Zaterdag 24/07/2021

InterviewLudo De Witte

Waarom het een goede zaak is dat de tand van de vermoorde premier Lumumba pas volgend jaar terugkeert naar Congo

Congolees premier Patrice Lumumba na zijn arrestatie op 1 december 1960. Op 17 januari 1961 werd hij vermoord. Beeld AFP
Congolees premier Patrice Lumumba na zijn arrestatie op 1 december 1960. Op 17 januari 1961 werd hij vermoord.Beeld AFP

Al jaren wacht de familie van de Congolese ex-premier Patrice Lumumba op de teruggave van zijn resten. Door een derde coronagolf in Congo wordt er gekeken om de plechtigheid volgend jaar te laten doorgaan. Het is beter zo, vindt socioloog Ludo De Witte, die zich al decennia met de zaak bezighoudt.

Waarom vindt u het goed dat de plechtigheid, die normaal op 21 juni zou doorgaan, uitgesteld wordt?

“De officiële reden is dat Congo nu kampt met een derde golf. Maar ook het mausoleum in Kinshasa waar men de resten van Lumumba zal opbaren, is nog niet klaar. Op die plaats staat al een beeld van Lumumba, maar dat is totaal verwaarloosd. De werkzaamheden om dat mausoleum op te richten, zijn nauwelijks begonnen. Dus is de langere voorbereidingsperiode welgekomen. Zeker voor de familie is het belangrijk dat het mausoleum in orde is.”

De repatriëring van de tand en andere relikwieën van Lumumba die politiecommissaris Gerard Soete bijhield, is een zeer gevoelig dossier. Hoe speelt dat in Congo?

“Congolese leiders hebben zich vroeger ook al met Lumumba proberen te verbinden. President Mobutu verklaarde hem een héros national. Joseph Kabila heeft het geboortedorp van Lumumba, Onalua, omgedoopt tot Lumumbaville.

“Ook voor de huidige president Félix Tshisekedi is de teruggave van de stoffelijke resten een manier om zich met zijn aura te omgeven. Het is dus ook een politieke operatie. Bovendien is het voor Tshisekedi belangrijk dat er een bezoek van koning Filip aan Congo komt, door het prestige dat een koninklijke visite met zich meebrengt.

“Lumumba is een icoon in heel Afrika. Hij is een centraal figuur van het panafrikanisme (het idee dat zwarte mensen wereldwijd samen voor hun belangen moeten opkomen en strijden tegen onderdrukking, YV). In enquêtes komt hij steevast naar voren als een van de grootste Afrikaanse persoonlijkheden, na Nelson Mandela.”

Ludo De Witte met Guy Lumumba, de zoon van de voormalige Congolese premier, in 2010. Beeld BELGA
Ludo De Witte met Guy Lumumba, de zoon van de voormalige Congolese premier, in 2010.Beeld BELGA

In ons land veroorzaakt de moord op Lumumba nog altijd beroering. Nadat presentatrice Julie Van den Steen, de kleindochter van Soete, in een programma over haar opa gesproken had, werd ze aangevallen. Hoe moeten we met dat verleden omgaan?

“België moet eindelijk erkennen dat het een concrete verantwoordelijkheid draagt voor de moord op Lumumba en zijn excuses aanbieden. De brief die koning Filip geschreven heeft, waarin hij zijn ‘diepste spijt’ betuigt over het koloniale verleden, is een goed signaal. Maar het is niet genoeg.”

Wat moet er dan precies gebeuren?

“De moord op Lumumba is begin jaren 2000 onderzocht door een parlementaire onderzoekscommissie, die sprak van een ‘morele verantwoordelijkheid’ in de moord op de ex-premier. Toen is er besloten om een stichting in zijn naam in het leven te roepen, waarbij familieleden van Lumumba aangesteld zouden worden als beheerders. Maar er is nooit geld naar die stichting gegaan. Ik vind dat België concrete daden moet stellen, zoals een financiële vergoeding voor de familie.

“Verder moet België ook symbolisch die schuld uitdrukken. Er is nu al een Lumumbaplein in Brussel, maar dat ligt tussen een taxiparking en de kleine ring en is maar enkele vierkante meters groot. Dat is een halfslachtige poging om toch maar iets te doen. Waarom wordt er geen monument opgericht om deze geschiedenis te herdenken?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234