Donderdag 01/10/2020

Waarom mag een informatiezender niet leuk zijn?

Stellen dat de vernieuwing van Radio1 enkel op gejuich werd onthaald, is een lichte aanranding van de werkelijkheid. Is de storm na precies één maand geluwd? '250 klachten op 650.000 luisteraars, dat valt goed mee', zegt Isabelle Baele, die aan het hoofd staat van alle 'verdiepende' netten van de VRT.

Door Els Maes

Goed als we u een aantal reacties voorleggen van pers en publiek?

Citaat 1:

'De vraag is of je een 'product' als Radio 1 in handen moet geven van marketeers. Een meerderheid van de luisteraars wil inderdaad gezellige 'jongens onder elkaar'-radio. Maar die meerderheid wordt intussen goed bediend door het gros van de andere zenders. Wie gewoon een inhoudelijke praatzender wil met informatie, cultuur, debat, beschouwingen en reportages zonder meer, mag dat op zijn buik schrijven.' (Noël Slangen in een opinietekst over Radio1, DM 22/9)

Isabelle Baele: "De politiek heeft ons een duidelijke opdracht gegeven. Op weekbasis moeten wij met alle VRT-radionetten samen 80 procent van de Vlamingen minstens 10 minuten bereiken. Als je dan vaststelt dat het luisterbereik van Radio 1 jaar na jaar afkalft, zouden we heel elitair en stom bezig zijn als we niet zouden ingrijpen om die cijfers op te krikken."

Dus de politiek dwingt jullie in een commerciële logica?

"Het gaat niet om een commerciële logica, het gaat over een resultaatsverbintenis. Die kwantitatieve maatstaf verplicht ons op zoek te gaan naar een aantrekkelijke formule om zoveel mogelijk aansluiting te vinden bij een groot deel van de Vlamingen. Dat lijkt me geen slechte zaak. Het is niet de bedoeling om van onze zenders hobbyclubjes te maken die alleen voor zichzelf bezig zijn. Onze inhoudelijke missie is nieuws, cultuur, sport brengen, maar zo toegankelijk mogelijk."

En als een klein publiek daardoor op zijn honger blijft zitten?

"Als men ons de opdracht geeft om een nichezender te maken voor dat kleine publiek met pakweg alleen politieke debatprogramma's, dan doen we dat. Maar daar zullen andere criteria voor moeten gelden, geen kwantitatieve maatstaf. We proberen met Radio 1 een generalistische zender te maken die nieuws en actualiteit als motor heeft. Aan die basismissie van Radio 1 hebben we niet geraakt. Maar waarom mag die informatiezender niet leuk zijn?"

Citaat 2:

'Voor mijn part mogen ze die opiniebladzijden afschaffen, want het geleuter dat daar wordt geproduceerd... Het is geen toeval dat de best verkopende krant van Vlaanderen daar geen papier aan wil vuilmaken.' (Kris Hoflack op het VRT-blog over de kritiek op Radio 1, 27/9)

"De reacties die je leest in opinieteksten en lezersbrieven zijn volgens mij inderdaad nogal eenzijdig. Ontevreden mensen kruipen nu eenmaal sneller in de pen. Maar wat je daar leest, is niet dé mening van de luisteraars. Om diezelfde reden hebben we ook het algemene Radio 1-internetforum afgesloten. Luisteraars krijgen nu de kans om te reageren op aparte items in de uitzendingen en wie iets kwijt wil over de zender kan dat melden en krijgt een antwoord van ons."

Zijn jullie geschrokken van de reacties?

"Neen, ik had niets anders verwacht. We hebben op een maand tijd 400 mails ontvangen over de vernieuwing van Radio 1. Op 650.000 luisteraars zijn dat er niet veel, vind ik. 250 daarvan waren klachtenmails, over het tempo, de jingles, de muziek, de 'verkleutering'. 100 mails waren puur praktische vragen, en een vijftigtal waren positieve mailtjes, om ons aan te moedigen.

"En wat heel positief is: na een maand zien we dat de stroom van reacties stilaan is opgedroogd. Er komen nog twee, drie mails per dag binnen van luisteraars. Mensen zijn gewoontedieren. Als een krant een volledig nieuwe lay-out invoert, stuit dat in het begin ook op protest."

Welk antwoord krijgt een luisteraar die via e-mail klaagt over 'de verkleutering op Radio 1'?

"Dat dat niet strookt met de realiteit. De inhoud wordt anders verpakt en anders gedoseerd, maar er is nog evenveel inhoud en informatie op Radio 1.

"We moeten niet blind en doof zijn voor de feedback van het publiek, maar we mogen onszelf ook niet altijd in vraag laten stellen. Na het eerste semester gaan we een kwalitatief onderzoek uitvoeren waarbij we een representatieve groep bevragen. Die reacties zijn voor ons veel relevanter. Er worden ook nu al constant dingen bijgestuurd. Jingles, tempo, het lengte van stukken, de muzieksamenstelling. Maar we hebben gekozen voor een bepaalde richting, en gaan niet plots onze strategie omgooien. Daarnaast beschikken we over luistercijfers, en de eerste indicaties zijn positief. Er luisteren meer mensen, en ze luisteren langer. Niet alleen de eerste week, waar nieuwsgierigheid meespeelt, maar ook nu nog. Maar geef ons drie, vier maanden de tijd om daar conclusies over te trekken."

Citaat 3:

'Ik voel me niet gedegradeerd, ik bén gedegradeerd.'

(Roger De Knijf, over zijn afscheid als Voor de dag-presentator, DM 1/9)

"Voor De ochtend kregen we de kans om met Liesbeth Imbo en Annelies Beck als ankers een samenwerking op te zetten met Canvas. Zij zullen binnenkort afwisselend Ter Zake presenteren en dat leek ons een interessante kruisbestuiving. Maar als je vijftien jaar de ochtend op Radio 1 hebt gepresenteerd, dan begrijp ik dat het moeilijk is om daar afscheid van te nemen."

Moeten radiomensen ook bekende gezichten zijn?

"Absoluut niet. We hebben gekozen voor personalities, maar dat zijn niet noodzakelijk tv-gezichten. In De ochtend en Vandaag hebben we er bewust voor gekozen de ankers een prominentere rol te geven. Ze mogen hun persoonlijkheid meer in het programma leggen. Dat is een stijlbreuk tegenover vroeger, en sommige luisteraars waarderen dat en anderen niet."

Roger De Knijf is niet de enige ervaren Radio 1-stem die door zijn fans gemist wordt. Wat met Kurt van Eeghem, Geert Segers, Jan Huys, Nicky Aerts, Kristien Bonneure...

"In een herstructurering wordt alles en iedereen tegen het licht gehouden en moet je keuzes durven te maken. De vernieuwing viel bovendien ook samen met de opdracht om middelen en mensen efficiënter in te zetten. Nicky Aerts, bijvoorbeeld, heeft geen dagelijks cultuurprogramma meer, maar ze doet erg veel werk achter de schermen en heeft een prachtig programma, Moshi, op zondag."

"We zitten met de VRT ook in een moeilijke financiële situatie, en die vertaalt zich naar het personeel. Als we beslissen om onze website grondig uit te bouwen, maar er komen geen extra mensen, dan moet je de hele ploeg herschikken. Dat zorgt hier en daar voor spanningen."

De nieuwe boegbeelden van Radio 1 zijn een pak jonger. Snapt u dat sommigen klagen dat ze worden ingeruild voor een jonger exemplaar?

"Het gaat niet over de leeftijd van onze presentatoren, maar over een nieuwe presentatiestijl. Vroeger werd er bij de radio vaker vastgehouden aan een voorbereiding op papier, nu mag het wat alerter en spontaner. Snel inspelen op iets, nieuws verwerken in de uitzending. Een speelse stijl van radiomaken, die Ruth Joos bijvoorbeeld erg goed onder de knie heeft."

Is er genoeg opendebatcultuur bij Radio 1?

"Dit voorjaar is er heel veel gediscussieerd en vergaderd en gebrainstormd. Iedereen heeft daar zijn grieven kunnen ventileren. Maar op een gegeven moment moet je verder, met de mensen die enthousiast zijn. Maar de weerstand is erg verminderd. Ik wil niet te peptalkachtig klinken, maar er tiert een aanstekelijk virus in de gangen van Radio 1. Er is daar een heel fijne ploeggeest aan het groeien."

Citaat 4:

'Er is kritiek bij die ik kan begrijpen. De muziek, daar heb ik ook mijn bedenkingen bij.' (Koen Fillet tijdens Ongehoorde meningen op Radio 1, 15/9)

En ook: 'Ben ik de enige die zich stoort aan de beperkte playlist? Het lijkt alsof er maar een tiental verzamel-cd's liggen op de redactie, want steeds weer is het: daar zijn ze wéér met Amy Winehouse, Mika, Snow Patrol... Gebruik eens meer de leuke muziek uit Classics of, zoals vroeger, ontdekkingen als Dulce Pontes, Amália Rodrigues of andere Elliott Murphy's. Meer variatie a.u.b. maar wel dringend, anders verliezen jullie inderdaad luisteraars met trossen.' (een luisteraar op het forum van Radio 1)

"Aan de muziekkeuze is de voorbije weken al gesleuteld, en daarbij hebben we ook geluisterd naar de reacties van de luisteraars. De eerste week was de stijlbreuk misschien iets te drastisch. De nieuwe Bruce Springsteen, Moby, Kaiser Chiefs, het was toen erg heftig. Dat hebben we na die eerste week bijgesteld.

"Ook het het aandeel klassiekers versus nieuwe nummers zal nog een beetje worden opgeschroefd. Maar we kunnen geen Classic 21 worden, met alleen oldies. Een zender die op alle vlakken wil inspelen op de actualiteit, moet ook oog hebben voor de muzikale actualiteit.

"Maar de algemene richtlijn blijft duidelijk: we streven naar meer herkenbare muziek op Radio 1. We brengen veel informatie en muziek moet daarbij een rustpunt bieden om de inhoud verteerbaar te maken. Daarnaast laten programma's als Allez Allez, Classics of Exit meer muzikale uitstapjes toe, maar die zijn niet de regel."

Citaat 5:

'Volksopvoeding is een van de mooiste woorden die er zijn.' (Kurt Van Eeghem in Humo, 10/7)

"(trekt een heel bedenkelijk gezicht) Ik heb dat ook gelezen. Ik krijg een beetje kippenvel van dat woord. Wat voor ons belangrijk is - sorry, het is een Censydiamterm -, is meerwaarde. We willen complexe onderwerpen toegankelijk maken, zodat veel mensen er iets van bijleren."

En de luisteraars die meer willen dan die hapklare brok?

"Die kunnen naar vrtnieuws.net surfen voor meer duiding, of naar de site van Klara voor cultuurnieuws. Radio is een medium dat vrij oppervlakkig wordt geconsumeerd. Onze redacteurs krijgen als richtlijn dat ze heel direct naar de kern van de zaak moeten gaan. Soms hoor je meer interessantere dingen in drie minuten dan in een lange uitleg. Weinig luisteraars hebben behoefte aan een stuk duiding van 20 minuten. We proberen heel veel onderwerpen aan te stippen, en te verwijzen naar meer informatie online."

Heeft veel kritiek er niet mee te maken dat er iets schort aan die doorverwijsfunctie? Als we op Radio 1 horen dat Pavarotti sterft, dan willen we die avond een documentaire over hem op Canvas zien. Daar blijven mensen op hun honger zitten.

"Absoluut, maar als je de programmatie van Canvas laat wijken voor een avondje Pavarotti, jaag je evengoed heel veel mensen weg. Via het digitale aanbod van Canvas, en dat zou er moeten komen in de nabije toekomst, kunnen we wel meer inspelen op de individuele interesses van de kijkers. Via die digitale ontkoppeling zou je aan een geïnteresseerd publiek bijvoorbeeld enkele opera's met Pavarotti kunnen aanbieden."

"Maar op één net kun je nooit aan alle wensen van alle mensen tegemoet komen. Dat is wel duidelijk."

Vrouw achter de vernieuwing Isabelle Baele:

We streven naar meer herkenbare muziek op Radio 1. We brengen veel informatie en muziek moet daarbij een rustpunt bieden om de inhoud verteerbaar te maken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234