Donderdag 26/05/2022

AchtergrondEnergie

Waarom kiezen andere landen voor nieuwe kerncentrales, en is dat verstandig?

In het Finse Olkiluoto werd in 2005 begonnen met de constructie van een EPR-kerncentrale van 1.600 MWatt. Pas volgend jaar zal die opgestart worden. Beeld AFP
In het Finse Olkiluoto werd in 2005 begonnen met de constructie van een EPR-kerncentrale van 1.600 MWatt. Pas volgend jaar zal die opgestart worden.Beeld AFP

Terwijl bij ons gebikkeld wordt over gascentrales, wint in het buitenland het idee van nieuwe kerncentrales terrein. Volgens de krant Le Figaro zal de Franse president Macron nog voor eind dit jaar de constructie van zes nieuwe EPR-reactoren aankondigen. In 2035 zouden die moeten draaien. Met wat voor technologie? En is het eventueel een oplossing voor ons probleem?

Erwin Verhoeven

Het debat over kernenergie woedt volop. Klopt de stelling dat het de meest betrouwbare en klimaatvriendelijke energiebron is? Volgens het klassement van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC, Verenigde Naties) bedraagt de CO2-uitstoot (in gram per kilowattuur) van een kerncentrale 12 g/kWh, van zonnepanelen 27 g/kWh, van gascentrales 490 g/kWh en van steenkoolcentrales 820 g/kWh. Enkel windmolenparken doen ongeveer even goed, namelijk 11 g/kWh. Steeds luider klinkt het dat de klimaatdoelstellingen enkel bereikt kunnen worden met een (forse) dosis kernenergie in de energiemix. En dus met de bouw van nieuwe kerncentrales. De beslissing van Macron gaat in die richting.

In onze twee Belgische kerncentrales draaien momenteel allemaal drukwater- of hogedrukreactoren (PWR, van het Engelse Pressurized Water Reactor). Het zijn reactoren gebouwd in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw. Ze behoren tot de zogenaamde tweede generatie en gebruiken water onder hoge druk als koeling in de primaire koelring. De hoge druk voorkomt dat het koelwater gaat koken. De kerncentrales van de derde generatie die nu her en der gebouwd worden (EPR, van oorspronkelijk European Pressurized Reactor maar nu herdoopt in Evolutionary Power Reactor) zijn gebaseerd op die drukwaterreactoren. Maar ze zijn veiliger en hebben een beter rendement. Het ontwerp dateert al uit de jaren 90 en was toen een gezamenlijke inspanning van het Franse Framatome (nadien Areva genaamd) en het Duitse Siemens.

Het bouwen ervan blijkt echter niet zo’n evidente klus. Areva begon in 2005 met de constructie van een EPR-kerncentrale van 1.600 MWatt in het Finse Olkiluoto. De bouw zou vier jaar duren en 2,5 miljard euro kosten. Uiteindelijk zal de centrale pas volgende zomer aangesloten worden op het net en 8,5 miljard kosten. Olkiluoto was niet het enige probleemkind. In 2006 begon het bedrijf bij het Normandische Flamanville aan de bouw van twee EPR-reactoren voor het Franse energiebedrijf EDF. Opnieuw met eindeloze vertragingen en meerkost. De productie zal zeker niet voor 2023 beginnen en project kost 12 miljard euro, drie keer zo veel als oorspronkelijk begroot. Zelfde verhaal tenslotte bij het Britse Hinkley Point.

Hoewel de Fransen ooit wereldleider waren in de sector, wankelt hierdoor hun reputatie. “Frankrijk is gedesindustrialiseerd”, zegt kenner van de sector Lionel Taccoen in het weekblad Valeurs Actuelles. Taccoen superviseerde in de jaren 80 voor EDF de bouw van twee centrales in Normandië. “Van de 200 bedrijven die in 1985 nodig waren om een centrale te bouwen, schieten er vandaag amper de helft over. De knowhow om een kerncentrale te bouwen verwerf je niet op school, maar op het terrein.”

Een alternatief voor de grote, zware en wat onzekere investering in een EPR zijn de zogenaamde SMR (Small Modular Reactors), kernreactoren kleiner in omvang en vermogen dan conventionele reactoren, met een capaciteit van 10 tot 300 MW. Ter vergelijking: traditionele kerncentrales zoals Doel 4 of Tihange 3 hebben een capaciteit van 1.000 MW. De verst gevorderde SMR-projecten zijn kleinschalige versies van de bekende kerncentrale: er wordt uranium gebruikt als brandstof en water onder druk koelt de reactorkern.

Lopende band

SMR’s kunnen ‘aan de lopende band’ vervaardigd worden in een fabriek en vervolgens vlot geïnstalleerd worden op de voorziene plek. Ze zijn een goedkoper alternatief of aanvulling op conventionele kernreactoren. Het Internationaal Atoomenergie Agentschap telt 72 SMR-projecten in 18 landen. Het ‘Natrium’-project van GE Hitachi Nuclear Energy en de start-up TerraPower van Bill Gates is er daar één van. Rusland, de VS en China zijn de koplopers. De Fransen lopen wat achter, maar Macron wil ook een Frans SMR-programma. Voor het vervangen van een immens nucleair park dat 77 procent van de elektriciteit levert, zoals in Frankrijk, zijn de SMR’s misschien niet de beste oplossing. Voor het opvolgen van de door de opkomst van hernieuwbare energievormen snel veranderende aanbod en vraag aan elektriciteit zijn ze meer geschikt.

Een maquette van Hinkley Point, de nieuwe EPR-reactor in Zuid-West-Engeland. Beeld AFP
Een maquette van Hinkley Point, de nieuwe EPR-reactor in Zuid-West-Engeland.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234