Zondag 20/09/2020

Jeugdliteratuur

Waarom jeugdklassieker ‘Koning van Katoren’ weer als zoete broodjes verkoopt

Brenda Vanhoutte van Walry in Gent geeft de gedoneerde boeken aan een aantal Gentse scholen. Beeld Wouter Van Vooren

Opvallende trend in de boekhandel: na Kruistocht in Spijkerboek krijgt ook die andere jeugdklassieker Koning van Katoren plots een tweede leven. Al 30.000 exemplaren zijn er van de 2-euroversie verkocht in Vlaanderen, ook nog eens ten dele voor een goed doel. Wat maakt juist deze boeken zo onverwoestbaar?

Voor velen liggen de boekbesprekingen al ver weg, dus daarom even deze opfrissing: in Koning van Katoren wil Stach – u raadt het nooit – koning worden. Na de dood van de vorige koning wordt het land bestuurd door kwade ministers, en die gebieden de jongen om eerst zeven opdrachten te vervullen. Als hij daarin slaagt, krijgt hij de troon. 

Het spannende fantasieverhaal van Jan Terlouw dateert van 1971, maar aan populariteit geen gebrek. De exemplaren die De Krook in Gent bezit, liggen vaker op iemands nachtkastje dan op de planken van de stadsbibliotheek. Momenteel is er maar één van hun vijf exemplaren beschikbaar. 

Sinds de start van de actie ‘Geef een boek cadeau’, een kleine maand geleden, swingen de verkoopcijfers de pan uit. Zo wordt Koning van Katoren sindsdien in de deelnemende handels aangeboden voor een schamele 2 euro. Met de intussen 30.000 verkochte boeken kan dit weleens het best verkochte boek van 2020 worden. Dat gebeurde vorig jaar trouwens ook al met Kruistocht in Spijkerbroek, dat voor hetzelfde bedrag werd verkocht.

Bibliotheekje

In de 32 onafhankelijke Vlaamse boekhandels die deelnemen, kunnen mensen het boek voor zichzelf maar ook ter donatie kopen. Elke handelaar kiest daarvoor een eigen doel. Brenda Vanhoutte van Walry in Gent geeft de gedoneerde boeken aan een aantal Gentse scholen. “Er zijn mensen die het boek voor zichzelf of voor hun kinderen kopen, maar de meesten hier rekenen een boek af om het weg te schenken. Sommigen betalen er zelfs drie in één keer. De boeken komen dan op onze stapel terecht, die we uiteindelijk naar de scholen brengen.”

'Koning van Katoren', nu te koop voor een schamele 2 euro. Beeld Wouter Van Vooren

“We zien inderdaad dat veel boeken naar het onderwijs gaan’’, merkt Martha Baalbergen op, voorzitter van de actie. “Maar ook kinderen met minder kapitaalkracht kunnen nu een eigen bibliotheekje aanleggen. Dat is zoiets essentieels, want je gaat lezen altijd nodig hebben om mee te draaien in de maatschappij. Je leert het wel op school, maar door een boek breid je je woordenschat uit en ga je mensen beter begrijpen.”

Nostalgie

Maar waarom nu Koning van Katoren? De uitgeverij die de boeken van Terlouw publiceert zit mee achter de actie, maar dat verklaart het succes niet helemaal. De boeken van Terlouw en Thea Beckman behoren inmiddels al een halve eeuw tot de canon van de Nederlandse jeugdliteratuur. Of denk aan Tonke Dragt. Haar eveneens onverslijtbare Brief aan de koning wordt momenteel opnieuw verfilmd in opdracht van Netflix.

Vanessa Joosen, professor jeugdliteratuur aan de Universiteit van Antwerpen, denkt dat vooral nostalgie een drijfveer is om het boek te kopen. “Kinderen lezen zo een boek dat hun ouders ook gelezen hebben, wat zorgt voor een gedeelde leeservaring. Die verbindende kracht van zulke klassiekers is iets waardevols. Ouders die het boek voorlezen, krijgen op hun beurt de kans om een boek uit hun eigen jeugd opnieuw te lezen. Ze kunnen er andere dingen in zien dan toen ze zelf kind waren.”

Het kan tegelijk een aanleiding zijn om te praten over hoe het was om op te groeien in de jaren 70. “De problemen waar het hoofdpersonage mee worstelt zijn die van toen, maar binnen een andere context zijn ze nog steeds actueel”, aldus Joosen. “De wapenwedloop is zo’n onderwerp. Vroeger was er het conflict tussen de Verenigde Staten en Rusland, nu zijn er spanningen tussen de VS en Iran. Ik denk dat er voor het onderwijs mooie kansen liggen om rond een boek als dit meer te doen. Jammer genoeg blijft een boek voor sommige kinderen nog steeds een luxeproduct. Ik hoop dat acties als deze de drempel wat verlagen.”

En daar is ook Vanhoutte het mee eens. “Het is heel fijn om verslingerd te raken aan een boek en dat nadien op je eigen boekenplank te zetten. Als kind vond ik dat een fantastisch gevoel. Ieder kind moet die kans hebben.’’ 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234