Woensdag 29/06/2022

AchtergrondVuilnis

Waarom Gent het zwerfvuil laat liggen (en dat niet zal werken): ‘Zo gaat het nog smeriger worden’

Met het mooie weer verschenen hordes parkgangers in Gent en veranderde het Citadelpark in een vuilnisbelt. Beeld Twitter (Astrid De Bruycker)
Met het mooie weer verschenen hordes parkgangers in Gent en veranderde het Citadelpark in een vuilnisbelt.Beeld Twitter (Astrid De Bruycker)

Het laten liggen van zwerfvuil in de hoop dat mensen hun afval gaan opruimen, is geen oplossing voor het afvalprobleem. Dat zeggen experts na de beslissing van het Gentse stadsbestuur om voortaan geen zwerfvuil meer op te ruimen in het Citadelpark.

Samira Atillah

Maandagavond besliste de Gentse gemeenteraad dat de Groendienst niet langer de hopen zwerfafval in een deel van het Citadelpark zal opruimen. Voortaan blijft het afval in het park gewoon liggen. Daarmee hoopt het stadsbestuur mensen aan te sporen om zelf hun vuilnis mee te nemen of weg te halen.

Maar werkt deze aanpak? Volgens professor in de gedragsbiologie Mark Nelissen (UAntwerpen) hangt dat af van enkele actoren. “De vraag is of de ‘vervuilers’ het Citadelpark beschouwen als hun territorium. Als ze het park als hun eigen ruimte zien, is de kans groter dat ze het afval gaan opruimen. Als ze geen affiniteit hebben met het park, gaan ze gewoon verder vervuilen.”

Een tweede factor is volgens Nelissen het belang van een voorbeeldfiguur binnen ‘de eigen groep’. “Als iemand van de parkbezoekers geregeld afval opruimt en anderen van ‘de groep’ dat gedrag zien, kan dat door het groepsgevoel worden nagebootst. Zo wordt de kans op slagen ook groter.”

Omgevingsnorm

Maar of er straks een voorbeeldfiguur zal opstaan, moet nog blijken. Ondertussen zal het park verder bevuild worden, weten andere onderzoekers. “Ik ben ervan overtuigd dat de oplossing van het stadsbestuur niet zal werken”, zegt gedragseconoom Mathias Celis (UGent), die al lang onderzoek doet naar overlastgedrag. “Uit onderzoek blijkt dat mensen die overlast plegen, vaak geen duidelijke attitudes of weloverwogen meningen hebben over waarom ze al dan niet gaan sluikstorten. Het gedrag wordt vaak getriggerd door de omgevingsnorm.”

Dat betekent volgens Celis in de praktijk dat als je op een locatie komt waar je overlast ziet een omgevingsnorm wordt opgeroepen, waardoor anderen ook dat gedrag gaan stellen. “Ik verwacht dat dus ook in het Citadelpark. Er zal nog meer afval bijkomen, want de norm wordt op deze manier gezet.”

Jan Verheyen, woordvoerder van de Vlaamse afvalstoffenmaatschappij OVAM, treedt Celis bij. “Het verlaagt enkel de drempel voor anderen om zelf te sluikstorten. Dat blijkt uit alle onderzoeken.”

Nudging

Wat werkt dan wel? Volgens Celis brengt ‘nudging’ soelaas. Deze techniek, waarbij slimme trucjes gebruikt worden om gedrag te veranderen, blijkt uiterst effectief. “In Engeland hebben ze bijvoorbeeld enkele vuilnisbakken felgeel geschilderd.” Ook sprekende vuilnisbakken, bijvoorbeeld of getekende voetstappen naar vuilnisbakken passen het gedrag van mensen aan.

Volgens Verheyen moet er wél degelijk opgeruimd worden, zoals voorheen. “En er moet ook nog meer ingezet worden op preventie. Maar ook communicatie, een goede infrastructuur en een goed ophaalsysteem zijn effectief. Tot slot kan hardhandig optreden en boetes geven ook werken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234