Zondag 20/10/2019

Waarom gaan de Thai alweer de straat op? Vijf vragen over de protesten

Thaise demonstranten Beeld ANP

De betogers in Thailand zetten hun protestacties tegen de regering voort. Zij hebben drie ministeries omsingeld. De regering kondigde deze week noodwetgeving aan om de protesten te beteugelen, maar premier Yingluck Shinawatra gaat geen geweld tegen de demonstranten gebruiken. Vijf vragen over de protesten in Thailand.

Waar wordt tegen geprotesteerd?
De belangrijkste reden van de betogers om de straat op te gaan is een omstreden - en inmiddels ingetrokken - amnestiewet. Die wet zou oud-premier Thaksin Shinawatra, de broer van de huidige premier Yingluck Shinawatra, in staat stellen uit ballingschap naar Thailand terug te keren zonder dat hij een gevangenisstraf hoeft uit te zitten.

De oppositie beschuldigt de regering van omkoping en pogingen om Thaksin vrij te pleiten. Maar de regering zal het debat overleven, omdat Yingluck Shinawatra's partij een ruime meerderheid heeft. "Het is niet gemakkelijk van het Thaksinregime af te komen", aldus oud-vicepremier Suthep Thaugsuban, die de protestbeweging leidt.

Hoewel Thaksin dus in ballingschap in Dubai woont, reikt zijn invloed nog steeds tot in Bangkok. Hij bestuurt zijn partij op afstand, en in de ogen van zijn tegenstanders is zus Yingluck niet meer dan een marionet.

Beeld ANP
 
Het is niet gemakkelijk van het Thaksinregime af te komen
Oud-vicepremier Suthep Thaugsuban

Wie is Thaksin Shinawatra en waarom mag hij niet terugkeren?
Met populistische maatregelen als goedkope leningen voor boeren en gesubsidieerde gezondheidszorg en cadeautjes voor de kiezer had Thaksin Shinawatra zich zeer populair gemaakt onder het electoraat. In 2001 werd hij premier en hij kreeg veel steun, vooral van het armere deel van de Thaise bevolking.

De oppositie, die vooral bestaat uit de 'stadse' elite in Bangkok, werd met de komst van Shinawatra buitenspel gezet. Zij moest toezien hoe Thaksin steeds meer macht naar zich toetrok. In 2006 forceerde de oppositie met straatprotesten een militaire coup. Thaksin werd afgezet, en in een omstreden rechtszaak veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf. Hij verliet Thailand voor de uitspraak en leeft sindsdien in ballingschap in Dubai.

Oud-premier Thaksin Shinawatra Beeld ANP

Hoe kon zijn zus ondanks alle tegenstand toch premier worden?
Bij de volgende twee verkiezingen werd duidelijk dat ook zonder Thaksin Shinawatra zijn partij kon rekenen op grote steun onder de bevolking. Allebei de verkiezingen werden met overmacht gewonnen.

De verliezende oppositie ging eerder al de straat op. In 2008 werden zelfs de vliegvelden van Bangkok bezet. Een coup bleef toen uit, maar er werden wel twee Thaksin-gezinde premiers aan de kant gezet. Een van hen werd door een rechtbank uit zijn ambt gezet omdat hij een kookshow op de televisie had gepresenteerd.

Ook werd Thaksins partij ontbonden, maar dat bleek geen oplossing voor de oppositie: Thaksin richtte gewoon een nieuwe partij op.

Premier Yingluck Shinawatra Beeld ANP

Hoe verlopen de demonstraties?
"Ga naar elke verdieping, ga iedere kamer binnen, maar laat alles heel", gaf protestleider Suthep Thaugsban zijn achterban mee. "Het Thaksin-systeem kan zo niet meer aan de slag."

Bij de demonstratie van zondag telden politie en media zo'n honderdduizend mensen (al telden de organisatoren zelf er een miljoen). Maandag waren het er al een stuk minder: enkele tienduizenden, maar hun acties waren des te venijniger. Zij zwermden uit en belegerden hoofdkwartieren van media die hen niet bevielen, zij bezochten hoofdkwartieren van leger en politie, en zij bezetten uiteindelijk het ministerie van Financiën. Later op de avond drongen zij bovendien binnen in het ministerie van Buitenlandse Zaken. Daar stuurden zij alle ambtenaren weg met de boodschap dat zij dinsdag maar thuis moeten blijven.

De regering kondigde deze week noodwetgeving aan om de protesten te beteugelen, maar premier Yingluck Shinawatra gaat geen geweld tegen de demonstranten gebruiken. Om de protesten te smoren stemde de senaat begin deze maand al tegen de omstreden amnestywet die Thaksin in staat moest stellen terug te keren, maar die nu dus is afgeblazen.

Beeld ANP

Hoe gaat het nu verder?
De oppositie heeft opnieuw een aantal rechtszaken lopen. De kans bestaat dat Yinglucks partij wederom wordt ontbonden. Een andere mogelijkheid is dat haar parlementariërs hun zetel kwijtraken. Als dat gebeurt kan het zo zijn dat oppositieleider Abhisit Vejjajiva met een handjevol democraten in het verder lege parlement opnieuw de macht overneemt.

Volgens Thitinan Pongsudhirak, de meest vooraanstaande politiek analist, is dat zelfs meer dan mogelijk: hij voorziet dat Yingluck de jongste aanval van de oppositie gaat verliezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234