Vrijdag 23/08/2019

Astrologie

Waarom horoscopen populair zijn bij millennials: het eeuwige zoeken naar zekerheid

Beeld Timon Mattelaer

Jonge mensen zijn nog nooit zo hoogopgeleid en rationeel geweest als nu en toch blijven bepaalde vormen van bijgeloof populair. De horoscoop, bijvoorbeeld. Waarom millennials stiekem toch geloven in een beetje astrologie? "Een mens heeft zekerheid nodig." 

Ze zitten er weer aan te komen: aan het begin van het jaar publiceren verschillende bladen horoscopen met een vooruitzicht voor het volgende jaar. Voor deze waterman en millennial zou volgens de Libelle-horoscoop 2017 een jaar geweest zijn van "beloonde inspanningen", eventueel bokslessen, en "spanning in de liefde". Met een beetje goede wil is dat ook waarheid geworden.   

"Het is altijd een beetje raar als er iets in je leven gebeurt dat een horoscoop voorspeld heeft", zegt de Nederlandse journaliste Pam van der Veen, die voor een artikel alle jaarhoroscopen met elkaar vergeleek. 

"De horoscopen hadden voorspeld dat een familielid zou overlijden en dat ik even zou twijfelen tijdens een persoonlijk project. Er is iemand overleden, en ik heb me afgevraagd of ik door moest gaan met het schrijven van mijn boek. Maar horoscopen zijn natuurlijk altijd zo geschreven dat je er alle kanten mee op kunt."

Onzekerheid

Volgens haar zijn horoscopen eigenlijk guilty pleasures.  Ze worden niet per se geloofd, maar wel heel druk gelezen, zeker door millennials. Kijk maar naar de populariteit van de horoscoop in het Nederlandse blad Elle, die vlot gedeeld wordt op sociale media, of naar de cultstatus van de horoscoop in de treinkrant MetroOm nog een voorbeeld te geven: toen de Amerikaan Banu Guler de astrologieapp Co-star lanceerde, lag die in de eerste week drie keer plat wegens te veel downloads. 

"Onze hele wereld is hyper-uitgedacht en rationeel", zegt Guler over zijn app, die gegevens van de Nasa combineert met artificiële intelligentie, aan het blad Vice. "Maar astrologie is een manier om daar uit te komen, om jezelf in de context te plaatsen van duizenden jaren geschiedenis en het universum." 

Beeld Timon Mattelaer

Want inderdaad, astrologie is niets nieuws. De Babyloniërs vonden het zo'n 4.000 jaar geleden uit en sindsdien zijn er verschillen vormen van toekomstvoorspelling bedacht. In het oude Rome probeerde de haruspex in de ingewanden van dieren  toekomstig onheil te ontwaren. Millennials downloaden gewoon een appje.  

Maar de vraag is dus waarom die hoogopgeleide, hyperrationele millennials dat doen? Joke Van Saane, professor godsdienstpsychologie (VU Amsterdam), heeft al uit verschillende onderzoeken opgemerkt dat jongere mensen inderdaad naar spiritualiteit op zoek gaan. In de VS zegt zelfs 58 procent van de 18- tot 24-jarigen dat ze astrologie als een wetenschap beschouwen. Volgens haar is dat vooral te verklaren door de onzekerheid waarmee mensen in onze "individualistische  samenleving" kampen.

"Nu ben je geheel op jezelf teruggeworpen", zegt Van Saane. "Mensen ervaren dat gemakkelijk als toeval en chaos. Daarom zoeken ze naar betekenissystemen waardoor ze begrijpen wat er om hen heen gebeurt. Vroeger vond men dat in religie, maar in deze tijd komt men dan bij horoscopen en astrologie."

Dobbelstenen

Maar het gaat veel verder dan dat. Zelfs erg wetenschappelijke mensen hebben nood aan een houvast, zegt filosoof en bioloog Ruben Mersch. Hij denkt dat mensen simpelweg niet in elkaar gestoken zijn als rationele wezens. En uit een heel aantal psychologische experimenten is gebleken dat mensen steeds op zoek gaan naar een soort van zekerheid. 

We gaan er volgens hem dan ook liever vanuit dat er iets slechts gebeurt dan dat we onze toekomst helemaal in het ongewisse laten. Sommigen grijpen volgens hem daarom naar astrologie, maar het kunnen ook andere dingen zijn. "Toen ik ging trouwen, zat ik al weken op voorhand op buienradar.be te kijken wat voor weer het die dag zou zijn", vertelt Mersch. "Terwijl ik heel goed wist dat weersvoorspellingen pas twee weken op voorhand enige zekerheid kunnen bieden." 

Omdat onze wereld nu eenmaal uit onzekerheid bestaat, zou je het ook op een andere manier kunnen bekijken. In plaats van op zoek te gaan naar een houvast, kan je net zo goed op zoek gaan naar berusting. Dat de moderne mens een houvast nodig heeft, omdat hij niet meer kan omgaan met het noodlot is toevallig ook het thema van de nieuwe roman van de Nederlandse schrijver Arnon Grunberg. 

Toen onze journalist hem onlangs in een interview (DM 13/12) vroeg waarom hij drie dobbelstenen bij zich had, antwoordde Grunberg: "Soms weet ik niet wat ik moet kiezen en dan dobbel ik erom." 

Pasta of risotto als avondeten, is een vraag die je met dobbelstenen makkelijk oplost, zei de schrijver, maar voor hem gaat de betekenis van dat dobbelen ook dieper. "Zo'n dobbelsteen herinnert me eraan dat dingen soms buiten mijn macht liggen en dat dat ook goed is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden