Zondag 24/10/2021

Verkiezingen VS

Waarom dit de campagne van de seks is

Hillary Clinton (L) en Donald Trump (R). Beeld REUTERS
Hillary Clinton (L) en Donald Trump (R).Beeld REUTERS

De vrouwenzaak had een goede week, zou je kunnen zeggen. Dankzij het geluidsfragment waarin Donald Trump opschept dat hij vrouwen graag 'by the pussy' grijpt, is definitief bewezen dat hij een gevaarlijke gek is. En zo blijft deze campagne draaien rond seks en sekse.

De ophef an sich is positief. Die bewijst dat de tijden zijn veranderd. Voorheen zou misschien genoegen zijn genomen met Trumps excuus dat het louter 'kleedkamerpraat' betrof. Mannen onder elkaar, boys will be boys, laat ze toch. Die geluiden waren er natuurlijk ook, van enkele Republikeinen en misschien wat brommende mannen aan de keukentafel. Maar we zagen óók Anderson Cooper, debatleider van CNN, die er wel een punt van maakte dat een presidentskandidaat stond op te scheppen over aanranding.

Trumps bagatelliserende reactie leidde er deze week toe dat zijn slachtoffers hun verhaal deden in de media - het bleef niet bij pochende aanrandingspraat, bevestigden zij. Nu deze kwestie speelt op het allerhoogste punt van het wereldtoneel kunnen vrouwen de wereld er nog maar eens aan herinneren dat het niet oké is om de schaamstreek als grabbelton te gebruiken.

Toch zou je het debat van afgelopen zondag ook als absoluut dieptepunt kunnen zien. Trump loste eindelijk zijn maandenlang geuite dreigement in: hij zou Hillary Clinton confronteren met het seksuele verleden van haar man Bill. En dus belegde hij een persconferentie waarin hij de vermeende slachtoffers van Bill hetzelfde wereldtoneel opsleurde. Enkele minuten voor het debat leidde hun aanwezigheid bijna tot een opstootje, toen bleek dat team Trump de vrouwen in het vip-gedeelte van het publiek had willen zetten, naast Bill en in het blikveld van Clinton. "Zo probeerden Trump en zijn topadviseurs het maximale schokeffect te creëren voor de tientallen miljoenen mensen die inschakelden van over de hele wereld", schreef The New York Times maandag.

De debatorganisatie stak er een stokje voor, maar Trump had het wel voor elkaar: Bill en de vrouwen die hem beschuldigen van aanranding en verkrachting in één ruimte, voor de ogen van de vrouw die een historische gooi doet naar het presidentschap en de tientallen miljoenen ogen thuis.

Of de beschuldigingen van de vrouwen waar zijn of niet, het pijnlijke is dat ze ook hier werden misbruikt. Niet fysiek, maar om 'maximaal schokeffect' te genereren voor weinig meer dan het vege lijfsbehoud van Trump. Ze boden hem de kans zijn eigen seksistische straatje schoon te vegen en media en publiek de andere kant op te sturen: kijk, daar zit de echte vijand.

Wat Trump Clinton hier flikte, past in een patroon, zei Rebecca Traister, journalist voor New York Magazine. "Hij vernederde Clinton op de enige manier waarmee hij altijd vrouwen denkt te kunnen vernederen: seksueel", betoogde ze. "Hij wilde het land eraan herinneren dat haar man haar heeft bedrogen. Dat is in zijn ogen het ergste wat je een vrouw kunt verwijten: dat ze de seksuele aandacht van haar man niet heeft kunnen vasthouden."

Nooit buiten beeld

Zelden speelden seks en sekse zo'n belangrijke rol in een verkiezingsdebat, schreef The New York Times maandag. "Voorheen waren beide kandidaten man, een discussie over de seksen was altijd wat plichtmatig." Zo niet afgelopen zondag. "Seks was een stok om mee te slaan, een motief, een achtergrond", besloot de krant. "Het thema was nooit buiten beeld."

Louter positief voor Clinton, zou je denken. De best gekwalificeerde kandidaat ooit neemt het als vrouw op tegen de minst geschikte man aller tijden. Een man met de meest vrouwonvriendelijke reputatie bovendien, terwijl zij nadrukkelijk strijdt tegen sekseongelijkheid en seksueel geweld.

Maar toch. Een campagne waarin het bijna alleen maar draait om sekse en seks, vestigt ook de aandacht op iets wat we misschien een beetje waren vergeten. Iets wat Trump, hoe onzuiver zijn motieven ook zijn, wel goed heeft gezien. Het seksuele verleden van Bill ís een zwakke plek van Clinton, hoe ongeëmancipeerd en seksistisch dat ook klinkt.

De beschuldigingen aan het adres van Bill zijn niet nieuw, ze zijn alleen door Trump afgestoft en voor zijn gouden karretje gespannen in het idiote spektakel dat deze campagne is. Al in 1999 beweerde Juanita Broaddrick, een van de vrouwen die Trump vergezelde op de persconferentie, in een interview op NBC door Bill verkracht te zijn. Het zou in 1978 zijn gebeurd, toen hij campagne voerde om gouverneur van Arkansas te worden.

Bekenden van Broaddrick ondersteunen haar verklaring, onder wie de toenmalige baas, die haar "huilend en in shocktoestand" aantrof, niet lang nadat de verkrachting zou hebben plaatsgevonden. Ook had ze een bebloede lip. Broaddrick deed geen aangifte, omdat ze naar eigen zeggen bang was voor Bills invloed. Er is, zoals zo vaak bij verkrachtingen, geen bewijs.

Toch sluiten zelfs progressieve media als Vox en Slate niet uit dat het waar is. "De beschuldiging is serieus en geloofwaardig, en zou niet zomaar terzijde moeten worden geschoven", schrijft Vox. Columniste Michelle Goldberg deze week op Slate: "Ik heb Broaddricks claims over Clinton altijd geloofwaardig gevonden, hoewel alleen zij tweeën de waarheid kennen."

Interessant is hoe Slate in 1999 schreef over de beschuldigingen: het verhaal van Broaddrick werd ontleed met mogelijke verklaringen voor Bills schuld of onschuld. Aan beide scenario's werd evenveel waarde gehecht. Nu niet, en dat laat zien dat we in andere tijden leven.

Voormalig Amerikaans president Bill Clinton en zijn dochter Chelsea. Beeld REUTERS
Voormalig Amerikaans president Bill Clinton en zijn dochter Chelsea.Beeld REUTERS

Ongemakkelijk lachen

Tegenwoordig is de feministische consensus: mensen die claimen het slachtoffer van seksueel geweld te zijn, moeten in eerste instantie worden geloofd. Nog te vaak worden zij verdacht van liegen, terwijl de maatschappelijke sympathie bij de beschuldigden ligt. Want die zouden onterecht als dader worden aangemerkt.

De bekendste en belangrijkste feministe die deze boodschap de afgelopen jaren bepleitte? Juist: Hillary Clinton. "Ik heb een boodschap voor elke overlever van seksueel geweld", zei ze in november 2015. "Laat niemand je de mond snoeren. Je hebt het recht om gehoord en geloofd te worden. Wij staan aan jouw kant."

Hoe zit het dan met de vrouwen die Bill beschuldigen, wilde een kiezer in New Hampshire weten. "Nou", zei Clinton haastig, "ik vind dat iedereen in eerste instantie moet worden geloofd. Tot ze niet meer worden geloofd op basis van bewijs." Ze knikte, lachte ongemakkelijk, waarop het publiek snel begon te klappen.

Het zou pijnlijk zijn als Clinton niet de eerste vrouwelijke president zou kunnen worden door de misdragingen van haar man. En ironisch bovendien. Maar Bills verleden maakt haar wel degelijk tot een kwetsbaar feministisch icoon. Een kwetsbaarheid die team Trump maar al te graag uitbuit.

Dat brengt ook haar achterban in een lastige positie. De Amerikaanse feministe Kate Harding betoogt in haar boek Asking for it. The alarming rise of rape culture - and what we can do dat slechts een heel klein percentage van de mensen die slachtoffer zeggen te zijn van seksueel geweld daarover liegt. Toch retweette ze deze week een bericht waarin Broaddricks verhaal in twijfel wordt getrokken.

De onvermijdelijke Lena Dunham, feministisch boegbeeld en belangrijk campagnevoerder voor Clinton, zou ermee in haar maag zitten. In besloten gezelschap zou ze hebben toegegeven nogal geschrokken te zijn toen ze erachter kwam hoe de Clintons de vrouwen behandelden met wie Bill affaires heeft gehad of zou hebben aangerand. Toch blijft ze zich hartstochtelijk inzetten voor Clintons campagne.

Domme seks

Nieuw is dat niet. Ook de feministen van de jaren 90 vormden een klef bondgenootschap met de Clintons - in het bijzonder met Bill. Een alliantie die nu nogal ongemakkelijk lijkt.

Je zou verwachten dat ze solidair waren met de vrouwen met wie Bill affaires aanknoopte. Er was altijd sprake van een ongelijke machtsrelatie en de minnaressen werden, zodra de boel uitlekte, publicitair kapotgemaakt. Toch namen maar weinig vrouwen het op voor iemand als Monica Lewinsky - integendeel zelfs. Een groepje feministen dat op verzoek van The New York Observer bijeenkwam om over de affaire te praten, prees zelfs de seksdrive van de president. "Ik wil hem ook, vanaf zijn heupen naar beneden", zei er een. "Hij moet al de hele dag intelligent zijn", zei een ander over zijn misstap. "Ik begrijp dat hij het een aantrekkelijk idee vindt om domme seks te hebben met een niet zo briljante vrouw."

De feministen van eind jaren 90 wilden hun progressieve president niet offeren voor zijn misdragingen tegenover individuele vrouwen. Wat daarbij hielp, was dat de Republikeinen de affaires politiseerden, ze probeerden Clinton ermee af te zetten. De Clintons konden zich zo neerzetten als slachtoffers van een politieke heksenjacht.

Veel feministen kozen ervoor hem te verdedigen, tot minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright toe. Maureen Dowd, columnist voor The New York Times, noemde deze afweging onlangs "een faustiaanse deal". Ze hekelde de keuze voor een van de twee kwaden. "In mijn ogen is het feminisme in die jaren een beetje overleden."

Bill is er makkelijk van afgekomen. De affaires speelden weliswaar een grote rol in het debat, maar waren nooit doorslaggevend. Zijn belofte om Amerika er economisch bovenop te helpen wel. "It's the economy, stupid." Niet de seks.

Maar vanzelf ging dat niet. Bekend is dat zijn campagneteam mensen inhuurde om te spitten in het verleden van de minnaressen en hen neer te zetten als dom, onbetrouwbaar en ordinair. Een privédetective kreeg een memo waarin stond dat de betreffende vrouw "ongeëvenaard kapotgemaakt" moest worden. Maar echt aangerekend wordt Bill dat niet.

Wat was Hillary's rol, vroeg The New York Times zich vorige week af. Verklaringen lopen uiteen. Ze wist er in ieder geval van. Volgens andere betrokkenen was ze intern een aanjager van de klopjacht. Niet echt vrouwvriendelijk, en zeker belangrijk voor de huidige verkiezingscampagne. Veelzeggend was de reactie van een vertrouwelinge van de Clintons. Sluit The New York Times zich nu ook aan bij Trump, vroeg ze, "door irrelevant slijm uit het verleden op te dreggen"?

Aha. Door terechte kanttekeningen te plaatsen bij de vrouwvriendelijke erfenis van het echtpaar Clinton zit je meteen in team Trump? Dat is partijpolitiek op haar lelijkst. De vrouwenzaak verdient een minder opportunistische behandeling. Maar het lijkt erop dat we daarvoor moeten wachten op de tweede vrouwelijke president van de Verenigde Staten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234