Vrijdag 03/12/2021

Waarom Janet Yellen geschiedenis schrijft

De wereld kijkt vol verwachting naar Janet Yellen, voorzitster van de Amerikaanse centrale bank, want vandaag maakt ze haar rentebesluit bekend. Naar alle verwachting zal ze de rente verhogen. En ja, dat is historisch te noemen.

1 Waarom is dit historisch?

Vandaag vergadert het Federal Open Market Committee (FOMC) van de Federal Reserve, de koepel van de centrale banken van de VS. Na afloop zal voorzitter Janet Yellen wellicht breken met het beleid van haar voorgangers.

Alan Greenspan speelde een belangrijke rol in het ontstaan van de wereldwijde kredietcrisis. Greenspan was Fed-voorzitter tussen 1987 en januari 2006, en geloofde heilig in de zelfregulering van de financiële markten. Dat leidde tot de gekende excessen.

Opvolger Ben Bernanke zag zich geconfronteerd met de ineenstorting van het financiële systeem dat de wereldeconomie op de rand van de afgrond bracht. Hij voer een agressief beleid door veel geld in de economie te pompen en de rente naar nul te herleiden. Geld werd dus goedkoop om de economie weer aan te zwengelen.

Yellen, die sinds februari 2014 de voorzitter is, schrijft op haar manier geschiedenis door een einde te stellen aan dat beleid. Als ze besluit om de rente te verhogen is dat de eerste verhoging in een cyclus en dat is waar alle beleggers naar kijken.

Dat ze behoedzaam te werk moet gaan met de nieuwe rentecyclus spreekt voor zich. Dat houdt ook weer gevaren in, omdat op die manier geen sprake is van een normalisatieproces van de rente. Waardoor het teken wordt gegeven dat de economie niet op eigen benen kan staan en de financiële markten in een soort van permanente staat van ondersteuning blijven steken. Er rust nogal wat op de frêle schouders van mevrouw Yellen dezer dagen.

2 Waarom is dat zo belangrijk?

Omdat er veel gelegen is aan de beslissing van de Fed. Een strengere Amerikaanse centrale bank betekent automatisch het einde van een langdurige periode van het overvloedige goedkope geld.

Analisten zeggen met een boutade dat 'als de muziek stopt bij de Fed, de muziek dan overal stopt'. Daarmee geven ze de rol aan van de centrale bankiers die ervoor moeten zorgen dat het feestje op de financiële markten niet uit de hand loopt. Door te veel goedkoop geld in de markt toe te laten ontstaan zeepbellen.

Het is de rol van bankiers als Yellen en haar Europese collega Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) om dat af te remmen, zonder de economie tot stilstand te brengen. De beslissing om de rente te verhogen is daarom wellicht het belangrijkste financiële besluit in jaren.

3 Wat moeten we verwachten?

Naar alle verwachting zal de rente verhoogd worden met 0,25 procent. Dat lijkt minuscuul, maar het is de eerste keer sinds 2006. Er zijn verscheidene signalen dat de Fed de Amerikaanse economie robuust genoeg inschat om een renteverhoging aan te kunnen. Het belangrijkste rentetarief in de VS staat al sinds de financiële crisis van 2008 op het historisch lage peil van 0 tot 0,25 procent.

4 Wat zijn de grootste risico's?

Dat is moeilijk te voorspellen. Omdat de Fed een jarenlange nulrente heeft gehanteerd - iets wat nooit eerder is uitgevoerd- is het gissen naar de gevolgen van het stopzetten van dat beleid.

Dat wereldwijd de adem wordt ingehouden, komt omdat de markt voor Amerikaanse staatsschulden de grootste is van de wereld. Amerikaanse staatsobligaties worden overal geaccepteerd als onderpand in financiële transacties. Wanneer de rente wordt verhoogd, daalt de koers van bestaande obligaties. Dat heeft dus overal invloed.

Daarnaast zal de dollar in waarde stijgen als de rente stijgt. Alvast één man zit hoopvol te wachten op de beslissing, en dat is Mario Draghi. Door de rente te verhogen zal de dollar sterker worden tegenover de euro, wat goed is voor de Europese economie.

Maar er is ook een keerzijde. Veel landen en bedrijven van buiten de VS hebben geleend in dollars, omdat de Amerikaanse rente zo laag was. Wanneer de rente wordt verhoogd, wordt het voor hen lastiger om aan hun betalingsverplichtingen te voldoen. Voor je het weet zit je opnieuw in een sputterende economie, of erger, een recessie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234