Dinsdag 01/12/2020

Verkiezingen VS

Waarom Hillary Clinton zoveel moeite heeft om het volk achter zich te krijgen

Hillary Clinton oogstte donderdag veel bijval op de Democratische Conventie in Philadelphia. Maar dat was preken voor eigen parochie. Ze heeft nog werk om de neutrale kiezer te overtuigen.Beeld Photo News

Al decennia wordt Hillary Clinton getipt als eerste vrouwelijke presidentskandidaat. Nu het eindelijk zover is, heeft ze de grootste moeite om de twijfelende kiezer achter zich te krijgen. Waar komt dat imagoprobleem vandaan? En is het terecht?

Als Hillary Clinton op het scherm verschijnt, stopt Keith McHenry abrupt met praten en kijkt naar haar. Hij staat met oude vrienden in een kroeg in Philadelphia, waar op twee tv's de acceptatiespeech te zien is van de allereerste vrouwelijke presidentskandidaat, die 10 kilometer zuidelijker de Democratische Conventie toespreekt. Alle bezoekers kijken: dit is zo groot als de Super Bowl. Er wordt gejuicht en geklapt in het café, maar niet door McHenry. Hij draait zich om. "Ik mag haar gewoon niet."

McHenry (45) is een redelijke man, een makelaar die hier in Philadelphia een goed oog heeft voor buurten in opkomst. Zijn vrienden zijn Democraten. Hij heeft een hekel aan Donald Trump, die hij gevaarlijk noemt. John Kasich, dat was zijn man geweest, zegt hij, de meest gematigde van alle Republikeinse kandidaten. En als Joe Biden kandidaat was, zou hij op hem stemmen. Maar Hillary? "Nooit. Ik vertrouw haar gewoon niet."

'Gewoon' is het woord dat in bijna elke negatieve reactie opduikt. Het is een reflex. "She just pisses me off." Clinton is een van de minst geliefde presidentskandidaten in de geschiedenis. Alleen Donald Trump gaat haar voorbij. Maar Trump vraagt er ook om - hij zet mensen expliciet tegen elkaar op, en tegen hemzelf, met zijn presidentscampagne in de ik-vorm. Clinton probeert juist iedereen bij elkaar te houden, en heeft het altijd over 'wij'. Het helpt niet: veel mensen willen niets met haar te maken hebben.

Dat is niet nieuw. Al in 1996 verscheen in het tijdschrift The New Yorker een artikel met de kop 'Hating Hillary'. Het was een lange zoektocht, waarin ook de toenmalige first lady zelf mocht speculeren over de redenen van die hekel. "Ik doe mensen kennelijk denken aan hun schoonmoeder of hun baas", zei ze toen.

Een deel van de verklaring zat destijds in haar rechtlijnigheid. "Ze komt op me over als een soort moralistische progressieveling met een blinde vlek voor daden die in haar eigen belang zijn", zei de Republikein Bill Kristol. "Die ziet ze niet, terwijl ze wel met haar kille kritische blik kijkt naar de niet helemaal perfecte daden van anderen."

Clinton is inderdaad zo'n typische idealist die al sinds de jaren 70 goed probeert te doen, als advocaat en als voorvechter van vrouwen, kinderen en zwarte Amerikanen. Daardoor, zeggen getrouwen, vergat ze nogal eens de mensen om zich heen. Ze is geen sociaal dier, erkende ze zelf. "Ik had niet zo veel tijd om te socializen. Ik denk dat dat een van de redenen is dat mensen zich afvragen: 'Wie is zij? We kennen haar niet.'"

Het rare is: terwijl haar toen dus werd verweten een stijve moralist te zijn, wordt ze nu beschuldigd van flexibel opportunisme. De rode draad die door die tegenstelling heen loopt: dat ze simpelweg een carrièrejager is. McHenry: "Ze zit daar alleen voor zichzelf."

De mensen die haar wel kennen, vinden haar grappig, spontaan, ondeugend, iemand die diep en genereus kan lachen - maar dat beeld heeft Clinton heel goed afgeschermd van de media en de rest van de wereld. "Als er iets is wat ik anders zou doen, dan is het dat ik mijn privacy-grenzen anders zou leggen, zodat ik mensen een beter idee kan geven van wie ik ben en wat ik doe", zei ze twintig jaar geleden al.

Meer dan communicatie

Er is niets veranderd. In haar toespraak donderdag erkende ze wederom die zwakke plek. "Gedurende al die jaren in publieke dienst, is de 'dienst' me altijd makkelijker afgegaan dan het publieke deel daarvan." Het is ook niet voor niets dat haar afkeer van de openbaarheid juist is gegroeid. Sinds de jaren 90 spitten door conservatieven gefinancierde onderzoeksjournalisten haar privéleven om, op zoek naar misstanden. Soms kwamen ze wat tegen (vermeende corruptie rond Whitewater), soms leek dat alleen maar zo (de zelfmoord van een medewerker zou moord zijn geweest). Ze sloot zich steeds meer af, waardoor de schijn van geheimzinnigheid groeide, met als climax de e-mailaffaire: in haar pogingen haar privécommunicatie uit de schijnwerpers te houden, heeft ze ook haar publieke communicatie, in haar tijd als minister van Buitenlandse Zaken, privé gemaakt. Zo is het verstoppen zelf het schandaal geworden.

Daarbij komt haar gebrek aan retorisch talent. Clinton is geen makkelijk causeur zoals haar man, en geen vurig redenaar zoals Obama. Ze is serieus en professioneel, en neemt graag haar toevlucht tot beleidsplannen, die ze, omdat ze wel degelijk emotie wil tonen, soms met schelle stem de zaal in schreeuwt. Seksisme speelt ook een rol: als mannen schreeuwen tonen ze emotie, als vrouwen dat doen zijn ze hysterisch.

Donderdag sprak ze beheerst en trachtte ze niet te bombastisch over te komen in haar speech. "Een defensieve toespraak", zeggen de Democraten in de kroeg. "Dit is het maximaal haalbare voor haar. Geen gekke dingen doen, de voorsprong verdedigen die Obama en Biden al hebben genomen door te vertellen dat ze wel degelijk te vertrouwen is."

Want aan dat wantrouwen zal ze nooit zelf kunnen ontsnappen. 'Crooked Hillary' heeft fouten gemaakt, gelogen ook, maar zij krijgt ook leugens en fouten aangewreven die haar schuld niet zijn. Toen zij afgelopen najaar werd ondervraagd over de gevallen ambassade in Benghazi, triomfeerde zij en leek het alsof niet zij, maar haar ondervragers in de beklaagdenbank hadden gezeten, schreef Jay Bookman van The Atlanta Journal. Maar het resultaat was averechts. "Ze waren tekortgeschoten, en ze wisten het. Ze haten haar op dezelfde manier als Wile E. Coyote de Roadrunner haat."

Toch is er hoop voor Clinton. Een succesvol presidentschap, schrijft Elaine Kamarck in Why Presidents Fail, bestaat uit drie vaardigheden: beleid, communicatie en de uitvoering. Campagnes bestaan alleen uit communicatie. Eens president kan ze doen wat ze goed kan.

En dan blijken mensen haar ineens minder te haten. Toen ze campagne voerde voor de Senaat, werd ze maar door 49 procent van de kiezers gewaardeerd. Toen ze senator was, steeg dat naar 60 procent. Ze ging weer onder 50 procent tijdens de vorige presidentscampagne, maar steeg naar 66 procent als minister. Clinton moet niet iets willen, Clinton moet iets doen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234