Zondag 27/09/2020

standpunt

Waarom Hilde Claes nu het gelag betaalt

Het stadhuis van Hasselt.Beeld Wouter Van Vooren

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur bij De Morgen.

‘There was an iciness, a sinking, a sickening of the heart.’

In zijn iconische griezelverhaal The Fall of the House of Usher (1839) verhaalt Edgar Allan Poe hoe een roemrucht geslacht - het huis Usher - na jaren van degeneratie aan zijn einde komt. In de finale stort het kasteel zelfs letterlijk in. De associatie met De ondergang van het huis Usher komt spontaan op bij wie toekijkt op de overlevingsstrijd die bij de Hasseltse sp.a is losgebarsten en de gedwongen exit van burgemeester Hilde Claes. Hier komt een heerschappij van decennia ten einde.

De rituelen waarmee dat gepaard gaat, zijn soms bloedig en brutaal. Eens de verzwakte koning - of in dit geval koningin - wankelt, zijn het de medestanders van weleer, uit de eigen partij maar ook uit de media, die de dolk hanteren. Dat burgemeester Hilde Claes nu het gelag betaalt, heeft dan ook meer met haar al eerder verzwakte positie te maken, dan met het concrete dossier dat haar ten laste wordt gelegd.

Bart Eeckhout.Beeld Wouter Van Vooren

Dat ‘dossier’ - het zijn er eigenlijk twee - zou je ‘typisch Limburgs’ kunnen noemen, of toch typisch ‘sp.a-Limburgs’. Rood heeft in Hasselt al wel langer de kleur van alle tinten grijs gekregen. Van de affaires bij politiezone Hazodi tot de merkwaardige verkoop van de Pukkelpop-gronden: telkens is er minstens de indruk dat er iets niet in de haak zit, dat belangen vermengd worden en netwerken ingeschakeld. Maar harde bewijzen van fraude zijn evenzeer telkens lastig te vinden. Het is grijs op grijs op grijs op grijs...

Zo gaat het ook deze keer weer. Een communicatiecampagne waarvoor het bureau van de partner van de kabinetschef wordt uitgekozen. Het is niet per se verboden, maar het schuurt en kraakt aan alle kanten. Van een goed bestuurder mag je verwachten dat hij of zij zich weghoudt van zo’n onwelriekende besluitvorming. Maar zo denken ze dus niet bij de sp.a Hasselt. Alles wat niet verboden is, is toegestaan, is daar het credo. In Oostende heeft de sp.a nog zo’n Keizer rondlopen met zulke gedachten. Het verschil met Hilde Claes is dat die nog stevig staat en beter op zijn rugdekking let. 

De ondergang van het Huis Hasselt is al ingezet voor Hilde Claes aantrad. De frisse geur van het vooruitstrevende nonconformisme waarmee wijlen Steve Stevaert de slaperige stad twintig jaar geleden opschudde, is al langer weer weg. Dat is mede de politieke verantwoordelijkheid van de overleden Stevaert geweest. Door alle partijen vanaf 2000 (onnodig) in een afspiegelingscollege te betrekken, heeft hij de democratisch noodzakelijke machtscontrole grotendeels uitgeschakeld. Zo is mettertijd een deontologische luiheid geïnstalleerd, een riskant gevoel van onaantastbaarheid en macht zonder checks and balances.

Typisch Limburgs - en voor buitenstaanders moeilijk te vatten - is dat rond die monolitische macht stille bondgenoten zich in concentrische cirkels verzamelen. Ambtenaren, journalisten, projectontwikkelaars, architecten, ondernemers, festivalorganisatoren, kunstenaars, politiecheffen... allen warmen ze zich aan de macht. “In het belang van Hasselt” wordt dat eigen netwerk dan ook op tijd en stond bediend.

Het Limburgse netwerk is hecht en overspant alle traditionele partijen in de groene gouw. Vanuit de gedachte dat Limburg achtergesteld wordt, staan Limburgse machthebbers schouder aan schouder traditioneel tegen ‘die van Brussel’. In ruil voor die ‘godsvrede’ zijn bijvoorbeeld de miljarden Limburgs reconversiegeld altijd netjes over alle belanghebbenden verdeeld. De stilte daarover doorbreken werd nooit in het belang van Limburg geacht.

Typisch Limburgs? Niet helemaal. Limburg ligt naast Luik. De situatie bij de Hasseltse sp.a doet erg denken aan die bij de Luikse PS - minus de politieke moord en bewezen corruptie. In beide gevallen gaat de machtsconcentratie terug op het politieke genie van één man uit een veeleer bescheiden milieu, die, gesteund door het zuilnetwerk, met die macht nogal nonconformistisch en autoritair omgaat. Bij de PS was dat André Cools, bij de sp.a eerst Willy Claes, dan Steve Stevaert. En met het verdwijnen van de 'sterke man' verkruimelt uiteindelijk toch de (al)macht.

Dat dat rode Huis Limburg nu ingestort is, is jammer voor het socialisme, maar gezond voor de democratie. Tenzij de koehandel zich nu gewoon doorzet onder een andere kleur.  Dat valt helaas allerminst uit te sluiten, want “oude vormen en gedachten” sterven soms langzaam.

Lees ook hoe sp.a-voorzitter John Crombez de Hasseltse sjerp aan CD&V geeft in ruil voor machtsdeelname in 2018.

Lees in deze reportage hoe de inwoners van Hasselt met verbazing naar het politieke steekspel kijken: "Nadja wie?" (+)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234