Zondag 20/06/2021

Achtergrond

Waarom is er wintertijd?

William Willett Beeld RV
William WillettBeeld RV

De Daylight Inn in Petts Wood, een wijk in zuidoost-Londen, lijkt een gewone kroeg. Stamgasten kijken met een keurende blik op wanneer een vreemdeling binnenkomt. Het is de stamkroeg van de bedenker van het zomeruur.

Het gebouw is wit met houten balken. Zelfs het rookhok heeft deze namaak-Tudorstijl. En toch staat het op een lijst van negentien 'beschermde pubs'. De kroeg heeft haar faam te danken aan een historische stamgast: William Willett, de aannemer die een eeuw geleden streed voor de invoering van de zomertijd. Hij kreeg het idee toen hij op een zomerochtend op zijn paard naar de bossen van de Pett-familie reed. Onderweg viel het hem op dat alle gordijnen nog dicht waren. Zonde van het daglicht, dacht hij. Waarom zetten we de klok niet vooruit?

Typisch Engels natuurlijk. Waar in een land als Frankrijk commissies met geleerden baanbrekende maatregelen bedenken, zijn het in Engeland vaak 'amateurs' die op basis van dagelijkse ervaringen een bijdrage leveren aan de vooruitgang. Was het niet de 18de-eeuwse autodidact Samuel Johnson die in zijn eentje een briljante en uitputtende encyclopedie schreef, iets waar in Parijs tientallen leden van de Académie française aan werkten?

Willett voerde jarenlang campagne voor het invoeren van een zomertijd, waarbij hij hulp kreeg van het jonge kamerlid Winston Churchill en de schrijver Arthur Conan Doyle. De autoriteiten, zoals gewoonlijk huiverig voor verandering, toonden aanvankelijk weinig interesse. Pas halfweg de Eerste Wereldoorlog, een jaar na Willetts dood, werd de klok vanaf mei een uur vooruit gezet, dit om de koolproductie te stimuleren.

Honderd jaar na zijn dood leeft de uitvinder van de zomertijd voort. Niet alleen is er een herberg naar hem vernoemd, er is ook een Willett Way, een blauwe gevelsteen op zijn huis in het nabijgelegen Chislehurst en een zonnewijzer in de bossen. Zijn strijd voor een beter gebruik van daglicht wordt nog steeds gevoerd, anders dan hier, waar de tijd geruisloos een uur teruggaat. Elk najaar klinkt er een roep om niet terug te keren naar Greenwich Mean Time, maar de klok met rust te laten.

Wintertijd gaat in
In de nacht van zaterdag op zondag gaat de klok een uur achteruit: om 03.00 uur 's nachts wordt het weer 02.00 uur. Dat betekent een uur langer nachtrust.
De wintertijd is eigenlijk de standaardtijd. Die duurt vijf maanden, van de laatste zondag van oktober tot de laatste zondag van maart. Door in de zomer langer gebruik te maken van het zonlicht, wordt energie bespaard. Als de zomertijd ook in de winter zou gelden, zou het rond de jaarwisseling pas rond 09.00 uur 's ochtends licht worden.

Coldplay

Door de jaren heen zijn er tal van wetsvoorstellen ingediend: de Lighter Evenings Experiment Bill, de Extension to Summer Time Bill, de Time Zone and Summer Time Devolution Bill, de British Time Bill, de Western European Time Bill, de Central European Time Bill en de Summer Time Bill. Het zou leiden tot minder ongelukken, depressies en lagere energiekosten. De meeste Britten zijn voor, maar er is tegenstand van boeren en andere ochtendmensen.

Het grote probleem is dat invoering de toch al fragiele unie kan ondermijnen, want Schotland zal meteen een eigen tijdzone eisen. De Schotten zullen er immers weinig voor voelen om 's winters tot koffietijd in het donker te zitten, wachtend op het moment dat zo mooi bezongen is door de popgroep Coldplay. 'To my surprise and my delight / I saw a sunrise, I saw sunlight / I am nothing in the dark / And the clouds burst to show daylight.'

Saillant detail: de overgrootvader van zanger Chris Martin is William Willett.

null Beeld RV
Beeld RV

Meer ongevallen door wintertijd

De overschakeling op het winteruur is het begin van een risicovolle periode in het verkeer. "Van oktober tot november stijgt het aantal zware ongevallen tijdens de avondspits met 53 procent, van oktober tot december zelfs met 84 procent", zegt het BIVV. "Ook de ernst van de ongevallen met voetgangers stijgt na de uurverandering. Meestal gaat het om ongevallen met een voetganger en een auto op een kruispunt." Het BIVV vraagt voetgangers dan ook om zich van ver zichtbaar te maken door het dragen van heldere kledij en reflecterende elementen.

Daarnaast moeten automobilisten hun rijgedrag aanpassen, door voetgangers steeds voorrang te geven, te vertragen aan zebrapaden en zeker niet in te halen als ze een oversteekplaats naderen.
Om weggebruikers te wijzen op het belang van zichtbaarheid, werden in de tankstations van Q8 affiches opgehangen met de slogan: 'Zorg voor een klare kijk'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234