Donderdag 01/12/2022

Delhaize-Ahold

Waarom fusies tussen Belgische en Nederlandse bedrijven geen makkie zijn

null Beeld Foto An-Sofie Kesteleyn
Beeld Foto An-Sofie Kesteleyn

Fusies tussen Nederlandse en Belgische bedrijven lopen lang niet altijd goed af. Albert Heijn en Delhaize zijn gewaarschuwd: alle clichés over de cultuurverschillen kloppen.

PETER DE GRAAF

Als een manager vrijdagmiddag om half vijf aan zijn Nederlandse secretaresse vraagt of ze nog even een document kan uittikken, zal zij waarschijnlijk zeggen: 'Nee, dat lukt me niet meer. Ik doe het maandagmorgen wel.' Een Belgische secretaresse zal, aarzelend, antwoorden: 'Ja-aa.' Want nee zeggen vindt ze onbeleefd. Maar ze doet het vervolgens toch niet.

In Vlaanderen kan ja dus ook nee betekenen. Aan de intonatie van het 'ja' moet het ware antwoord worden afgeleid. Zo zijn er legio voorbeelden van cultuurverschillen tussen Belgen en Nederlanders, van het leugentje om bestwil (Nederlander: dat is liegen) tot het broodje kaas met karnemelk tussen de middag (Belg: dat is geen lunch).

De Groot-Nederlandse gedachte dat Nederlanders en Vlamingen eigenlijk één volk zijn, is een mythe. 'Er zijn in de wereld geen andere buurlanden die deels dezelfde taal spreken en toch zo van elkaar verschillen', zegt Marinel Gerritsen, emeritus hoogleraar interculturele communicatie aan de Radboud-universiteit in Nijmegen. 'We delen de taal, maar de cultuurkloof is gigantisch. Die gemeenschappelijke taal is eigenlijk een valkuil.'

Ze heeft jarenlang onderzoek gedaan naar de cultuurverschillen tussen beide landen. 'De Vlaming is, en dat horen ze natuurlijk niet graag, behoorlijk Frans', aldus Gerritsen. Dat begint al in het onderwijs: kinderen luisteren, maken braaf aantekeningen, maar worden niet geacht vragen te stellen of in discussie te gaan. Datzelfde geldt in de zorg: een assertieve patiënt die aan de tandarts vraagt wat hij gaat doen, wordt gezien als agressief en kritisch.

'De hiërarchie en machtsafstand zijn in België veel groter', zegt Gerritsen. Nederlanders tutoyeren hun meerderen, Vlamingen zeggen keurig u tegen hun baas. Het zal nog een hele klus worden die verschillen te overbruggen bij een samengaan tussen Ahold en Delhaize. 'Bij een Albert Heijn gaat de filiaalchef gewoon achter de kassa zitten als het druk is. Dat zie ik een chef bij Delhaize niet zo gauw doen.'

null Beeld ANP
Beeld ANP

Wantrouwen

Meerdere boeken zijn er al volgeschreven over de verschillen in volksaard. 'Die Ollanders' zijn direct, grof, onbeschoft en arrogant, vinden de Belgen. Belgen zijn indirect, behoedzaam, risicomijdend en laten nooit het achterste van hun tong zien, menen de Nederlanders. Het zijn clichés die nog steeds kloppen, zegt 'Nederbelg' Evert van Wijk, die er vijf jaar geleden een boek over schreef: Waarom Belgen niet kunnen voetballen en Nederlanders nooit wereldkampioen worden.

Van Wijk, communicatieadviseur en al 25 jaar woonachtig in België: 'Vlamingen hebben een enorm wantrouwen jegens Nederlanders. Een gezegde hier luidt: als een Ollander je niet bedrogen heeft, dan is hij het vergeten. In Nederland geldt het adagium: ik vertrouw je, totdat het tegendeel bewezen is. In België: ik wantrouw u totdat het tegendeel bewezen is.'

Hij noemt zichzelf een 'bont en blauwe ervaringsdeskundige' in Nederbelgische betrekkingen. Hij nam eens een zakenrelatie mee naar een copieuze lunch en legde bij het dessert het contract op tafel. Helemaal fout. Bij een lunch praat je over voetbal, maar teken je geen papieren. 'België is een contactland, geen contractland.'

Belgische besluiten worden 'top-down' meegedeeld. In Nederland wil de baas nog weleens overleggen met zijn ondergeschikten. Een Nederlander komt direct voor zijn mening uit. 'Een Belg houdt zich op de vlakte en heeft meerdere meningen', aldus Van Wijk. 'Pas als hij niet anders kan, geeft hij een mening die hem het best uitkomt.'

null Beeld ANP
Beeld ANP

Angsthazen

De Vlaamse schrijver Tom Lanoye zei ooit over Nederlanders: 'Jullie zijn onze moffen.' Volgens Van Wijk is de kloof tussen beide landen de laatste jaren alleen maar groter geworden, vooral omdat de Vlamingen meer zelfvertrouwen hebben gekregen en minder opkijken tegen 'gidsland' Nederland.

'Vlamingen zijn angsthazen', zegt emeritus hoogleraar Gerritsen. 'Ze spelen altijd op safe. Ze gaan voor de merkartikelen en pakken liever een champagne dan een Spaanse cava.'

Dat geldt ook voor het voetbal, meent Van Wijk: 'Het gebrek aan ondernemerschap, het vermijden van onzekerheden, zie je ook terug op het voetbalveld. Ze gaan met z'n allen voor de goal liggen, maar vergeten dat je risico's moet nemen om te scoren. Nederlanders overdrijven daar juist in. Die willen mooi spelen, maar vergeten dat het draait om het resultaat.'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234