Zaterdag 04/12/2021

Waarom genoegen nemen met half werk?

Manu Claeys en Wim Van Hees

Manu Claeys en Wim van Hees doorprikken ‘die ene grote kromme redenering’ in de Oosterweelbeslissing

zijn respectievelijk lid van de actiegroep stRaten-generaal en Ademloos. Guido Verbeke en Peter Verhaeghe tekenen mee.

Hoe evalueren de twee grote Antwerpse actiegroepen gezamenlijk de regeringsbeslissing in het Oosterweeldossier? Heel wat kritischer dan in hun eerste reacties voor camera en microfoon, zo blijkt. ‘U hoeft het van ons niet aan te nemen, maar het BAM-tracé (tunnel of brug) deugt écht niet’.

Wij zijn opgetogen omdat het schrappen van de Lange Wapper een feit is. Het politieke autisme daarover is eindelijk doorbroken. We zijn ook verheugd omdat tunneltechnologie dan toch meegenomen zal worden bij het vermijden en wegwerken van snelwegen als stadskankers.

Dit zijn twee onwaarschijnlijk belangrijke resultaten van een jarenlange strijd. Bonus daar bovenop is de geplande afbraak van het viaduct van Merksem dat vervangen zal worden door een stadsvriendelijker alternatief.

Maar daar eindigt voorlopig het positieve aan dit verhaal. Want voor de 5 miljard euro die de Vlaamse regering nu - terecht - uittrekt voor een Masterplan 2020 kan je immers een echt verstandig project bouwen in plaats van wat momenteel voorligt. Wij strijden al jarenlang tegen gemiste kansen. Waarom zouden we dan nu genoegen nemen met half werk?

Laten we even die ene grote kromme redenering in de regeringsbeslissing doorprikken. Alle regeringspartijen hebben inmiddels de mond vol over het omleiden van doorgaand verkeer rond de stad. Maar tegelijk houden ze ook allemaal vast aan het BAM-tracé, dat dit verkeer net in de stad houdt. In het nieuwe Masterplan 2020 staat ondubbelzinnig dat dit tracé “deel is van het TERN netwerk” - het trans-Europese netwerk - en dat het bedoeld is voor vrachtwagenverkeer. Of het nu een brug of een tunnel wordt: de doorgaande verkeersstromen belanden uiteindelijk dus toch weer op de Antwerpse ring, in volle stad. Het Antwerpse stadshart blijft bijgevolg de draaischijf voor de Europese logistiek. Om die functie op te nemen moet ook de hele Antwerpse ring in capaciteit verbreed worden. Eufemistisch wordt deze operatie het aanleggen van de Groene Singel genoemd. We zijn dan wel af van het viaduct van Merksem, maar de rest van de Antwerpse ring zal overal worden verbreed tot op sommige plekken 19 rijstroken.

We weten het: politieke compromissen leveren zelden schone kinderen op, en er was nu eenmaal een politieke partij die vasthield aan dat BAM-tracé. Maar een beetje logica is toch wel een minimum.

U hoeft het van ons niet aan te nemen, maar het BAM-tracé (tunnel of brug) deugt echt niet. Precies daarom werd bij de volksraadpleging een vraag voorgelegd over “het huidige voorziene tracé tussen Zwijndrecht/Linkeroever en Merksem/Deurne” en niet over de keuze tussen een brug of een tunnel. Sinds oktober 2008 zijn niet minder dan zeven onafhankelijke studies publiek gemaakt waaruit telkens weer blijkt dat het sluiten van de ring via het BAM-tracé geen afdoend antwoord biedt op de mobiliteitsproblematiek. Alles bij mekaar voldoende stof om het BAM-tracé zonder verpinken te schrappen, zou je denken. Maar sommige politici zijn blijkbaar alleen onder de indruk van studies die hun eigen logica bevestigen.

Lessen trekken uit het verleden, het is geen politieke specialiteit. In de jaren tachtig werd een stukje grote ring rond Antwerpen aangelegd: de R2 met de bekende Liefkenshoektunnel. Die ‘grote ring’ houdt nauwelijks doorgaand verkeer weg van de bestaande ring, omdat ze een grote ring is met te korte beentjes. Om die fout niet nog eens te maken schoof Forum 2020 recentelijk de randstedelijke verbindingssnelweg tussen Wommelgem en Merksem (de zogenaamde oostelijke bretel A102) naar voor als deel van een groter geheel, met name een volledige noordelijke bypass rond de stedelijke agglomeratie.

Die A102 is nu mee opgenomen in het Masterplan 2020. Dat is een goede zaak. Maar opnieuw durft men niet verder te gaan dan het bouwen van alleen dat stukje grote ring. De A102 zal net zomin als de R2 met Liefkenshoektunnel een echte bypass rond de stad vormen. Ze legt alleen een directe verbinding tussen de haven en de Kempen. Op zich verdienstelijk, maar waarom toch steeds half werk? Het geld dat nu in het BAM-tracé geïnvesteerd dreigt te worden kan veel beter renderen wanneer je het investeert in een echte grote ring in het noorden.

Uit geheim gehouden verkeerssimulaties over een dergelijke noordelijke bypass blijkt dat een volledige noordelijke bypass goed scoort bij het omleiden van grote stromen doorgaand verkeer. Bij verzoek om deze simulaties kregen we vorige week een weigering: de simulaties waren “vertrouwelijk”. Hoe kunnen tellingen van voertuigen vertrouwelijke materie zijn? Dit creëert de indruk dat men wilde vermijden dat zo’n noordelijke bypass nog vóór de regeringsbeslissing als volwaardig alternatief werd beschouwd.

Tot op heden werd geen enkel punt van kritiek op een noordelijke bypass gestaafd. Toch haalde dit alternatief de onderhandelingstafel niet. Opnieuw is dit enkel te begrijpen binnen de politiek bepaalde marges van de onderhandelingen: ‘Laten we afspreken dat we minstens vasthouden aan het BAM-tracé’. Met zulke afspraken ben je niet op zoek naar echte oplossingen.

Op 30 maart 2010 zijn een aantal grote taboes gesneuveld aan de onderhandelingstafel. We zijn daar oprecht verheugd om. Maar dat laatste, allesbepalende taboe - het opgeven van dat ene tracé - blijft voorlopig te hoog gegrepen.

Handelen met kennis van zaken is belangrijk. De enige logische en correcte optie in deze fase van het Oosterweeldossier is dan ook: tegelijk en parallel met de verdere technische uitwerking van de vier tunnels uit het Masterplan 2020 ook de noordelijke bypass van Forum 2020 op zijn werkelijke merites beoordelen. Beste regering, maak gebruik van die paar maanden die politiek gewonnen zijn om ook dat huiswerk te maken. Je verliest er geen extra tijd mee. Je wint er alleen kennis bij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234