Woensdag 16/06/2021

Waarom koning Boudewijn voor Wallonië de op een na Grootste Belg is

Jacques Brel werd door Franstalig België uitgeroepen tot Le plus grand Belge. Hij haalde het voor koning Boudewijn en pater Damiaan, die door de Vlamingen als 'Grootste Belg' werd gekozen. Een opmerkelijke top drie, aangezien Boudewijn in Nederlandstalig België op nummer zeventien strandde. Is er een nieuwe, omgekeerde 'Koningskwestie' in de maak? Volgens royaltywatcher Jan Van den Berghe staan Vlamingen nu veel kritischer tegenover het koningshuis dan vijftig jaar geleden. UCL-historica Laurence van Ypersele vindt het niet zo uitzonderlijk dat Boudewijn zich net zoals Albert I zich in een grote populariteit in Franstalig België mag verheugen, de verguisde Leopold III was immers een uitzondering op de regel.

Brussel

Eigen berichtgeving

Nica Broucke en Armand Plottier

'Ik vind Boudewijn als op een na 'Grootste Belg' een heel opmerkelijke keuze", zegt royaltywatcher Jan Van den Berghe. "In mijn boek De schaduw van de kroon, dat net uitgekomen is, heb ik een heel apart, toch wel ontluisterend beeld, van hem geschetst. Ik heb de mythe van de al bij leven heilig verklaarde koning proberen te doorprikken. Als je het hele bewind van Boudewijn ontleedt, kun je niet anders dan concluderen dat hij een slechte constitutionele monarch was. Hij heeft de grondwet, met name door de abortuskwestie, met de voeten getreden.

"Wat me vooral schokt is dat die hele beeldvorming over Boudewijn nog altijd overeind blijft. Er zijn aanwijzingen genoeg dat hij helemaal niet zo heilig was en niet altijd volgens de christelijke waarden heeft geleefd. Hij was de verdediger van het ongeboren leven, maar toen men hem te kennen gaf dat men Lumumba fysiek wou liquideren, heeft hij de andere kant uit gekeken. Hij was ook niet zo vergevensgezind: zo heeft hij zich nooit verzoend met zijn vader en stiefmoeder en hij profileerde zich, in ethische kwesties, steeds meer als dwarsligger."

Volgens Van den Berghe valt het te betwijfelen of Boudewijn, mocht hij nog geleefd hebben, het homohuwelijk of de euthanasiewet zou hebben goedgekeurd. "Als je dat allemaal op een rijtje zet, lijkt me de keuze van Franstalig België voor Boudewijn op zijn minst vreemd. Maar ze ligt in de lijn van de Vlamingen: de Grootste Belg moet een heilige zijn, en bij Boudewijn was er geen sprake van een hof, maar van een begijnhof!"

Hoe verklaart Van den Berghe de huidige verknochtheid aan het koningshuis van Franstalig België, in Vlaanderen haalde Boudewijn niet eens een plaats in de top tien. "Ja, intussen zie je dat de Vlaming zich ietwat afstandelijker en kritischer opstelt tegenover het koningshuis, terwijl dat in de jaren vijftig en zestig zeker anders was. Boudewijn had voor een nieuwe koningskwestie kunnen zorgen, als zijn ministers ten tijde van de abortuswet geen oplossing uit hun hoed hadden getoverd..."

Is er nu sprake van een omgekeerde koningskwestie? "Wallonië was in de jaren vijftig nog geen economisch kerkhof zoals nu. De vakbonden waren toen zeer militant. Bij de troonsbestijging van Boudewijn riep Julien Lahaut 'Vive la république', een uitspraak die hem zijn leven kostte, maar toch zag je dat men niet erg enthousiast was over het voortbestaan van het koninkrijk in Wallonië. Dat is gaandeweg geëvolueerd. Ik kan alleen maar constateren dat de socialisten die destijds op de barricaden hebben gestaan en tegenwerking boden aan de CVP, die wel grote voorstanders van de monarchie waren, hun monarchistische eisen zeer zwaar hebben afgezwakt. Zoals het nu is, zien veel Franstaligen de monarchie als bindmiddel van de natie. Waardoor nog een grotere geldstroom van Vlaanderen naar Wallonië gegenereerd kan worden. De monarchie is de grootste garantie dat België blijft bestaan."

UCL-historica Laurence van Ypersele vindt het niet zo opmerkelijk dat Boudewijn zo populair blijkt te zijn. "Wat wil je? Hij heeft ook lang geregeerd en de meeste Belgen hebben geen andere koning gekend. Boudewijn ging door zijn lange regeerperiode tot het collectieve geheugen behoren."

Volgens de historica, die zich specialiseerde in de regeerperiode van Albert I, was ook deze vorst bijzonder populair in Wallonië. "Al te dikwijls worden de antiroyalistische gevoelens van de Walen overschat. Tijdens de volksraadpleging van 1950 (toen 72 procent van de Vlamingen, 48 procent van de Brusselaars en slechts 42 procent van de Walen zich uitsprak voor de terugkeer van de in ballingschap levende Leopold III) hebben provincies als Henegouwen en Luik de koning wel degelijk gedesavoueerd, maar dat was een zeer uitzonderlijke periode als je ze in historisch perspectief plaatst. Traditioneel uiten de Franstaligen hun unitaire gevoelens door hun sympathie voor het vorstenhuis te betuigen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234