Donderdag 17/06/2021

AnalyseLoonoverleg

Waarom het loonoverleg een zware test is voor Vivaldi

Manifestanten voeren actie in Brussel tijdens de nationale staking. . Beeld Photo News
Manifestanten voeren actie in Brussel tijdens de nationale staking. .Beeld Photo News

De nationale staking over het loonoverleg confronteerde de regering-De Croo voor het eerst met haar grote ideologische spanwijdte. De eerste barsten zijn een feit.

Gesloten supermarkten, geschrapte treinen en tientallen bedrijven zonder personeel. Ondanks de lockdown werd de nationale staking van de christelijke vakbond ACV en de socialistische vakbond ABVV behoorlijk opgevolgd. De eis voor meer loon was in de eerste plaats gericht tot de werkgevers, maar ook tot de politiek. “Er zal een en ander nodig zijn uit de regering om deze situatie te deblokkeren”, zei Marc Leemans van het ACV.

Toen half januari duidelijk werd dat het tweejaarlijkse loonoverleg tussen vakbonden en werkgevers muurvast zat, trokken minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS) en premier Alexander De Croo (Open Vld) het dossier naar zich toe. Ze werkten een compromis uit dat voor alle partijen verteerbaar was.

Aan de ene kant konden de liberalen gerust zijn: de loonwet uit 1996, die de concurrentiepositie van ons land moet beschermen, bleef overeind. Aan de andere kant legde de regering de nodige soepelheid aan de dag om wat meer opslag toe te staan. Ze beloofde het via omzendbrieven mogelijk te maken voor bedrijven om toch iets extra’s te geven aan hun personeel, boven op de maximale loonstijging van 0,4 procent die eerder was vastgelegd. In de vorm van een winstbonus, onder andere. Een soort eenmalige omzeiling van de wetgeving.

Het pact ligt politiek erg gevoelig. Dwars door de discussie over de loonwet loopt immers een socio-economische breuklijn die de regering in tweeën splijt. Enerzijds heb je de socialisten en de groenen, die opgezweept worden door de syndicale woede en door het succes van de extreemlinkse PvdA/PTB. Anderzijds heb je de liberalen, die de hete adem van de werkgevers en van de rechtse oppositie voelen.

In de hoop een clash te vermijden, schaarden beide kampen zich met frisse tegenzin achter het compromis. Intussen liep Dermagne zich het vuur uit de sloffen om de vakbonden en de werkgevers mee achter de deal te scharen. Maar de vakbonden spelen het bikkelhard. Ze eisen dat de linkse partijen in de regering-De Croo komaf maken met een verstrenging van de loonwet door de regering-Michel in 2017.

Sjoemelsoftware

Volgens de vakbonden zit die wet vol ‘sjoemelsoftware’ om de werkgevers te bevoordelen. Ook eisen ze dat het overleg over de loonmarge losgekoppeld wordt van de discussie over de welvaartsenveloppe, een pot van 700 miljoen euro waarmee de sociale partners de uitkeringen en de pensioenen kunnen verhogen. De werkgevers houden die discussie tegen zolang de vakbonden dwarsliggen in het loonoverleg.

Dat de vakbonden het hard spelen, is logisch. Dat ze erin slagen om barsten te slaan in het compromis van de regering is dat niet. PS-voorzitter Paul Magnette liet als eerste partijvoorzitter weten dat hij “voor 200 procent” achter de staking stond, hoewel zijn eigen PS-minister het compromis had uitgewerkt.

Nadien vielen de andere dominosteentjes een na een om. Groen-voorzitter Meyrem Almaci schaarde zich in De Standaard achter een aantal eisen van de stakers. En hoewel voorzitter Conner Rousseau zich kritisch uitliet over de staking, stuurden ook de Vlaamse socialisten via minister en vakbondsboegbeeld Meyrem Kitir de boodschap de wereld in dat “eerlijke en deftige lonen” een redelijke eis zijn.

Voor premier De Croo komt het er nu op aan om de boel bij elkaar te houden. Voorlopig lijkt dat te lukken. Ondanks de uitlatingen van de partijen stellen hun vicepremiers in de kern het regeringscompromis niet openlijk in vraag. “Iedereen zit nog steeds op dezelfde lijn”, bevestigen regeringsbronnen. De hoop is nu vooral dat de sociale partners terug rond de tafel gaan en zelf deze brand blussen.

Voorproefje

Dat de zenuwen strak gespannen staan, blijkt wel uit de irritatie bij de andere meerderheidspartijen over de vraag van Almaci om de discussies over het loonoverleg en de uitkeringen van elkaar los te koppelen. Wie daar hardhandig op ingrijpt, haalt zich volgens de anderen onnodige miserie op de hals. Hoe langer dit aansleept, hoe groter de kans dat partijen zich door de eigen achterban laten opzwepen.

Vicepremier Vincent Van Peteghem (CD&V), zelf gematigd in deze discussie, vindt het volgens zijn woordvoerder “geen goede zaak” als deze discussie straks terug op de regeringstafel komt. Ook Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert pleit ervoor het hoofd koel te houden: “Als het de bedoeling is om een stresstest te organiseren voor deze regering, dan begrijp ik dat niet. Deze regering luistert sowieso naar de sociale partners.”

Voor de regering-De Croo is dit een symbolisch moment. Voor het eerst sinds haar aantreden wordt ze geconfronteerd met haar brede ideologische spanwijdte. Dat de combinatie van zeven coalitiepartners niet evident zou worden, wist iedereen van bij het begin. Tot nu toe bleven deze ideologische verschillen grotendeels onzichtbaar. Iedereen schaarde zich samen achter hetzelfde doel: het coronavirus verslaan.

Naarmate de crisis minder acuut wordt, zullen deze verschillen toch meer en meer komen bovendrijven. Gooi er ook nog een grote fiscale hervorming, een aantal gevoelige maatregelen rond de pensioenen en de arbeidsmarkt bovenop, en je weet dat dit nog maar een voorproefje is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234