Zondag 15/12/2019

Natuur

‘Waarom geven we een wolf niet het recht om niet te worden gedood?’

Beeld Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek

Moeten na robots (DM 18/10) ook bomen rechtspersoonlijkheid krijgen? Daar pleit expert milieurecht Hendrik Schoukens voor. Aanleiding is een beslissing van een rechter dat een man uit Brugge zijn huis moet verkopen om de dwangsommen die de buren lieten opleggen omdat hij weigerde bomen te rooien te kunnen betalen.

U vindt dat bomen rechten moeten krijgen, schrijft u in een opiniestuk in De Standaard. Leg dat eens uit.

“Ons rechtssysteem is een menselijke constructie, gebaseerd op het idee van een sociaal contract. Dat geeft ons elk rechten en plichten. Dat concept van rechten is compleet vergroeid geraakt met de mens. Enkel de mens en menselijke constructies, zoals een bedrijf, hebben rechtspersoonlijkheid. Maar die kunnen we ook perfect aan de natuur toekennen.

“Neem het voorbeeld van de transportfirma Essers die een bos wilde kappen. Als iemand dat wilde bestrijden, dan moest een natuurvereniging op basis van haar statuten naar de rechter stappen. Daardoor zou het bijvoorbeeld een zaak tussen Natuurpunt en Essers worden. Door de natuur rechtspersoonlijkheid te geven, zou dat een zaak van het bos in kwestie tegen Essers kunnen zijn.”

Is dat niet absurd?

“Eigenlijk niet. Je ziet ook dat het debat in die richting evolueert. Neem de dood van de wolvin Naya, die bestempeld wordt als moord. De wetgeving verbiedt het nu al wolven te doden. Waarom geven we een wolf niet het recht om niet te worden gedood, en dus te mogen blijven bestaan? Om bij het voorbeeld van bomen te blijven: je merkt dat het Bosdecreet al jaren strikter wordt. We evolueren impliciet dus al in de richting van een wetgeving die de natuur meer rechten geeft.”

Maar een boom kan toch niet zelf naar de rechter stappen?

“Neen, dat klopt. In Ecuador, waar het concept al bestaat, kan elke activist namens de natuur naar de rechter stappen om die rechten af te dwingen. Het fundamentele obstakel om de natuur rechten te geven was tot nu toe dat die geen stem heeft. Het feit dat geesteszieken of een foetus rechten hebben, bewijst dat die redenering op zijn minst aan te vechten is. 

“Het onderliggende argument is dat rechtspersonen een vrije wil of intelligentie hebben. Als ik door een rood licht rijd, dan is het recht van oordeel dat ik ook de keuze had om dat niet te doen en word ik dus bestraft. Maar is onze vrije wil ook niet een deel van onze ‘natuurlijke conditie’, zoals Darwin lijkt te onderkennen?

“Bovendien is de definitie van intelligentie die we hanteren te eng: wetenschappelijk onderzoek toont dat bomen met elkaar communiceren via een miljoenen kilometers lang schimmelnetwerk net onder het aardoppervlak.” 

Wat zou dat dan exact inhouden? Dat we geen bomen meer mogen snoeien?

“Je mag niet denken in termen van wat je wel en niet mag. Het sluit ook niet uit dat nog bomen gekapt worden. Het vooronderstelt een verschillend paradigma, waardoor de uitkomst van afwegingen tussen natuur en economie mogelijk anders wordt.

“Je geeft die boom intrinsieke waarde en gaat er bijvoorbeeld van uit dat je een bos niet zomaar mag kappen om het elders opnieuw te planten. Natuurlijk zijn er afgeleiden mogelijk. Net zoals wij een recht op privacy hebben, dat onder bepaalde omstandigheden wel kan worden geschonden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234