Vrijdag 09/12/2022

Waarom houdt iemand van de vijfsterrenherrie van Converge?

Een overdosis lawaai werkt op den duur heel afstompend. Je wordt er zelfs... rustig van, alsof je het niet meer hoort

Het regent vijfsterrenrecensies in De Morgen. Doorgewinterde recensenten hebben daar een verklaring voor. In januari barst de tweede helft van het cultuurjaar los en zowel publiek als critici hebben na de zeemzoete kerstmarktmuziek die de eindejaarsperiode haast ondraaglijk maakt, nood aan sterker spul. Kris Jacobs, eindredacteur van Bis, en in zijn vrije tijd liefhebber van harde muziek, beleefde op 26 januari de dag van het nog prille jaar in Muziek-O-Droom in Hasselt. Het optreden van Converge, een Amerikaanse hardcoregroep die al sinds 1990 "moeilijk klassificeerbare teringherrie maakt" werd door hem bedacht met vijf sterren.

Meteen werd de alarmbelprocedure in gang gezet. Jammer genoeg gaf Converge geen tweede optreden in Vlaanderen, zodat ik een week lang met vier Converge-cd's in mijn auto moest pendelen tussen mijn woonstee en de redactielokalen.

Maar wat is nu hardcore? Puristen hebben er wellicht een loepzuivere definitie voor. Die vindt u ook in elke popencyclopedie. Wijzer word je daar als leek niet van. Misschien moet ik maar gewoon beschrijven wat je hoort als het Converge in de cd-speler stopt. Lawaai, herrie, kabaal, tumult. Gierende gitaren, snoeiharde drums die er een hels tempo op nahouden, een beukende bas, een zanger die zingt alsof hij met zijn schaamdelen tussen een bankschroef geklemd levend gevild wordt terwijl hij een litertje zwavelzuur achterover slaat. U kent een beetje punk? U hebt vroeger wel eens een hardrockzanger met overslaande stem gehoord? U bent al wel eens verzeild geraakt in een groezelige kroeg waar een obscuur bandje van jetje stond te geven terwijl het publiek veranderde in een wriemelende vleesberg. Voeg dat allemaal samen, draai de volumeknop op tien en stel u voor dat het allemaal nog tien keer extremer is. De nummers op Converge-cd's als When Forever Comes Crashing, Jane Doe of Petitioning the Empty Sky, zijn vaak inwisselbaar. Van de teksten begrijp je niets, ook al zijn ze (zo leren de sleeve notes) niet helemaal imbiciel te noemen (ze zijn zelfs wereldliteratuur als je ze vergelijkt met de doorsnee-Eurosong-tekst). Voorbeeldje: "Together we sleep / slouched discolored porcelain / dreaming of those lucid moments / when smiles hang high." Op een 'normale' manier gezongen, zou dit zelfs mooi klinken, maar dat is nu net wat hardcorebands willen vermijden. "Hardcore heeft evenveel met muziek als met een levenshouding te maken", zegt Kris Jacobs. "Het is precies de bedoeling om niet tot de mainstream te horen."

Daarom wordt alles wat zweemt naar harmonie, helderheid, herkenbaarheid en melodie angstvallig gemeden. Hardcore, alleszins toch dit soort, grijpt terug naar het oude motto van Einstürzende Neubauten (zie pagina 4) "To create you must destroy" en die houding is filosofisch verwant met die van de dadaïsten ("Altijd vernietigen wat je in je hebt", schreef Tristan Tzara), de modernisten (Ezra Pounds "Make it new!") en de punk ("AND I WANNA BE AN ANARCHIST / GET PISSED/ DESTROY!" zingen de Sex Pistols in 'Anarchy in the U.K.). Ook minder geëngageerde stromingen die enkel uit zijn op ambiance en stoer vertier, zoals metal, enten zich op de hardcore.

Converge klonk me dan ook af en toe vertrouwd in de oren. Ik hoorde flarden van het typische gitaargeluid van de metal, de overspannen zang (sic) van de hardrock, de simpele boom-chick-drum van de punk.

Maar verdient Converge nu vijf sterren? Over het optreden kan ik niet oordelen en het moet me van het hart dat zelfs na vier of vijf beluisteringen de cd's me niet echt konden bekoren. Een overdosis lawaai werkt op den duur heel afstompend. Je wordt er zelfs... rustig van, alsof je het niet meer hoort.

Toch besloot ik na enkele dagen om de moed niet op te geven. Uit ervaring weet ik dat een mens extreme muziek kan leren waarderen. Staat u mij toe dat ik, voor de duidelijkheid, even een jeugdherinnering (trauma?) oprakel.

Het moet voorjaar 1978 geweest zijn. Ik was elf en zat in het zesde leerjaar van het KA Turnhout. De leerlingen van de 'zesdes' van 'het middelbaar' vierden de laatste honderd dagen. Gekleed in gescheurde jeans, met veiligheidsspelden door hun kleren of hun oorlellen, raasden ze door de school. Op de speelplaats hadden ze twee enorme luidsprekers opgesteld waaruit keihard 'God Save The Queen' van The Sex Pistols galmde. Wij keken door het raam van onze klas naar wat ons overkwam als een revolutie. Ik was in shock. Mijn muzikale horizon ging op dat moment niet verder dan ABBA, Queen, The Strangers en de oude Nat King Cole-platen van mijn vader. Dat afgrijselijke lawaai dat door de juf (met afgrijzen) 'punk' werd genoemd, leek mij des duivels. De jongeren die er op dansten (kun je een 'pogo' een dans noemen?) moesten wel gemene oproerkraaiers zijn.

Vijf jaar later, ik was toen zestien, ging ik zelf uit de bol op elk punkconcert in de Kempen. In mijn platenkast had Never Mind The Bollocks van The Sex Pistols een ereplaats. Het resultaat is nu dat ik toch wel erg extreme nummers als 'Big-Jesus-Trash-Can' van The Birthday Party (met Nick Cave) en 'Halber Mensch' van Einstürzende Neubauten in mijn persoonlijke Top Vijftig Aller Tijden heb staan. Hoe is het zo ver kunnen komen? Goede vrienden met een slechte smaak (of omgekeerd). Een aantal cafés of zaaltjes in de buurt die avontuurlijk programmeerden, enkele baanbrekende radioprogramma's (Luc Janssens Domino, Radio Toestel in Gent) en een tikje snobisme. Soms kwam het me goed uit om teringherrie goed te vinden. Dan paste ik naadloos in de groep. Vreemd is wel dat je veel van die muziek op den duur - ongewild - goed gaat vinden.

"Hardcore barst van de genregroepen", zegt Kris Jacobs. "Ze spelen muziek die netjes binnen de conventies van het genre blijft. Converge gaat daar creatiever mee om: ze citeren bijvoorbeeld uit bestaande nummers, ze knippen en plakken ritmes, riffs of stemgeluiden uit andere genres (zoals punk en metal) en vermengen die ingenieus in hun eigen muziek. Die klinkt misschien wel simpel, alsof een aap met een gitaar het zelf zou kunnen, maar in realiteit zijn ze heel secuur opgebouwd. Het komt soms op een fractie van een seconde aan, of het klinkt vals (sic)."

En zie, met een beetje uitleg, wordt het Converge-raadsel me weer iets duidelijker. Na een laatste beluistering herken ik inderdaad echo's naar punk en metal. Subtiel zou ik het niet noemen, maar het wordt wel interessanter als je tenminste de tijd neemt om je erin te verdiepen.

En toch wil ik geen sterren uitdelen. Dit is geen muziek om in je auto te beluisteren. Bij de volgende doortocht van Converge wil ik het viertal wel eens in the flesh aan het werk zien. Volgens Kris Jacobs droop bij een van hun eerdere Belgische concerten in Gent het zweet van het plafond. Ik kijk er nu al naar uit.

Karl van den Broeck

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234