Vrijdag 22/10/2021

Waarom Louis Michel geen zegen is voor Afrika

Jan Goossens verzet zich tegen het sarkozistisch Afrikadenken

Jan Goossens is artistiek leider van de KVS. Voor De gedachte schrijft hij om de twee weken een opiniestuk.@4 DROP 2 OPINIE:Vorige woensdag ontving de Congolese theatermaker en choreograaf Faustin Linyekula in Amsterdam de Grote Prijs 2007 van het Prins Claus Fonds. In zijn laudatio wees Amerikaans regisseur Peter Sellars op het belang van Afrikaanse artiesten voor andere continenten: "His (Linyekula's) presence in Europe calls the world's attention to the work to be done, the voices to be heard and the moral imperatives that emanate from Africa today. His work in Africa constitutes a crucial link to the rest of the world, a reseeding and a replanting of a courageous civilisation that has learned painfully, deeply, and at great human cost, and now has so much to teach the planet."

Linyekula is jong en in volle artistieke ontwikkeling, dus het valt te hopen dat deze erkenning niet te vroeg komt. Toch zijn er voldoende goede redenen om dit signaal van het Prins Claus Fonds naar waarde te schatten. Alleen al het feit dat de jonge Congolese artiest van plan is om de 100.000 euro verbonden aan de prijs te investeren in de versterking van zijn netwerk van kleine kunstencentra in zijn geboortestad Kisangani maakt het de moeite waard.

In zijn dankwoord liet Linyekula trouwens niet na de aanwezige Congolese ambassadeur en ook de vicegouverneur van Kisangani, in het bijzijn van koningin Beatrix, aan te spreken op hun verantwoordelijkheid: "Dat dit het begin moge zijn van een ware dialoog met de Congolese overheid, over de creatie van artistieke netwerken en ruimtes waar kan worden getoond dat andere manieren van samenleven in ons land mogelijk zijn."

Met de uitreiking van deze Grote Prijs en van de tien gewone prijzen aan artiesten, intellectuelen en culturele organisaties uit Afrika, Azie en Latijns-Amerika doet het Prins Claus Fonds precies wat vanuit Europa nog te weinig gebeurt: de civiele samenleving versterken in landen waar ze een cruciale rol te spelen heeft in de ontwikkeling van weerbare democratieën.

Het staat in schril contrast met het spektakel dat zich afspeelde op de EU-Afrika top in Lissabon op 8 en 9 december. Ondanks sterke Afrikaanse tegenkanting van onder andere Zuid-Afrika, Nigeria en Senegal, en schermend met een makkelijk te omzeilen deadline van de Wereldhandelsorganisatie probeerde de EU onder impuls van Louis Michel de Economische Partnerschapsakkoorden (EPA's) door de strot van de Afrikaanse landen te rammen. Die voorzien in de afbouw van de privileges van landen uit Afrika, de Caraïben en de Stille Oceaan om hun eigen markten te beschermen enerzijds en hun producten naar Europa te exporteren anderzijds. Zo zouden sommige van de economisch zwakste landen van de wereld belanden in een vrijhandelszone samen met de EU, een van de sterkste handelsblokken ter wereld.

Merkwaardig, want volgens vele Afrikaanse presidenten, ngo's, activisten en ook heel wat Europeanen moeten die landen meer tijd krijgen om hun economische infrastructuur en productiecapaciteit te versterken voor ze aan zo'n concurrentie worden blootgesteld. Bibiane Mbay van de Senegalese ngo Enda formuleerde het als volgt: "De EU misbruikt de deadline om Afrikaanse landen een akkoord te doen tekenen dat nefaste gevolgen heeft voor de arme boeren en de toekomstige industriële ontwikkeling. Dat komt neer op chantage."

Het toont alweer dat duurzame en gelijkwaardige relaties tussen Europa en landen in Afrika en het Zuiden tout court een uitzondering blijven en voortdurende aandacht verdienen. Organisaties zoals het Prins Claus Fonds en artiesten zoals Faustin Linyekula maken zeer duidelijk dat er in Afrika serieuze mensen en partners te vinden vallen van wie je kunt leren, op wie je kunt bouwen en die veel steun verdienen. Niet om verborgen Europese agenda's uit te voeren of te steunen, maar om eigen en emanciperende samenlevingsprojecten op de kaart te zetten.

Het omgekeerde dus van wat Nicolas Sarkozy bepleitte in de odieuze toespraak eerder dit jaar tijdens zijn eerste Afrikareis als Frans president: Afrika moet alleen maar de verworvenheden van de Europese beschaving omarmen om tot een Afrikaanse renaissance te komen. Sarkozy sprak die woorden op de universiteit in Dakar die is genoemd naar de Afrikaanse denker Cheikh Anta Diop, de man die ooit zei dat het na de dekolonisatie van Afrika tijd was voor de dekolonisatie van het Europese denken. Misschien een ongenuanceerde uitspraak, maar als je bepaalde Europese leiders hun Afrikaanse collega's hoort toespreken krijgt ze ontegensprekelijk weer enige

relevantie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234