de eerste bent. Inhoudelijk kan je achteraf bijsturen maar het electoraat ben je kwijt. Waar men op lokaal vlak die trein wel heeft genomen, merk je meteen het verschil."

Welke trein mag Janssens niet missen?

"Dat ga ik niet aan jullie neus hangen. Ik moet Janssens niets influisteren. Hij is jonger en verstandiger dan ik. Ik ben erg bescheiden. En hij zit goed. Hij wordt onderschat. Ik ken dat gevoel. Wij in Limburg kennen allemaal dat gevoel.

"Het is verschrikkelijk moeilijk om te vernieuwen vanuit de regering. Maar vernieuwen na een nederlaag is sowieso moeilijk. Ik weet dus niet of het vanuit de oppositie gemakkelijker zou gaan. Neen, u moet niet denken dat Johan of ik dan voorzitter waren geweest. Het was alleen wat moeilijker geweest om bij de militanten Janssens aan te praten. 'Wat gaan die twee legumen dan uitrichten?', zou men hebben gedacht (lacht).

"Een partij moet vooruitlopen, risico's durven nemen. Maar als je rijdt, moet je omzien om te kijken of iedereen mee is. Ook dat hebben we te weinig gedaan. Het is totaal verkeerd om zich af te vragen of we ons naar de Agalev- of de Vlaams Blok-kiezer moeten richten. Je haalt niemand bij een partij weg door hem naar de mond te spreken. Je moet in de eerste plaats luisteren. Je kan de gevoeligheden benadrukken, een verschillende tonaliteit aanslaan. Maar op het einde moet je hetzelfde verhaal brengen. Zeker in een overbevolkt Vlaams partijlandschap."

Zullen Agalev en de SP in de toekomst naar elkaar toegroeien?

"Tijdens de Sienjaal-discussies was Agalev niet bereid om te praten omdat ze vreesde dat de veel grotere SP haar zou opslorpen. Dat probleem is sedert de jongste verkiezingen verholpen. Maar Agalev leeft in de winning mood, meteen vindt ze de discussie weer niet interessant. Goed, ik geloof in samenwerkingsverbanden, ik geloof zelfs in kiesverenigingen maar ik geloof niet in het samensmelten van culturen. Dat hoeft niet alleen op gemeentelijk niveau te gebeuren. Ook kan het misschien wat voluntaristischer. In Hasselt klikt het alvast goed tussen ons. En als de randvoorwaarden goed vervuld zijn, zie ik het graag ook elders. Maar met sommige groenen wil ik absoluut niet in een partij zitten. En ik kan me ook voorstellen dat sommige Agalev'ers met bepaalde socialisten niks van doen willen hebben.

"De groenen en socialisten vinden elkaar op bepaalde punten, maar op andere punten werken we beter met de liberalen samen. Het gevoel leeft bij sommigen dat het plezanter regeren is zonder de CVP. Dat is niet zo. Ook zonder de CVP is het afzien. Met de CVP was het soms gemakkelijker om tot een deal te komen. Ideologisch staan ze dichter bij de SP. Maar de VLD is geëvolueerd. Bovendien heeft de CVP de neiging om niemand een overwinning te gunnen. Niet alleen ten opzichte van de anderen, maar evenmin ten opzichte van elkaar. Het duurt een tijdje eer je daar achter bent."

Klopt het dat de SP-ministers schrikken van de matige kwaliteit van de Agalev-ministers?

"Wij geven geen punten aan elkaar. In een democratie doen de kiezers dat. Die hebben altijd gelijk. Of ze rechtvaardig zijn, is een andere vraag. Mocht de SP nu achteruitgaan dan zou het zeer onrechtvaardig zijn.

"Over de onvoorspelbaarheid van de Volksunie maak ik me geen zorgen. Die is voorspelbaar. Je hebt pas problemen wanneer de onvoorspelbaarheid niet meer voorspelbaar is. Wat zouden we moeten doen wanneer de VU niet meer dreigt?"

Bert Anciaux springt volgens ingewijden dikwijls de SP-ministers bij.

"Bert is een goede collega. En ach, laat ons bescheiden blijven: dikwijls zitten we op zijn lijn (schatert)."

De Vlaamse regering mist volgens Eric Van Rompuy niveau, professionaliteit en coherentie.

"Voorspelbaar, hé. Van Rompuy heeft ook al gezegd dat deze regering hetzelfde doet als de CVP mocht ze in de regering zitten. De CVP vaart momenteel een nieuwrechtse koers. Ik weet niet of dat zo onverstandig is. De VLD schuift op naar het centrum en ze zitten tenslotte in de oppositie. Bovendien vervullen ze ook op lokaal niveau deze functie."

De CVP vertelt ook dat jullie maar weinig uitrichten.

"Dat strookt niet met de werkelijkheid. Bovendien hebben we een nieuwe regering met nieuwe ministers die allemaal moeten inrijden. Stel u voor dat die allemaal met nieuwe decreten uitpakken. Vlamingen zijn toch eigenaardig. Ze zijn allemaal tegen wetten maar alles moet wettelijk worden geregeld.

"Laat ik voor mezelf spreken. Ik ben bevoegd voor energie, verkeer en openbare werken. Daarover zijn er drie grote decreten op komst. Ik weet niet eens wat ik daarna moet gaan doen."

Burgemeester van Hasselt worden?

"Of ik burgemeester word, hangt af van de kiezer.

"Het zou erg zijn mochten er over mij geen opvolgingsscenario's bestaan (Europarlementslid Kathleen Van Brempt zou Stevaert vervangen, BBR / BE). Mijn hart gaat uit naar de stad. Maar ik heb tegelijkertijd een belangrijke taak in de regering. Pas als ik burgemeester word, zal ik zien of ik me laat vervangen. In ieder geval word ik liever vroeg dan laat opnieuw burgemeester.

"Als je een goede minister wil zijn, moet je waanzinnig hard werken (kijkt naar een berg dossiers). Daarbovenop komt nog een opdracht tegenover de kiezer: op partijniveau of op lokaal vlak. In een democratie kun je je op dit ogenblik geen vrijgestelde ministers permitteren. In Oostenrijk waren er te veel ministers die dat dachten. Maar ik weet een ding. Over tien jaar ben ik in geen geval nog minister."

'Ik twijfel niet aan de inhoud van de partij, wel aan bepaalde personen die die moeten verkopen, die haar moeten vertegenwoordigen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234