Maandag 25/01/2021

InterviewSocioloog Dimitri Mortelmans

Waarom kerstcadeaus er écht toe doen

Beeld Photo News

Het is weer die tijd van het jaar. We geven en krijgen geschenken. Maar wat zeggen die cadeautjes over ons? Dimitri Mortelmans (48) is hoogleraar socio­logie (UAntwerpen) en deed onderzoek naar geschenken.

Waarom geven we eigenlijk cadeaus?

“Sociologen noemen geschenken ‘het cement van sociale relaties’. Cadeaus verbinden. Als je stopt met geschenken te geven aan elkaar, is dat een veeg teken over de staat van die sociale relatie. Je moet het begrip ‘cadeau’ wel ruim zien: ook een duimpje op Facebook en een traktatie op café zijn een cadeau.”

U hebt ook onderzoek gedaan naar cadeaus aan jezelf. Welk principe geldt er dan?

“De belangrijkste zijn een bepaalde behoefte vervullen en jezelf een beetje opvrolijken. Maar ook ‘omdat ik het had verdiend’ wordt genoemd. Of ‘omdat ik stress heb’. Het kenmerk van een goed cadeau voor een ander is het aspect van verrassing – daarom pakken we het ook in – en dat het bij de ontvanger past. Een geschenk aan jezelf heeft vaak iets heiligs. Je geeft jezelf niet zomaar iets, maar vindt bijvoorbeeld dat je iets bijzonders hebt bereikt en daarom geef je jezelf een cadeau.”

Is het van belang wat een cadeau kost?

“De prijs of waarde zegt symbolisch iets over de relatie die de gever en de ontvanger met elkaar hebben. Met een te goedkoop cadeau laat de gever zien de relatie met de ontvanger minder waard te vinden. Met een te duur cadeau doe je de ontvanger in een soort schuld belanden, ook al geeft die jou een geschenk terug. Overigens is waarde niet alleen de geldelijke prijs. Als een kind heel veel moeite in een tekening heeft gestoken, is de ‘inspanningswaarde’ heel hoog.”

Je bent niet blij met een cadeau: zeggen of niet?

“Kun je dat wel verstoppen, is de eerste vraag. Wat je in elk geval niet moet doen, is botweg een cadeau weigeren. Maar als je iets dubbel krijgt of je krijgt een kledingstuk dat niet past, is het niet erg om dat eerlijk te zeggen. Als je niet durft te zeggen dat je ergens niet blij mee bent, speel je gewoon toneel. Dat wordt kinderen vaak ook zo aangeleerd. Kijk na Nieuwjaar naar het aantal cadeaus dat wordt aangeboden op ruilsites of eBay. Dan weet je dat er weer veel mensen geacteerd hebben met Kerstmis.”

Wat is uw beste advies voor cadeaus geven aan kinderen in de komende feestmaand?

“Verras het kind, koop iets dat bij het kind past en geef elk kind iets van gelijke waarde. En geef geen pedagogische cadeaus. Geen wereldbollen, oefenschriften of leer-lezenboekjes voor een moeilijke lezer. Kinderen spenderen al zoveel tijd op school en in hun vrije tijd staat leren vaak centraal. Nog meer leren of pedagogie kunnen ze met kerst echt wel missen.’’

Het is minder vanzelfsprekend dat we elkaar kunnen opzoeken. Maakt dat de sociale waarde van cadeaus dit jaar anders?

“Op dit moment ben ik bezig met een nieuw geschenkenonderzoek. Ik ben benieuwd: omdat cadeaus veelal bij het kerstmaal worden uitgewisseld, vermoed ik dat er minder cadeaus zullen worden gegeven. Ik verwacht dat in de periode na de feestdagen wel meer aparte familiebezoeken volgen met uitwisseling van cadeaus, maar dat zal niet overal gebeuren. Omdat de omstandigheden dit jaar zo bijzonder zijn, zal het overslaan van de cadeaus geen grote invloed hebben op de sociale relaties zelf.” 

Dimitri Mortelmans.Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234