Woensdag 16/06/2021

Intercommunales

Waarom een watermaatschappij ook een kopieermachine verhuurt

De kantoren van Farys in de Stropstraat in Gent. Beeld Wouter Van Vooren
De kantoren van Farys in de Stropstraat in Gent.Beeld Wouter Van Vooren

In een ver verleden zorgde Farys enkel voor drinkbaar water, nu zet de intercommunale desgevraagd fiscale constructies op. Constructies die bovendien de Bijzondere Belastinginspectie niet zijn ontgaan. Hoe is het zover kunnen komen? 

Dat intercommunales waterhoofden zijn waardoor politici kunnen schnabbelen, beheerste de afgelopen dagen het nieuws. Bij het Oost-Vlaamse Farys zijn er maar liefst 392 bestuurders voor 784 personeelsleden. In het geval van deze intercommunale valt er echter nog een ander verhaal te vertellen: ze is het meest extreme voorbeeld van hoe een intercommunale ver buiten haar eigenlijke opdracht opereert. Oorspronkelijk zorgde Farys er enkel voor dat er in de aangesloten gemeentes water uit de kraan kwam, vandaag ‘handelt’ het in strooizout, kopieermachines en ander kantoormeubilair.

“Slechts 35 procent van de activiteit gaat nog naar drinkwater, de overige 65 procent bestaat uit andere activiteiten”, zegt Peter Reekmans, nationaal ondervoorzitter van LDD en burgemeester van Glabbeek. Hij schreef hierover in zijn boek Dorpstraat/Wetstraat.

Groepsaankopen

Steden als Blankenberge, Brugge, Middelkerke of Gent laten zelfs hun zwembaden en andere sportinfrastructuur door Farys beheren. In Gent heeft zelfs het Jan Palfijnziekenhuis er aandelen in. “Als gemeente hebben wij de plicht goedkoop aan ons gerief te geraken”, verantwoordt Janna Rommel-Opstaele zich, de burgemeester van Middelkerke (Open Vld). “Farys kan groepsaankopen doen voor heel wat gemeentes samen. Daardoor kunnen zij lagere prijzen bedingen bij de leveranciers. Als er iets hapert aan ons zwembad, kan Farys dat ook snel en makkelijk verhelpen.”

In Brugge overwegen ze nog twee extra zwembaden over te hevelen naar Farys, omdat ze zo tevreden zijn over de geleverde diensten. “Farys is uitgegroeid tot een dienstencentrale voor de gemeentes”, zegt de Brugse burgervader Renaat Landuyt (sp.a). “Vergelijk het met de federale politie die aankopen doet voor de lokale politie. Dat komt gewoon veel goedkoper uit.”

Ontsnappen aan begrotingsregels

Volgens LDD zijn die voordelige groepsaankopen echter niet het eigenlijke doel van Farys. Zo zouden gemeentes via Farys vooral willen ontsnappen aan de strenge begrotingsregels die Vlaanderen oplegt. Als Farys bepaalde projecten – of het nu een zwembad, weg of bibliotheek is – uitvoert, vallen ze immers buiten de begroting van de gemeentes.

“Zo kunnen ze schulden blijven maken die bepaalde gemeentebegrotingen gewoonweg niet meer toelaten”, zegt Reekmans. “De voorbije acht jaar gingen dertig gemeentes voor maar liefst 736 miljoen buiten hun gemeentebudgetten. Groen en N-VA mogen nu wel hoog van de toren blazen, maar ze zijn hier al jaren van op de hoogte. Omdat ze in de raad van bestuur van Farys een zitje hebben. Of omdat een van de gemeentes waar ze in de meerderheid zitten, ervan profiteert.”

PVDA voegt daar nog aan toe dat door de intercommunales ‘heel wat besluitvorming aan het zicht wordt onttrokken’. “Ik wil meer zijn dan klant bij de NV Termont”, klaagt Gents oppositielid Tom De Meester (PVDA) aan. “Ik heb toch een participatiever idee van democratie.”

Fiscale optimalisatie

Dat er 82 zwembaden en sporthallen in beheer zijn van Farys, ontging in de lente ook de Bijzondere Belastinginspectie niet. De BBI valt erover dat heel wat gemeentes via een ‘belastingconstructie’ van Farys minder btw moeten betalen. Dat zit zo: eigenlijk betaalt een gemeente net zoals gewone consumenten 21 procent btw, maar via Farys kan ze die recupereren van de schatkist. In zijn brochure maakte Farys zelfs openlijk reclame voor deze ‘fiscale optimalisatie’. Bij het waterbedrijf geven ze toe dat het onderzoek nog steeds loopt, en dat ze recent nog documenten hebben overgemaakt aan de belastinginspectie.

Ieper was de eerste stad waar de BBI over deze belastingtruc viel, en daar kwam het ondertussen tot een akkoord. Het gemeentebestuur gaf ook toe dat het om btw-misbruik ging. Blankenberge, daar gaat het om de bouw van de bibliotheek, besliste de zaak voor de fiscale rechtbank te beslechten.

“Wij blijven er echter bij dat dit honderd procent legaal is,” zegt Bruno Pessendorffer, woordvoerder van Farys. “In tegenstelling tot andere intercommunales houden wij ook een heel hoog investeringsritme aan en zorgen we voor veel tewerkstelling in de regio.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234