Woensdag 15/07/2020

Europa

Waarom Duitsland plots een reuzendraai maakt

Bondskanselier Angela Merkel.Beeld Odd Andersen/AFP Pool/dpa

Drastische gebeurtenissen rechtvaardigen drastische maatregelen, klinkt het in Berlijn. En dus zweren de Duitsers nu plots wel met de tot voor kort zo gehate eurobonds. Vanwaar de ommezwaai?

“Duitsland is onze belangrijkste bondgenoot”, zei de Nederlandse minister van Financiën Hoekstra twee maanden geleden nog in een interview met de Volkskrant. Het ging over de gemeenschappelijke afkeer van eurobonds, gemeenschappelijke schulden. Maar in twee maanden kan er veel veranderen, onder druk van een pandemie en een recessie die zijn gelijke in de recente geschiedenis waarschijnlijk niet zal kennen.

Duitsland heeft een reuzendraai gemaakt. Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron pleitten vorige week voor een herstelfonds ter waarde van 500 miljard, geleend op de financiële markten, waaruit voornamelijk het zwaar getroffen Zuid-Europa kan putten. Ze spraken van giften, niet van leningen.

Waarom is Duitsland omgedraaid? Aan die draai ligt een wezenlijk verschillende inschatting van de omvang van de gevolgen van de pandemie ten grondslag. Wie de Nederlandse premier Rutte hoort praten, of zijn Oostenrijkse collega Sebastian Kurz, krijgt de indruk dat ze denken dat de EU, zodra er een vaccin of medicijn is om het virus klein te krijgen, de draad weer op zal pakken waar het die in februari 2020 heeft laten liggen.

Passende antwoorden

Merkel ziet dat anders. Dit is de zwaarste crisis in de geschiedenis van de EU, zei ze twee keer tijdens de presentatie van het Duits-Franse plan. “En zo’n crisis vereist passende antwoorden.” De Duitse regering is overtuigd dat de EU op een belangrijk kruispunt staat, dat het om meer gaat dan ‘slechts’ het bestrijden van een pandemie en een recessie, dat de toekomst van de Europese samenwerking in het geding is.

Drastische gebeurtenissen rechtvaardigen drastische maatregelen, is dus de Duitse lijn. Waarmee de Duitsers op een algemener niveau trouw blijven aan het adagium van hun buitenlandpolitiek na 1949: wat goed is voor Europa is ook goed voor Duitsland. Zo zei Merkel het vorige week ook. Ze voegde eraan toe “met betrekking tot de vrede, maar ook in termen van economie en welvaart”.

Wilden Duitse politici het eigenbelang vroeger nog weleens proberen te verstoppen achter glanzende Europese idealen, zijn ze nu tamelijk eerlijk over wat er economisch op het spel staat. Al vanaf het begin van de crisis pleiten invloedrijke Duitse economen voor royale steun aan de Zuid-Europese economieën, in het belang van de voor de Duitse export zo belangrijke Europese binnenmarkt.

Tijden van worsteling

Uit een peiling in opdracht van Der Spiegel blijkt dat het merendeel van de Duitsers achter het Frans-Duitse plan staat, maar ook dat de steun vooral binnen de SPD en de linkse oppositiepartijen groot is. De rechtse AfD en de FDP zijn in meerderheid tegen het voorstel en van Merkels eigen CDU is slechts een nipte meerderheid van 51 procent enthousiast. De conservatieve partijtak en de Beierse CSU zien meer in een combinatie van giften en kredieten. Maar ze gaan niet openlijk de strijd aan met Merkel, daarvoor zit de bondskanselier, met dank aan het coronavirus, veel te stevig in het zadel.

Als de nationale parlementen straks moeten stemmen over de Europese begroting, zal er ook in de Bondsdag stevig worden gediscussieerd. Maar Merkel gaf aan aan de kiezer niet te vrezen. “Tijden van crisis zijn altijd tijden van worsteling,” zei ze, “tijden van opkomen voor een idee. Duitsland en Frankrijk pleiten voor het Europese idee.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234