Donderdag 13/05/2021

Waarom ik stilaan royalist word

Terugkijkend op de heisa over prins Filip kan een mens moeilijk anders dan besluiten dat de man niet om zijn vermeende incompetentie onder vuur ligt, maar om wat hij symboliseert. Dat is niet het koningshuis, maar wel België, de federale staatsstructuur, en dus vooral de (dure) solidariteitsmechanismen. Vandaar dat ik, een republikein uit principe, in de politieke praktijk van vandaag stilaan een verdediger van het koningshuis word.

Voor het goede begrip: ja, de republiek is een democratischere staats- structuur dan een monarchie. Of dat een republiek met rechtstreeks gekozen president is, zoals Frankrijk, of een met via kiesmannen gekozen voorman, zoals in de VS, of een indirect systeem, zoals in Duitsland: het is altijd democratischer dan systemen waarin de leiding van de staat toevertrouwd wordt aan iemand die de rol erft van pa of ma.

Maar dat neemt niet weg dat ook landen met een koning(in) uitstekende democratieën kunnen zijn. Zijn Nederland, Groot-Brittannië of Canada geen democratische landen? Meer zelfs, rekent men de Scandinavische landen niet tot de meest performante, meest sociale democratieën ter wereld? Zijn dat niet allemaal monarchieën?

Ook monarchieën heb je in soorten, van louter ceremoniële tot politiek actieve. Zijn de meest ceremoniële de meest democratische? Even opletten. De Spanjaarden zijn nog altijd tevreden dat Juan Carlos in 1981 niet zomaar een bloempot met een kroontje was. Toen op 23 februari van dat jaar de extreem rechtse luitenant-kolonel Tejero het parlement overrompelde, verscheen de koning op tv. In uniform. In zijn hoedanigheid als staatshoofd én opperbevelhebber joeg hij de muiters terug in hun kazernes en redde Juan Carlos de prille Spaanse democratie. Met een ceremoniële monarch hadden de neofranquisten die dag Spanje weer in handen gekregen.

Je bent het als democraat dus niet aan je status verplicht de monarchie te vuur en te zwaard te bestrijden.

Natuurlijk moet een constitutionele monarch zich aan de grondwet houden. Wie zijn geschiedenis kent, weet dat dat in België niet altijd zo was. Boudewijn heeft bij zijn weigering om de abortuswet te tekenen méér gedaan voor de splitsing van het land dan het Vlaams Belang. Sinds die dag hebben, zeker in Vlaanderen, zowel links als rechts hun rekening met het koningshuis lopen.

'Vlaams rechts' is al lang het federalisme voorbij. Het manifest van de groep In de Warande is klaar: zelfs grote delen van gematigd rechts kiezen voor het separatisme.

Links Vlaanderen (breed genomen, want het zou geschiedenisvervalsing zijn om van de liberale senator Lucienne Herman-Michielsen een rode passionaria te maken) heeft het misprijzen van Boudewijn voor een democratisch gestemde wet nooit vergeven. De koninklijke familie beseft dat onvoldoende. Toen Johannes-Paulus in 1995 zijn tweede bezoek aan België bracht, en hij de heldhaftige daden van Boudewijn loofde ter verdediging van het leven, zag je de hele koninklijke familie applaudisseren, ook koning Albert en de kroonprins. Dat is menselijk begrijpelijk, als je de paus je geliefde broer en oom hoort loven, maar politiek onverstandig, want zo bekoelde bij veel Vlamingen, van diverse politieke gezindte, iedere liefde voor het koningshuis.

Wie zijn geschiedenis kent, weet echter ook dat Boudewijn niet alleen een conservatieve ultra was. Zijn steun aan de strijd tegen het racisme was oprecht en juist - Paula D'Hondt kan daarvan getuigen. Met zijn bezoek aan een aantal prostituees heeft Boudewijn de zaak van de vrouwenhandel persoonlijk bovenaan op de politieke agenda gezet. Zoals in Ze zijn zo lief, meneer, het kort daarvoor verschenen boek van Knack-journalist Chris de Stoop te lezen valt, was dat tot dan anders.

Hola, zeggen critici, Filip is toch een lichtgewicht? Hij stapelt de fouten toch op?

Wel, het beeld van de prins klopt niet met de werkelijkheid. Een paar jaar geleden ontving Filip drie journalisten van deze krant. Zagen wij die dag een nieuwe Einstein? Neen. Zat daar een nietsnut, zoals hij vandaag wordt afgeschilderd? Evenmin. We zagen een man met wie het even wennen was om het gesprek op gang te krijgen, maar met wie het nadien goed vlotte, ook over delicate thema's. We hadden het over lesbiennes en adoptierecht - u weet wel, waarmee de CD&V het zo moeilijk heeft. We hebben die dag de prins trouwens proberen te overtuigen een interview te geven. Waarom niet, als zelfs de paus dat al doet? Zei Filip: "Ik ken jullie. Jullie vragen, ik antwoord, en binnen de kortste keren spelen de kranten pingpong met mijn woorden." Zo zou het inderdaad lopen. Dom is de man niet.

Zijn vrouw ook niet, schrijft Tessa Vermeiren op de blog van Weekend Knack: Mathilde bleek Los van Tom Naegels niet alleen te hebben gelezen, ze had er ook veel verstandigs over te zeggen.

Misschien is de koninklijke familie zich onvoldoende bewust van de sterkte van zijn tegenstand in Vlaanderen, de beslistheid ook om hen onderuit te halen. Omdat men tegen Filip is? Ga weg. Het is zoals in The Godfather. Daar legt Michael Corleone zijn broer Sonny uit waarom hun vader werd neergekogeld: "It's not personal, Sonny. It's strictly business." Daarom ratelden de mitraillettes. Dat is wat vandaag met de leden van het koningshuis aan het gebeuren is. Ze zijn niet dom, niet slecht, niet anti-democratisch. Ze zijn alleen Belgisch. Dus ze moeten kapot. Strictly business.

Neem de handelsmissie van Filip. De man zou niet joviaal geweest zijn, zijn speeches erg saai. Nu kun je er donder op zeggen dat als Filip fantasierijker had gesproken, minstens één journalist had geroepen dat deze of gene zin een overtreding was van zijn verplichte neutraliteit.

Vergelijk eens met de Nederlandse kroonprins Willem-Alexander. Op Wereldwaterdag gaf die een interessante toespraak. Willem-Alexander legde uit dat 'gratis water' niet bestaat. Je kunt het wel gratis maken voor je bevolking, zei hij, of goedkoop, maar dat is een politieke keuze. Water moet worden gezuiverd, vervoerd via hygiënisch leidingen, tot in afgelegen plaatsen. Dat kost geld. Gratis water is bijna per definitie ongezond water uit een beek of een poel. Dan geef je de armsten een cadeau waar ze slecht mee af zijn, of drijft hen in de armen van privé-exploitanten die dan beter maar duur water aanbieden. Wel, als Filip datzelfde had gezegd, kun je er gif op innemen dat er wel één krant zou koppen: 'Prins tegen het gratisverhaal'. Zo maak je een rel.

Of neem het 'interview' van de prins in La Libre Belgique en De Standaard. In die laatste krant wijst de hoofdredacteur er fijntjes op dat de prins een dt-fout schreef. Zijn conclusie: Filip kan het niet.

Ik denk dan: ze hebben wel AVV-VVK van de voorpagina gehaald, maar het blijven toch jezuïeten. Niet? Die krant ontvangt met plezier het 'interview' van de prins, maar verzorgt die tekst vervolgens minder goed dan gelijk welke lezersbrief. Want de meeste ingezonden stukken bevatten taalfouten. Die worden altijd netjes uit de tekst gehaald. Zeker in De Standaard, een krant die prat gaat op de kwaliteit van haar eindredactie. Alleen een zogezegde dt-fout van de prins, dié zetten ze eventjes in de verf. Uit een tekst die herschreven werd op het kabinet van de premier. Sindsdien heet woordvoerder Didier Seeuws ook wel 'Titier' - als 'd' of 't' toch niet uitmaken.

En het is natúúrlijk puur toeval dat dat gebeurt in dezelfde krant die de tekst van de In de Warandegroep als eerste prominent op de voorpagina bracht. Een mooie primeur, overigens.

Ach, voer het debat toch met open vizier. Zeg gewoon: wij zijn tegen België. Die Walen kosten te veel. En daar Albert en Filip in de weg lopen van een onafhankelijk Vlaanderen, moeten ze weg. Strictly business.

Wel, ik ben voor het behoud van de solidariteit (wat niet betekent dat ze niet voortdurend gemoderniseerd moet worden). Omdat de koning en zijn kroost dat altijd gevonden hebben, en vinden, ga ik die - belangrijke - politieke zaak niet torpederen door een oprecht verdediger van onze sociale zekerheid onderuit te halen. Omdat zijn lichaamstaal niet in de smaak valt van een anonieme kwaadspreker.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234