Woensdag 07/12/2022

Waarom een plakje ham nog geen sigaret is

Marleen Finoulst is coördinator 'Gezondheid en Wetenschap'. Patrik Vankrunkels-ven is directeur van het Belgisch Centrum voor Evidence-Based Medicine.

In de internationale pers heerste de jongste dagen hoogspanning over een mededeling die het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) van de Wereldgezondheidsorganisatie vandaag wereldkundig maakt. Het IARC zal rood vlees en bereide vleessoorten opnemen in de lijst van kankerverwekkende stoffen. Onder rood vlees wordt verstaan: runds- , lams- en varkensvlees. Bereiden wil zeggen: het roken van het vlees of toevoegen van zout, nitriet of andere chemicaliën (zoals bij spek, charcuterie, salami).

IARC hanteert vijf groepen. Groep 1 bevat momenteel 117 stoffen die als zeker kankerverwekkend worden beschouwd, onder andere benzeen, asbest, alcohol en sigaretten. De groep daaronder, groep 2A, bevat 74 stoffen die 'waarschijnlijk' kankerverwekkend zijn. De verwachting is dat de bereide vleessoorten in groep 1 zullen terechtkomen en rood vlees in groep 2A.

Is dit onrustwekkend nieuws? Wil dit zeggen dat het eten van een plakje ham gelijkstaat aan het roken van een sigaret? Onze Hoge Gezondheidsraad heeft hierover al uitgebreid gecommuniceerd in 2013 en zijn bevindingen gelden vandaag nog steeds. Rood vlees is een risicofactor voor darmkanker, een ziekte die jaarlijks zo'n 8.000 mensen treft in ons land.

Voor darmkanker bestaan evenwel diverse risicofactoren: aan sommige kunnen we niets doen (genetische aanleg), aan andere wel. Voor darmkanker bestaan er vijf gekende risicofactoren waar we iets aan kunnen doen en die alle een gelijkaardig effect hebben: overgewicht, roken, inactiviteit, alcohol en rood vlees. Elk van deze factoren zou het risico op darmkanker met 20 procent doen stijgen.

Het is duidelijk dat de impact van rood vlees niet te vergelijken is met de impact van roken op het risico op longkanker. Niets laat vermoeden dat we in 2050 met ongeloof zullen terugkijken op ons eetgedrag van rood vlees, zoals we nu wel doen met Johan Cruijff en zijn vroegere rookgedrag.

We weten al langer dat wie wekelijks veel vlees eet, dus meer dan een halve kilogram rood vlees en met rood vlees bereide charcuterie, zijn of haar risico op darmkanker verhoogt. Dat staat vast wanneer men de vleesconsumptie op bevolkingsniveau berekent. Als iedereen zich houdt aan maximaal 500 gram per week, verwacht men dat 10 tot 20 procent minder mensen darmkanker zullen krijgen, dat zijn er 1.200 per jaar. Maar dat zegt niets over het risico voor een individuele persoon.

Het is goed dat er meer inzicht komt in de verschillende oorzaken van kanker. Maar het is gevaarlijk om bij ieder nieuw inzicht enkel daarop te focussen en alle redelijkheid overboord te gooien. De bevolking wordt van het ene slechte nieuws naar het andere gekatapulteerd. Vooral voeding is daaraan onderhevig. Is melk slecht? Zijn gluten gevaarlijk? Zit vis vol kwik? Kippen vol dioxine? Het gevaar bestaat dat men ongevoelig wordt voor dit soort boodschappen of net met een permanente angst zit.

De wat alarmerende berichten over rood vlees veranderen eigenlijk niets aan het bestaande algemeen gezondheidsadvies: zorg voor een vezelrijke en evenwichtige voeding met voldoende variatie (dus ook vis, gevogelte, een dagje geen vlees); rook niet; als er alcohol wordt gebruikt, beperk dit tot twee à drie consumpties per dag voor mannen en tot één à twee consumpties per dag voor vrouwen; vermijd overgewicht; beweeg voldoende, bijvoorbeeld 150 minuten per week fiks wandelen. Als je dat al doet, ben je goed bezig en mag je ook morgen na de berichtgeving over rood vlees, best af en toe genieten van een biefstuk-friet met een pintje.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234