Zaterdag 14/12/2019

Griekse crisis

Waarom het DDR-model de Grieken kan helpen, en nog 6 tips

Flesjes met wodka met het Grexit-logo, gecreëerd door de Duitser Uwe Dalhoff. Beeld REUTERS

Een 'Grexit' is rampzalig voor Griekenland en stort de eurozone in grote onzekerheid. Welke andere mogelijkheden zijn er? Zeven plannen die verder gaan dan wat de beleidsmakers nu voorstellen.

1. Voorwaardelijke kwijtschelding

Plan gesteund door: European Shadow Financial Regulatory Committee, onder wie de Tilburgse hoogleraar Harald Benink

Griekenland kan kwijtschelding krijgen van schulden, maar alleen nadat bepaalde hervormingen zijn doorgevoerd. Dit plan gaat ervan uit dat de Griekse staat, zoals iedereen verwacht, zijn schulden van in totaal 320 miljard euro nooit zal afbetalen. De crediteuren - de Griekse banken, de Europese instituten (EU-noodfondsen en ECB) en private schuldeisers zoals pensioenfondsen - kunnen daardoor beter nu al eieren voor hun geld kiezen. Elk jaar wordt vastgesteld of de Griekse regering aan bepaalde eisen heeft voldaan, waarna een deel van de schulden wordt kwijtgescholden. De Europese instituten moeten daarbij de beslissende rol spelen. Zij hebben nog 240 miljard tegoed van de Griekse staat.

2. Transferunie zoals bij het DDR-model

Plan gesteund door: Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung (DIW)

Deze week was het 25 jaar geleden dat de DDR - het voormalige Oost-Duitsland - verenigd werd met de Bondsrepubliek. Dat leidde tot een enorme inkomensoverdracht waarbij 1,5 biljoen euro van het Westen naar het Oosten vloeide.

Net als de DDR is Griekenland een verouderde en een niet-concurrerende economie die moet worden hervormd, schrijft directeur Marcel Fratzscher van DIW. Zonder een transferunie met West-Duitsland zou de DDR nooit van de schuldenlast zijn verlost. Zoiets zou ook voor Griekenland moeten gelden. Dus Griekenland als deel van het grote Europese rijk.

3. Alle schulden bij het noodfonds ESM

Plan gesteund door: Citibank-hoofdeconoom Willem Buiter

De Griekse staatsobligaties die de Europese Centrale Bank in onderpand heeft gekregen voor liquiditeitssteun aan de Griekse banken moeten worden overgedragen aan het noodfonds Europees Systeem Mechanisme (ESM). Griekse banken worden eenmalig geherkapitaliseerd, maar mogen in ruil daarvoor geen geld meer steken in obligaties of schatkistpapier van de eigen staat.

Hierdoor wordt de automatische correlatie tussen een bankroet van de staat en bankruns verbroken. De Griekse staat moet zichzelf weer zien te bedruipen op de kapitaalmarkt. De regering kan de wensen van het eigen volk uitvoeren en de banken kunnen worden gered zonder de regering te redden. De enige kosten zijn de herkapitalisatie van de banken, maar dat is een kleine prijs.

Beeld REUTERS

4. Alle schulden bij het IMF

Plan gesteund door: OK-Rating Institute van Willem Okkerse MBA

Beleggingsconsultant Okkerse wil dat de Europese Centrale Bank alle Griekse schulden overneemt van het noodfonds en die voor 60 procent van de waarde doorplaatst bij het IMF. Die laatste maakt daarvoor een herstructureringsplan, waarbij Griekenland over een periode van 60 jaar deze resterende schulden aflost tegen een laag rentepercentage. Griekenland moet wel uit de eurozone en de EU treden en de drachme invoeren.

De voordelen zijn dat Griekenland onder de autoriteit van het IMF blijft, Europa nog 60 procent van de schuld terugkrijgt en dat de Griekse economie langzaam uit het dal kan kruipen en het land zichzelf weer kan besturen. De nieuwe drachme zal naar verwachting zo'n 50 procent devalueren ten opzichte van de euro. Dat betekent een verdubbeling van de schuld in drachmes. Maar dat is te verhapstukken als in 60 jaar 2 procent per jaar wordt afgelost. Door de inflatoire werking zal de Griekse economie een flinke impuls krijgen.

5. Nieuwe leningen aan Griekenland

Plan gesteund door: Nobelprijswinnaars Paul Krugman en Joseph Stiglitz, gesteund door onder anderen de Nederlandse econoom Steven Brakman

In Griekenland is een sociaal-maatschappelijk drama gecreëerd, omdat in ruil voor nieuwe leningen een extreem pijnlijke bezuinigingsprogramma moest worden doorgevoerd. Hierdoor is de koopkracht met 25 procent verminderd en is het land in een neerwaartse spiraal terechtgekomen.

Die bezuinigingen moeten worden beëindigd, want het nationaal inkomen neemt erdoor af en daarmee ook de kans om schulden af te betalen. De huidige gigaschuld moet worden geherstructureerd door oude schulden kwijt te schelden en nieuwe leningen te geven voor investeringen in de verbetering van de economische infrastructuur, waardoor de economie daadwerkelijk concurrerend wordt.

6. Invoering parallelmunt zoals de bitcoin

Plan gesteund door: diverse instituten, tevens gepropageerd door de Nederlander André van Dam met zijn Matheo Solution

Griekenland blijft in de euro, maar voert in de binnenlandse economie een nieuwe munt in om de economische groei aan te zwengelen met nieuwe kredietvormen. Dat kan een IOU (I owe you) zijn - een schuldbekentenis zoals Amerikaanse staten die wel hebben, maar ook een digitale munt.

De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis schreef er eerder dit jaar iets over. Behalve dat er goederen en diensten in eigen land voor kunnen worden gekocht, kunnen er ook belastingen mee worden betaald. Het plan voor een parallelmunt is ook tot in detail uitgewerkt door de Nederlander André van Dam in wat hij de Matheo Solution (TMS) noemt. De euro blijft het enige betaalmiddel, maar als calculatie-eenheid voor prijzen en lonen kunnen landen zogenoemde NCU's (National Currency Units) als de eurogulden of de eurodrachme gaan invoeren.

Beeld REUTERS

7. Eurovakantie

Plan gesteund door: IFO, onder wie Hans Werner Sinn

De bekende Duitse econoom Hans Werner Sinn - baas van de denktank IFO, Institut für Wirtschaftsforschung - pleit voor een zogenoemde eurovakantie voor Griekenland. Deze eurovakantie zou moeten samengaan met een schuldreductie en EU-ondersteuningsprogramma waarmee Griekenland onder meer goedkope medicijnen zou kunnen importeren. Sinn krijgt onder anderen steun van de Franse ex-president Valéry Giscard d'Estaing.

In zijn plan verlaat Griekenland tijdelijk de euro en voert een eigen munt in, waarvan de waarde 50 procent zou zijn van de huidige euro. Als de economie weer concurrerend is geworden, moet Griekenland de mogelijkheid hebben terug te keren in de muntunie. Volgens Sinn zijn de schulden van Griekenland ondanks de bezuinigingen de afgelopen vijf jaar met 50 miljard gestegen tot 320 miljard euro en is de werkloosheid opgelopen van 11 naar 26 procent. Voorzetten van dat beleid heeft geen zin. Dat kost Duitsland 87 miljard euro, maar dat zal ook gebeuren als Griekenland binnen de muntunie blijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234