Zaterdag 20/07/2019

Asielcrisis

Waarom Italië plots een gedragscode eist voor reddingsacties in de Middellandse Zee

Waarom wil Italië nu plotseling dat hulporganisaties als Artsen Zonder Grenzen een gedragscode ondertekenen voor de reddingsacties op de Middellandse Zee? Veel heeft te maken met het feit dat de druk op Italië almaar toeneemt om de komst van tienduizenden vluchtelingen/migranten vanuit Libië tegen te houden.

Een rubberboot met 304 vluchtelingen/migranten aan boord voor de Libische kust. Beeld EPA

1. Waarom heeft Artsen Zonder Grenzen een probleem met de Italiaanse gedragscode?

De hulporganisatie is niet tegen de idee van een gedragscode en benadrukt dat ze haar reddingsoperaties voor de Libische kust ook in de toekomst onder coördinatie met Rome wil uitvoeren. Wel kan AZG niet aanvaarden dat het voortaan voor kleinere reddingsschepen verboden is om drenkelingen over te brengen naar een groter moederschip. De Italianen eisen dat kleinere reddingsboten meteen naar een veilige haven varen om de geredde mensen aan wal te zetten. “Dit zal onze capaciteit aantasten en het zal ervoor zorgen dat er minder mensen gered kunnen worden”, zegt AZG-woordvoerder Christof Godderis. “Als de gedragscode betekent dat er meer mensen verdrinken, kunnen wij die onmogelijk ondertekenen.”

Ook de Italiaanse eis om een gewapende agenten op reddingsschepen te plaatsen, druist volgens AZG in met de humanitaire principes van onafhankelijkheid, neutraliteit en onpartijdigheid.

2. Wat wil Italië met de gedragscode bereiken?

Duidelijk is dat Rome onder grote druk staat om de overtocht van vluchtelingen en migranten vanuit Libië naar Italië terug te dringen. Dit jaar staken al 94.000 mensen vanuit Libië de Middellandse Zee over. Velen komen eerst in Italiaanse asielcentra terecht maar proberen daarna door te reizen naar landen als Frankrijk, Duitsland, Nederland, België, Groot-Brittannië en Zweden. Hierdoor staat de Italiaanse regering niet enkel onder druk van de eigen publieke opinie maar ook van andere Europese regeringen die vinden dat Libië-vaarders al te makkelijk naar noord-Europa kunnen doorreizen.

Nog een punt van discussie is dat de Italiaanse marine en humanitaire organisaties de meeste vluchtelingen/migranten net voor de Libische kust oppikken, op het moment dat ze in internationale wateren terecht komen. Mensensmokkelaars misbruiken dit en voorzien de vluchtelingenbootjes van net voldoende benzine en voedselvoorraad om slechts enkele zeemijlen af te leggen. Volgens criticasters moedigen de Italiaanse marine en humanitaire organisaties de mensensmokkel aan.

3. Hoe hoopt Italië het aantal vluchtelingen/migranten uit Libië terug te dringen?

Premier Paolo Gentiloni is duidelijk voorstander van een forse aanpak en kondigde aan dat Italië enkele oorlogsbodems en vliegtuigen wil inzetten aan de Libische kust. “Op die manier versterken we de Libische capaciteit om de grenzen en het nationale grondgebied te controleren.” Gentiloni was wel vergeten om zijn idee voor te leggen aan zijn Libische collega Fayez Sarraj. Die laatste liet weten niet opgezet te zijn met de Italiaanse plannen die de “Libische souvereniteit” zouden aantasten.

Wel wil Sarraj dat de Europese Unie meer middelen geeft voor de opleiding van de Libische kustwacht. Maar dat is een omstreden optie. Tijdens recente reddingsoperaties bleek dat de Libische kustwacht brutaal optrad tegen vluchtelingen/migranten. Ook het feit dat de Libische kustwacht geredde personen naar Libische detentiecentra brengt, is problematisch. De humanitaire in die kampen is barslacht.

4. Hoe reageren andere humanitaire organisaties op de Italiaanse gedragscode?

Save the Children heeft blijkbaar minder problemen met de nieuwe regeling en ondertekende de gedragscode wél. Andere organisaties houden hun beslissing in beraad en lijken dezeflde operationele en principiële bezwaren te hebben als AZG.”

5. Betekent dit dat AZG en andere organisaties een verbod krijgen om nog langer voor de Libische kust te opereren?

Zo ver is het nog niet. AZG is een van de belangrijkste partners voor de hulp-vloot en redde in de eerste zes maanden van 2017 ruim 16.000 vluchtelingen/migranten. Woordvoerder Godderis: “Vergeet niet dat wij de leegte opvullen die in 2014 ontstond nadat Europa zijn reddingsoperatie Mare Nostrum afschafte waardoor plotseling veel meer mensen verdronken. Daarom zijn wij in 2015 met onze reddingsacties begonnen: in de hoop dat Europese staten ons voorbeeld zouden volgen. Maar dat gebeurde niet. Ons belangrijkste argument blijft ongewijzigd: hoe zal Europa ervoor zorgen dat er minder mensen verdrinken?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden