Donderdag 18/08/2022

Wetenschap

Waarom je van fictie lezen een beter mens wordt

null Beeld THINKSTOCK
Beeld THINKSTOCK

De boekenverkoop zit in Vlaanderen al enkele jaren in dalende lijn. Toch heeft het lezen van romans tal van voordelen voor de hersenen én voor de geest, zo blijkt steeds vaker uit wetenschappelijk onderzoek. "Lezen is niet zomaar een simulatie van een sociale ervaring, het ís een sociale ervaring", vat onderzoeker David Kidd samen. Een overzicht van de positieve effecten, verzameld door nieuwssite MNN.

JC

Lezen verbetert de hersenactiviteit

Onderzoekers van de Amerikaanse universiteit Emory, in Atlanta, bestudeerden in 2013 gedurende negen dagen de hersenen van een groep proefpersonen. De helft van hen had de roman 'Pompeii' van Robert Harris gelezen, de andere helft niet.

Uit hersenscans bleek dat de lezers in sommige delen van de hersenen een verbeterde connectiviteit vertoonden. Dat was onder andere het geval in de linkse temporale cortex, die verantwoordelijk is voor taalverwerking. Maar ook in de centrale sulcus, die een rol speelt bij de verwerking van zintuiglijke informatie, werd een positief effect vastgesteld. Dat komt wellicht doordat de hersenen tijdens het lezen de bewegingen en emoties van de personages visualiseren.

Interessant was dat die verhoogde connectiviteit behouden bleef nadat de proefpersonen gestopt waren met lezen. De onderzoekers spreken van een schaduwactiviteit, vergelijkbaar met het spiergeheugen dat ervoor zorgt dat je bepaalde motorische activiteiten niet verleert als je ze lange tijd niet uitvoert.

Lezers zijn empathischer

Nog in 2013 gingen wetenschappers van Boston College na hoe lezen de empathie beïnvloedt. Eerder onderzoek gaf al aan dat wie veel fictie leest empathischer is, maar de oorzakelijkheid was tot dan niet aangetoond. Is het lezen de oorzaak van die empathie, of zijn empathische mensen meer geneigd veel fictie te lezen?

Een deel van hun proefpersonen kreeg fictie te lezen, het andere deel non-fictie. De mensen die fictie lazen en zich emotioneel betrokken voelden bij het verhaal, vertoonden nadien tijdens een test een hoger niveau van empathie dan de non-fictielezers. Dat was niet het geval bij de personen die onbewogen bleven bij het verhaal.

"Een verhoging van de empathie is belangrijk omdat er een evenredig verband is met creativiteit, werkprestaties en samenwerking", schreven de onderzoekers.

Onderzoekers van de New School in New York gingen nog verder. Bij duizend mensen vergeleken ze het vermogen om emoties te beoordelen via gelaatsuitdrukkingen. Een eerste groep kreeg literaire fictiewerken van Chekhov en Obreht voorgeschoteld, de tweede groep las populaire romans. De eerste groep scoorde veel beter op de tests en was dus beter in het begrijpen van emoties.

Waarom maakt het soort fictie een verschil bij het interpreteren van emotionele signalen? "Een belangrijk verschil tussen literaire en populaire fictie is de complexiteit van de karakters", klinkt het in de studie. "Zijn ze dubbelzinnig, moeilijk om te leren kennen, in andere woorden: menselijk? Of zijn ze stereotiep, eenvoudig? Complexere karakters stemmen ons mogelijk meer af op de emoties van de echte mensen in onze levens."

Lezen verbetert het inlevingsvermogen

'Theory of mind' is het vermogen om je een beeld te vormen van het perspectief van een ander. Het is een noodzakelijke vaardigheid om empathisch te kunnen zijn. Studies hebben aangetoond dat dit vermogen verbetert door romans te lezen, terwijl tv kijken net het tegengestelde effect heeft.

Een studie met jonge kinderen van Ohio State University wees uit dat kinderen die meer tv keken minder begrip konden opbrengen voor anderen.

Het team van Emory University stelde daarentegen vast dat het lezen van fictie het vermogen vergroot om jezelf in de situatie van een ander te verplaatsen en je voor te stellen wat die persoon voelt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234