Donderdag 03/12/2020

De passie van Devos

Waarom, in godsnaam, geeft men De Wever geen kans? Dan hebben we dat alvast gehad

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

De kans is niet onbestaande dat wie langs media het verloop der formatie volgt, weleens in een parallel universum sukkelt. In de beklemmende Twitter-bubbel mag men daar zeker van zijn. Formatieperiodes zijn het hoogseizoen voor spinning, framing en andere misleidingstechnieken. Zelfs geoefende, goedmenende professionals zijn er niet immuun voor. Verzinsel of aandikking wordt geloofwaardig door herhaling. Controle hapert, verbeelding aan de macht. Speeltijd voor fantasten. Beweringen passeren met indrukwekkende stelligheid, zonder empirische grondslag. Partij x of voorzitter y zou zeker dit of dat, wordt gezegd. Maar niet door de betrokkenen. Het gat dat het gebrek aan feiten nalaat, vult zich met dadaïstische duiding. Welaan dan.

Nadat eerst (vroege) versies van de nota-Magnette lekten, door een Vlaamse en Franstalige partij, werd ook de nota-Coens-Bouchez selectief geciteerd. Eigen aan money time. Dat gebeurt nooit om ons te informeren, immer om te framen. Wat er precies in de laatste uitgewerkte nota-Magnette stond blijft onbekend, dat weten enkel de auteur en het staatshoofd. Los van inhoudelijke keuzes en de algemene strekking, zegt voor- en tegenstander dat de – warrige – nota-Coens-Bouchez van veel mindere bestuurs- en politieke kwaliteit is dan die van Magnette. Die bond de auteur, maar in de nota-Coens-Bouchez staat een geheel andere, opvallende disclaimer: de tekst is van wie zij consulteerden. Een lange lijst van organisaties, instellingen, uit de administratie en het middenveld, en experts. Wat er staat is de verzameling inzichten van die bronnen, geen tekst die ‘de auteurs’ bindt.

Die is work in progress, met halve zinnen, deels in de ene en deels in de andere taal, lange stukken over het ene onderwerp en vrijwel niets over een ander. Er is geen gesprek met partijen over hoe de vijf prioriteiten precies uitgewerkt zullen worden. Er zijn wel twee voorafnames: ethische thema’s moeten in de regering beslecht worden (met resultaatsverbintenis, eerder dan intentieverklaring) en er zou een soort hoog commissariaat voor staatshervorming komen, die het communautaire buiten het nieuwe regeerakkoord houdt en vier jaar kanaliseert richting 2024. De tekst van de plakboeknota is onevenwichtig en onvoldragen. Volgens Coens en Bouchez bestaat de nota als het ware niet. Een ‘non-paper’ enkel gemaakt om reacties uit te lokken: partijen moeten kleur bekennen. Op basis daarvan zouden de informateurs vandaag ten paleize de volgende fase adviseren. Dat lijkt onverstandig, die basis en methode is daarvoor te zwak. Dat Bouchez volgens nogal wat gesprekspartners uit zijn rol valt, helpt niet.

Via een gericht gebruik van symbolen – o.a. geen 1500 euro pensioen, kernenergie, begrotingstraject, geen toename belastingdruk (al kan geen mens zonder het hele gat vullen) – stuurden Coens en Bouchez deze nota weg van Magnette richting Zweden. Voor al wie niet groen of rood is, was die correctie dringend. Dat werd uiteraard meteen gelekt. N-VA reageerde positief, CD&V zat in het redactiecomité, dus kwam alle druk bij Open Vld: een reactie op de nota werd zodoende een keuze voor of tegen een regering met N-VA. Een die de partij sinds 26 mei niet wil maken, zoals CD&V vanaf die dag eiste dat N-VA eerst aan zet komt. Open Vld wees de nota-Coens-Bouchez niet af, al werd haar laagste enthousiasme van alle Zweden wel zo gelezen.

N-VA vroeg tijdens de Vlaamse formatie geen Vlaams front, CD&V voelt weinig binding met cdH (naar eigen zeggen in lopende zaken), enkel Open Vld heeft een as: met MR. De enige die ze wil. Vlaamse liberalen zien hun vertrek uit het bijhuis van N-VA als een voorwaarde voor hun eigen heropstanding. Bovendien: hoe meer er sprake is van een Vlaams front, hoe meer de PS, in de praktijk in elke formule onmisbaar is, in egelstelling kruipt. Dat beperkt haar ruimte voor toegevingen, met de hete adem van het FGTB en diens partijafdeling PTB in de nek. Di Rupo ziet in vervroegde verkiezingen het falen van de democratie, er zijn kameraden die daar ook de voordelen van zien.

De grootste partij van Vlaanderen solliciteerde in een nieuwjaarsspeech nogmaals naar een initiatiefrecht. Ook de tweede grootste Vlaamse regeringspartij, CD&V, vraagt al 232 dagen hetzelfde. Helemaal Heropgestane Hilde Crevits zei in De Tijd dat ze N-VA nu niet lossen. CD&V is nodig om een stabiele regering zonder N-VA te maken. Waarom, in godsnaam, geeft men De Wever geen kans? Dan hebben we dat alvast gehad.

Ofwel slaagt hij en kan België verder met een regering met een meerderheid in beide landsdelen, ofwel faalt hij en kunnen Open Vld en zeker CD&V zonder overbodig schuldgevoel in een regenboog. Aan Franstalige kant moet men begrijpen dat na de grootste Franstalige, ook de grootste Vlaamse een tour krijgt. Als men zelfs dat niet toelaat mag de ontbinding van België meteen ingezet worden.

Wellicht is veel verzet tegen een tour voor de regeringsbereide N-VA er om inhoudelijke redenen. Het is niet uitgesloten dat ook vrees voor de eigen positie meespeelt. Partijen die zeggen dat ze gerust naar de oppositie kunnen, liegen haast altijd.

De verlammende schrik voor elkaar, voor de kiezer in de komende maanden of in 2024, maken van de formatie een brok ellende. Als deze generatie leiders haar reputatie wil redden moet ze tonen wat ze al jaren mist: leiderschap.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234