Zondag 27/09/2020

"Waarom ik mijn verkrachter na de feiten nog wilde zien"

Emma (32) werd acht jaar geleden verkracht door haar ex Steve. In 'The Independent' doet ze uit de doeken waarom ze na die vreselijke ervaring toch nog een gesprek met hem wilde. Een reconstructie.

Twee weken na de eerste verjaardag van hun zoon Harry hing Steve aan de lijn. Hij wilde praten. "Ik keek er niet naar uit, want hij moest altijd controle hebben", getuigt Emma. "Niet alleen tijdens onze relatie, ook erna nog. Maar ik was op weg naar de winkel en ging akkoord, op voorwaarde dat hij me een lift gaf." Op dat moment deed hij echter alle deuren op slot, reed hij naar een schoonheidssalon en verkrachtte hij Emma op de achterbank.

Vervolgens stopte hij ergens anders en verkrachtte hij haar opnieuw. "Deze keer raakte ik uit de wagen en rende ik naar de weg, maar Steve kreeg me te pakken. Ik werd een derde keer verkracht."

4,5 jaar cel
Politie en gerecht deden gelukkig hun werk: hoewel Steve nog beweerde dat de seks met wederzijdse toestemming gebeurde, belandde hij 4,5 jaar in de cel. Voor Emma volgde de echte verwerking nadien pas, met dank aan het zogenaamde herstelrecht: in dat systeem spelen slachtoffers een actieve rol om daders hun verantwoordelijkheid te laten opnemen. Meestal gebeurt dat via een ontmoeting face to face.

"Sinds de aanval had ik Steve niet meer gezien. Zelfs in de rechtbank had ik hem geen blik gegund. Het idee dat ik hem opnieuw zou ontmoeten, intimideerde mij. Karen, mijn vertrouwenspersoon bij slachtofferhulp, stelde voor dat ik brieven zou schrijven. Maar ik moest hem oog in oog duidelijk maken dat hij geen macht over me had. Ik wilde dat hij uit mijn mond vernam welke impact zijn daden op mijn leven hadden."

Tot in de puntjes voorbereid
Karen ging eerst na of Steve zo'n ontmoeting wel zag zitten en of Emma nog enig gevaar zou lopen. Toen die voorwaarden in orde leken, werd het verloop van de dag tot in de puntjes voorbereid: wie er eerst zou aankomen ("Steve, want het maakt meer indruk als hij op mij moet wachten"), wie het gesprek zou beginnen ("Ik), wie er nog aanwezig zou zijn (Karen en een andere begeleider) en wat beiden van plan waren om te zeggen. "Steve gaf toe dat hij zenuwachtig was om mij te zien en daar werd ik sterker van", aldus Emma.

Op de dag zelf ging de vrouw kapot van de zenuwen. "Ik had schrik dat ik te veel emotie zou tonen en dat ik me niet zou kunnen bedwingen om hem te slaan. Gelukkig zijn die twee dingen niet gebeurd. Ik zat neer, keek naar hem en vroeg me af waarom ik me zo'n zorgen gemaakt had. Dat woord -'verkrachting'- deed hem in elkaar krimpen van angst."

Auto van de buren in brand
Emma legde Steve uit dat het niet zozeer de verkrachting zelf was die er zo diep inhakte. "Het duurde een jaar vooraleer het proces begon. In die periode was Steve op borgtocht vrij, zag hij Harry en begon hij zich steeds erger te misdragen. Op een bepaald moment stak hij de auto van mijn buren in brand met het geschenkpapier dat Harry voor kerstmis gekregen had. En zijn vrienden slingerden de lelijkste dingen naar mijn hoofd, zoals 'leugenaar' of 'slet'."

Door het proces beleefde Emma de gruwel weer van voor af aan en dan duurde het nog eens lang alvorens het verdict viel. "Toen ging het echt bergaf met mij en heb ik zelfs een overdosis genomen. Mijn familie steunde me wel, maar tegelijk vonden ze dat ik verder moest gaan met mijn leven."

"Miljoen keer harder geleden dan ik dacht"
Toen Emma dat allemaal vertelde, reageerde Steve verrast. "Je hebt er een miljoen keer harder onder geleden dan ik dacht, dat wist ik echt niet", stamelde hij.

"Hij bood zijn excuses aan, maar dat had ik niet nodig", gaat Emma verder. "Ik wilde ook geen antwoorden van hem. Ik wilde vooral mijn hart luchten. Ik had al van Karen gehoord dat Steve berouw toonde, maar door dit te vertellen is het pas echt tot hem doorgedrongen."

"Had zelfs Mike Tyson KO kunnen slaan"
"Toen ik die kamer buitenstapte, voelde ik me zo sterk dat ik zelfs Mike Tyson KO had kunnen slaan. In de dagen en weken erna kon ik alles aan, alsof er een zwaar gewicht van mijn schouders gevallen was. Ik droeg het al zo lang met me mee dat ik het niet eens meer opmerkte. Toen dat plots verdwenen was, voelde ik me geweldig."

"Herstelrecht wordt steeds vaker toegepast in verkrachtingszaken", aldus voorzitter Jon Collins. "Voor veel slachtoffers is het een belangrijke stap in het verwerkingsproces. De ene wil weten waarom de dader het gedaan heeft, terwijl de andere -zoals Emma- net de gevolgen van de misdaad duidelijk wil maken."

Vaak excuses
"Tijdens zo'n ontmoeting bieden de daders vaak hun excuses aan. Voor sommige slachtoffers is dat belangrijk, anderen kan het geen bal schelen. Vergiffenis schenken aan de dader is absoluut geen voorwaarde om zo'n herstelrecht aan te vragen. Sommige slachtoffers willen bijvoorbeeld ook dat de dader ermee akkoord gaat om niet meer in hun dorp te komen of dat hij een cursus woedebeheersing volgt."

Al mag nu ook niet alle heil van herstelrecht verwacht worden. Katie Russell, de woordvoerster van Rape Crisis England & Wales, wijst op de gevaren. "De indruk mag niet ontstaan dat zo'n praatsessie onderdeel moét uitmaken van het verwerkingsproces. Er zijn ook slachtoffers die het idee op zich vreselijk vinden, daarom zijn ze niet minder 'dapper' dan de vrouwen die wel voor die stap kiezen."

"Heb hoofdstuk kunnen afsluiten"
En ook de ontmoeting zelf vormt een risico. "De dader kan bijvoorbeeld een signaal of een bepaalde blik gebruiken die anderen niet herkennen, maar het slachtoffer des te meer", aldus professor rechten Clare McGlynn aan de universiteit van Durham.

Voor Emma heeft de ontmoeting alvast wel het beoogde resultaat gehad. "Op sommige dagen voel ik me nog kwaad, maar dankzij dit systeem heb ik een heleboel negatieve gevoelens van me kunnen afschudden. Het heeft me geholpen om dit hoofdstuk van mijn leven af te sluiten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234