Zondag 18/04/2021

Analyse

Waarom het enkel kon mislopen voor Ted Cruz

null Beeld getty
Beeld getty

De weg ligt open voor 'The Donald', nu Ted Cruz er de brui aan geeft. Indiana bleek diens Waterloo. Was het toch die diepgewortelde haat van het establishment die hem de das omdeed? Of kon Cruz gewoon de tegenstrijdigheden in zijn campagne niet meer verhullen? Dit zijn de redenen voor zijn haast onvermijdelijke ondergang.

"Indiana is nog het enige wat tussen ons en de afgrond staat", zo beweerde Ted Cruz ietwat pathetisch over deze primary. Die politieke afgrond was volgens hem Donald Trump, de man die zopas meer dan 50 procent van de stemmen binnenhaalde in Indiana. Cruz, die in Indiana met 36,6 procent nog niet aan de enkels reikte van Trump, gooide bij het horen van dat nieuws de handdoek. "Vanaf het begin heb ik gezegd dat ik zou verderdoen zolang er een kans was op overwinning. Vanavond moet ik met pijn in het hart meedelen dat die kans er niet meer is."

Niet dat hij niet geprobeerd had in Indiana. Integendeel: Cruz had zowat alles uit de kast gehaald om die cruciale staat voor zich te winnen. "Soms kan je alle juiste zetten doen en toch verliezen", zo verwoordde een campagnemedewerker het. Maar was dat wel zo? Heel wat analisten zien het anders: de Cruz-campagne in Indiana liep op vele vlakken vreselijk mis.

De Kasich- en Fiorina-kemels

Cruz kreeg aanvankelijk wat hij vroeg, een één-tegen-éénmatch tegen Trump, omdat John Kasich had toegezegd om in Indiana geen campagne meer te voeren. In ruil daarvoor zou Cruz zich wat meer gedeisd houden in Oregon en New Mexico. Maar terwijl Trump deuken trapte in die strategie door de twee tegenkandidaten weg te zetten als 'typische politieke opportunisten', was het Kasich zelf die Cruz' banden lek zette. Want tegenover zijn eigen fans benadrukte de gouverneur van Ohio plots dat, hoewel hij geen campagne voerde, ze wel degelijk voor hem moesten stemmen. Cruz probeerde de schade te beperken met de boodschap dat "er helemaal geen alliantie was", maar dat leverde hem alleen de stempel 'leugenaar' op vanuit het Kasich-kamp.

Intussen smeet Cruz met zijn campagnegeld om Indiana over de streep te trekken. Op vlak van tv- en radiospotjes kon niemand tegen hem op. Hij onthulde met voormalig kandidate en ex-CEO van HP Carly Fiorina zelfs zijn toekomstige vice-president. Erg slechte timing, zo bleek. Niet zozeer omdat Fiorina bij een van haar optredens voor Cruz van het podium viel - een filmpje dat uiteraard viraal ging én door Trump werd gebruikt om Cruz uit te lachen. Wel omdat Cruz nu plots de onpopulariteit van Fiorina leek te omarmen én hij er zich voor moest verantwoorden. Nog altijd zien veel Amerikanen haar als de vrouw die als HP-opperhoofd duizenden Amerikaanse jobs naar India versluisde.

John Kasich. Beeld EPA
John Kasich.Beeld EPA

In kaart

Wie won welke staat? Ontdek het op onze interactieve kaarten.

null Beeld

"Ellendige klootzak"

Als klap op de vuurpijl was er de afrekening die Cruz nog te goed had van voormalig Speaker of the House John Boehner. Net op de dag dat Fiorina als Cruz' vicepresident werd gelanceerd, noemde Boehner hem "Lucifer in hoogsteigen persoon". "Ik heb Democratische vrienden en Republikeinse vrienden. Ik kan met bijna iedereen opschieten, maar nooit in mijn hele leven heb ik met een grotere ellendige klootzak gewerkt." Zo, die kon tellen.

Het is meer dan die ene uitspraak. Boehners aanval illustreert de diepgewortelde haat die heel wat Republikeinen voelen voor Cruz. Die haat dateert zeker van 2013, toen Cruz elk compromis van Boehner met president Obama over de gezondheidsverzekering 'Obamacare' onmogelijk maakte. De Texaanse senator werkt zo haast eigenhandig de 'government shutdown' van oktober 2013 in de hand. Het levert Cruz nationale bekendheid op, maar ook ettelijke vijanden binnen zijn partij. Grote namen als John McCain en George W. Bush spreken in de jaren die volgen hun minachting voor hem uit.

Precies die Republikeinse haat heeft de hele campagne van Cruz overschaduwd. Cruz ging het zelfs als een pluim op zijn hoed dragen - 'kijk hoe anti-establishment ik ben' - maar ironisch genoeg had hij die partij-elite nodig om het te kunnen halen tegen Trump. Het is een tegenstelling die hij nooit echt kon overwinnen. Het bewijs: ondanks de vrij forse '#NeverTrump'-beweging binnen de partij wist hij bitter weinig van die stemmen te bemachtigen.

"Lying Ted"

Ook andere tegenstrijdigheden bleven wringen: enerzijds wierp Cruz zich op als de devote, betrouwbare kandidaat, maar anderzijds verspreidde hij leugens over tegenkandidaten. Trump maakte daar handig gebruik van door Cruz' motto 'TrusTED' te vertalen naar 'Lying Ted'. Flauw, da's waar, maar het bleef aan hem kleven.

Toen Trump Cruz' vader gisteren linkte aan de moord op JFK, viel de Texaan door de mand. Trump was plots "een pathologische leugenaar", een "flirt", "een ongeziene narcist" en "uiterst immoreel". "Dit is wat ik écht denk", klonk het. Nog geen half jaar eerder had Cruz zijn tegenkandidaat bestempeld als 'schitterend'. Dat kon iedereen nu kaderen met de bijgedachte "in de hoop er zelf voordeel uit te halen".

En nog zo'n dubbelzinnigheid: Cruz wilde wel de stem van het volk zijn maar liet niet na om, terend op zijn reputatie van bolleboos, hoog van de toren te blazen. Het ging wat te veel over hemzelf, zo leek het vaak. Qua narcisme hoefde Cruz echt niet onder te doen voor zijn New Yorkse tegenpool.

Nieuwe poging?

Ach, je kan het kapotanalyseren. Feit is dat Cruz had gehoopt de conservatieve, blanke stemmers voor zich te winnen. En dat deed hij niet, of onvoldoende. Want het grote kiespotentieel dat er volgens hem in de 'evangelicals' (de evangelische protestanten in de VS, nvdr) zat, ging voor een opvallend groot deel naar Trump. Ja, dat leest u goed: een man die aan zijn derde huwelijk bezig was en zich op de borst klopte over zijn seksuele uitspattingen, scoorde wél bij de conservatiefsten in Amerika.

Op korte termijn geen president Ted Cruz dus. Dan maar die "afgrond" waar hij naar verwees? In elk geval zijn de kenners het er wel over eens dat Cruz gebeiteld zit voor een eventuele tweede poging, in 2020. Tenslotte heeft hij 11 overwinningen op zijn teller staan in deze voorverkiezingen. "Onze beweging zal blijven bestaan", klonk het bij zijn afscheidsspeech. "Ik geef u mijn woord dat ik deze strijd zal verderzetten met al mijn kracht en kunde."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234